-
HỮU LOAN,
-
mối t́nh thiên thu
-
Vương Trùng Dương
-
-
Trong ngôn
ngữ của màu sắc, mỗi màu thể hiện ư nghĩa riêng rẽ của nó,
mang sắc thái đặc biệt, liên quan với đời sống con người.
Ngôn ngữ nghệ thuật nói chung và màu sắc, nói riêng tự nó
bày tỏ ư nghĩa liên quan đến đời sống con người. Chẳng
hạn, màu tím biểu hiện cho nỗi bi thương, đau khổ, chia
ĺa, xa cách...
-
Tuy nhiên,
màu xanh và tím cũng là màu sắc thân thương, người bạn
đồng hành trong lứa tuổi học tṛ; có nhiều tờ báo mang tên
Hoa Tím, Mực Tím, Mắt Tím... để nói về tuổi thơ đầy hoa
mộng mang bóng dáng sân trường.

-
H́nh ảnh
ngôi trường nổi danh với muôn ngh́n bóng hồng ở Sài G̣n
mang tên Gia Long trên đường Phan Thanh Giản. Trường được
thành lập vào giữa thập niên 1910 với tên Hiệu trưởng
LaGrange, đầu thập niên 1940 đổi thành Lyceé Gia Long, v́
mặc đồng phục màu tím nên danh xưng quen thuộc với tên
trường AÔo Tím (Collège des Jeunes Filles Indigenes), đă
làm rung động không biết bao nhiêu trái tim... tim tím cơi
ḷng.
-
V́ vậy,
nghệ sĩ thường đề cập đến màu tím, có sự liên tưởng giữa
h́nh bóng yêu kiều, thướt tha, đâu đó c̣n lại với nỗi buồn
xa xăm, với tà áo, mùa thu, buổi chiều, với núi rừng, ḍng
sông với không gian hiu quạnh, thương tiếc vây quanh.
-
Mang nỗi
niềm, tâm trạng của chàng trai trẻ tham gia giữa thời kỳ
“kháng chiến” chống Pháp, trong giây phút đau thương, bất
hạnh, tang tóc, thương nhớ khi người yêu, người bạn đời đă
vĩnh viễn ra đi dưới ḍng nước. Nhà thơ Hữu Loan đă để lại
bài thơ tuyệt tác: Màu Tím Hoa Sim.
-
Thông
thường, bài thơ chỉ tô điểm thêm “hương hoa” trong tờ báo
nhưng lần đầu tiên, bài thơ Màu Tím Hoa Sim được đăng trên
báo Trăm Hoa của Nguyễn Bính, vào năm 1956.
“Nhà thơ Nguyễn Bính c̣n thuê xe taxi có
loa phóng thanh đi quảng cáo khắp Hà Nội, Trăm Hoa số nầy
có thơ Màu Tím Hoa Sim của Hữu Loan”.
-
Màu Tím
Hoa Sim thuộc thể thơ tự do, có 109 ḍng được ngắt, xuống
ḍng theo lối thơ mới thường bắt gặp trong thời tiền
chiến.
-
“Nàng
có ba người anh đi bộ đội
-
Những
em nàng
-
Có em
chưa biết nói
-
Khi tóc
nàng xanh xanh.
-
...
-
-
Chiều
hoang tím
-
tím
thêm màu da diết
-
Nh́n
áo rách vai
-
Tôi
hát trong màu hoa
-
“Áo
anh sứt chỉ đường tà
-
Vợ anh
mất sớm...”
-
...
-
Màu tím
hoa sim
-
tím
t́nh tang
-
lệ rớm
-
Ráng
vàng ma
-
và rừng
rúc điệu quân hành.
-
Vang
vọng chập chờn
-
theo
bóng những binh đoàn
-
Biền
biệt hành binh
-
vào
thăm thẳm chiều hoang
-
màu
tím.
-
Tôi ví
vọng về đâu?
-
Tôi với
vọng về đâu?
-
Áo anh
nát chỉ dù lâu”.
-
-
Màu Tím
Hoa Sim là tiếng ḷng thổn thức, niềm thương tiếc, nỗi nhớ
nhung, tiếng khóc của chàng trai đi tham gia kháng chiến
với người t́nh, người vợ mới cưới đă ra người thiên cổ.
-
Trong cuộc phỏng vấn của Hương Ly, phóng
viên đài với nhà thơ Hữu Loan từ “quê đẻ của ông” ở xă Mai
Lĩnh, huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa được phát thanh ngày 5
và 12-10-2002. Nhà thi Hữu Loan đă nói:
-
“Tôi là một thằng thích được tự do... bảo
vệ tự do của tôi với tự do của ḿnh và tự do của dân
tộc... tự do của mọi người. Tôi thấy ai mất tự do th́ tôi
bênh vực cái người ấy và tôi cũng không bao giờ để cho tôi
mất tự do. Như là tôi làm những cái mà... bao giờ cũng làm
cái đạo đức tức là thương người. Thấy đói th́ thương, ai
rách th́ cho mà ai bị áp bức th́ binh vực. Nhưng mà có một
cái là không ai áp bức tôi được. Áp bức là tôi chống lại.
-
Chống bất cứ ai mà ngay cả đến cần phải
đánh nhau... cả hàng lũ người mà làm tôi mất tự do tôi
cũng chống lại và nếu cần đánh là cũng phải đánh.”
-
Nhà thơ
Hữu Loan họ Nguyễn, sinh năm ngày 2 tháng 4 năm 1916 tại
Thanh Hóa, đỗ tú tài năm 1941 tại Hà Nội, quay về quê dạy
học.
Thầy giáo Hữu Loan dạy kèm ỏ nhà ông Lê Đỗ
Kỳ, Tổng thanh tra Nông Lâm Đông Dương, trong đó có cô Lê
Đỗ Thị Ninh, mới 8 tuổi, như duyên tiền định, mối t́nh
thầy giáo và cô học tṛ c̣n bé đă chớm nở trong ḷng.
-
Năm 1943,
Hữu Loan, giă từ nghề giáo để tham gia kháng chiến chống
Pháp. Năm 1948, từ đơn vị trở về chốn cũ, nhà giáo ở tuổi
33 và cô học tṛ vừa tṛn 16, “Cưới nhau xong, là đi”.
Định mệnh quá ác nghiệt, mới được ba tháng “Lê Đỗ Thị Ninh
thiệt mạng khi ra bờ sông giặt giũ, trượt chân té xuống
ḍng nước cuộn băng băng”. Trong cơn binh lửa, biết tin em
gái mất, ḷng quặn đau. Rồi một hôm:
-
“Tôi về
-
không
gặp nàng
-
Má tôi
ngồi bên mộ con
-
đầy
bóng tối.
-
Chiếc
b́nh hoa ngày cưới
-
thành
b́nh hương
-
tàn
lạnh
-
vây
quanh...
-
...
chiều hoang tím
-
tím
thêm màu da diết...”.
-
-
Trong thời
buổi chiến chinh đă cướp đi không biết bao nhiêu mối t́nh
nên thơ, hoa mộng, chưa trọn ân t́nh đă sớm chít khăn
tang.
-
Ngày xưa
Lư Bạch đă viết:
-
“Túy
ngọa sa trường quân mạc tiếu
-
Cổ lai
chinh chiến khứ nhân hồi”
-
-
Sau 12 thế
kỷ, Hữu Loan ngậm ngùi trong h́nh ảnh đó:
-
“Lấy chồng
thời chiến binh
-
mấy
người đi trở lại”.
-
-
Màu Tím
Hoa Sim xuất hiện trên tờ Trăm Hoa, Hữu Loan tham gia
trong phong trào Nhân Văn Gia Phẩm. Và, sóng gió cuộc đời
đầy bất hạnh, nghiệt ngă đến với nhà thơ qua ba thập niên.
Hữu Loan sống thầm lặng với nỗi buồn Mùa Tím Hoa Sim,
tưởng chừng quên lăng trong vùng đất tăm tối.
-
Ngăn cách
bởi ḍng sông, bên nầy vùng vỹ tuyến, giữa thập niên 1960,
bài thơ Màu Tím Hoa Sim bổng nhiên sống lại qua ḍng nhạc
của Dzũng Chinh và Phạm Duy.
-
Những Đồi
Hoa Sim của Dzũng Chinh phóng tác theo ư thơ của Hữu Loan:
-
“Những
đồi hoa sim
-
Ôi!
những đồi hoa sim
-
Tím
chiều hoang biền biệt!.
-
Vào
chuyện ngày xưa nàng yêu hoa sim tím
-
Khi c̣n
tóc búi vai
-
Mấy lúc
xông pha ngoài trận tuyến
-
Ai hẹn
được ngày về
-
Rồi một
chiều mây bay
-
Từ nơi
chiến trường đông bắc đó
-
Lần ghé
về thăm xóm hoàng hôn tắt sau đồi...
-
-
...
Khói buốt bên hương tàn nghi ngút
-
Trên
mộ đầy cỏ vàng
-
Mà
đường về thênh thang
-
Đồi
sim vẫn c̣n trong lối cũ
-
Giờ
thiếu người xưa ấy, đồi hoang mới tiêu điều”.
-
-
-
-
Phạm Duy
với ca khúc Áo Anh Sứt Chỉ Đường Tà, dựa vào lời thơ của
Hữu Loan từ “Nàng có người anh” đến “Áo anh sứt chỉ đường
tà. Những đồi sim, những đồi sim.
Đồi tím hoa sim”, có thay đổi vài danh từ cho phù hợp với
h́nh ảnh, t́nh thế.
-
Nhạc sĩ
cảm nhận niềm đau, nỗi nhớ của nhà thơ với mối t́nh thiên
thu, với cùng nhịp tim, viết thêm lời ca cho đượm màu
thương tiếc:
-
“Nhớ
xưa em hiền ḥa
-
Áo anh
em viền bạc
-
Nhớ
người yêu màu tím
-
Nhớ
người yêu màu sim
-
Giờ
phút chia ĺa đời
-
Chẳng
được ngó mặt người...”.
-
-
Trong khói
lửa chiến chinh, trong tháng ngày xông pha nơi chiến
trường cao nguyên, giới tuyến. Nơi đó, với đồi sim, với
chia ĺa, với bao hoàn cảnh đớn đau đă đến giữa muôn ngh́n
trai tiền tuyến, gái hậu phương... nên h́nh ảnh Màu Tím
Hoa Sim như tâm sự, bày tỏ cho nhau trong bi thương, nghẹn
ngào tiếc nhớ. Dzũng Chinh làm sống lại Màu Tím Hoa Sim;
và, Những Đồi Hoa Sim làm cho tên tuổi nhạc sĩ đi vào
trong ḷng mọi người. Phạm Duy có tài phổ nhiều bài thơ
thành ca khúc rất tuyệt nhưng phải nhường bước cho Dzũng
Chinh như Lư Bạch phải nhường Thôi Hiệu với Hoàng Hạc Lâu,
tuy có câu không gieo đúng niêm luật.
-
Trên khắp
núi rừng Trung nguyên, nơi nào cũng có sim mọc, có nơi từ
đồi nầy sang đồi khác, dọc theo Trường Sơn như Hương Hóa,
A Lưới, Phước Sơn, Quế sơn, Kong Plong... Khi bước chân
người chiến binh di chuyển, hành quân phiêu bạt trên núi
đồi, h́nh ảnh, dư âm, lời ca tiếng nhạc Màu Tím Hoa Sim
trong “chiều hoang tím, tím thêm màu da diết” làm xót xa,
tê tái cơi ḷng.
-
H́nh ảnh
Màu Tím Hoa Sim không những là nguồn cảm hứng cho người
nghệ sĩ trong thời đao binh mà c̣n theo bóng, vượt đại
dương trong tâm hồn nhạc sĩ nơi hải ngoại. Duy Khánh ở
Cali, sáng tác Màu Tím Hoa Sim, nhịp Boléro. Từ “Nàng có
ba người anh...” đến “Áo anh sứt chỉ đường tà, vợ anh chết
sớm mẹ già chưa khâu”. Ở Texas, Song Ngọc sáng tác Màu Tím
Hoa Sim, nhịp Habanara, Boléro. Từ “Nàng có ba người anh”
đến ” Vợ anh chết sớm, mẹ già chưa khâu”. Ca khúc của Duy
Khánh & Song Ngọc viết gần sát theo ḍng thơ của Hữu Loan.
Phần cuối của bài thơ từ “Màu tím hoa sim, tím t́nh
tang...” đến “Áo anh nát chỉ dù lâu” cả Phạm Duy, Duy
Khánh & Song Ngọc đều bị bỏ quên.
-
Sau bốn
thập niên, trong chuyến du hành vào miền Nam, gặp anh em
Văn nghệ sĩ, nhà thơ Hữu Loan nghe được ḍng nhạc của Phạm
Duy & Dzũng Chinh, đă bật khóc, nghệ thuật và cảm tính
trong trái tim nghệ sĩ được ḥa nhập trong niềm rung cảm
sâu xa, bất tận, một h́nh ảnh đau thương, một trái tim
rướm máu, mối t́nh thiên thu mang ḍng lệ chảy dài từ mái
tóc c̣n xanh cho đến thuở bạc đầu!.
-
Với màu
tím, sau Hữu Loan, Yên Thao sau thời gian tham gia kháng
chiến, trở về thành đô, bài thơ Tím rất trử t́nh, lăng mạn
nhưng chưa được bắt gặp trong tâm hồn nhạc sĩ nên bị ch́m
trong phôi pha:
-
”...
Thôi thế là em, cách biệt rồi
-
Đường
lên mỗi bước, mỗi xa xôi
-
Tim tím
hoa rừng tim tím núi
-
Trời êm
tim tím, tím đôi nơi...”
-
-
Bài thơ
của Đinh Hùng qua ca khúc Chiều Tím của Đan Thọ đă sống
trong ḷng mọi người qua ba thập niên nay. Hoa Trắng Thôi
Cài Trên Áo Tím của Kiên Giang qua ḍng nhạc của Huỳnh Anh
đă một thời vang bóng. Ở đó, mang nỗi buồn xa xăm, dịu vợi
với h́nh ảnh ”... Từ ngày binh lửa ngập quê hương... Tàn
rồi bao kỷ niệm xa xưa” như ṿng vong thương tiếc mang màu
tím.
-
Qua nhiều
thập niên, rất nhiều ca khúc mang sắc hoa màu tím như Ngàn
Thu Áo Tím của Hoàng Trọng - Vĩnh Phúc, T́nh Yêu Màu tím
của Song Ngọc, Thương Thầm Tà Áo Tím của Phượng Vũ, Nhớ
Mùa Hoa Tím của Mạnh Phát, Tà Áo Tím của Hoàng Nguyên,
Chiều Tím của Đan Thọ phổ thơ của Đinh Hùng... cho đến mới
đây với ca khúc Chiều Thu Tím của Kannan D. Nguyễn... chưa
có h́nh ảnh nào tạo ấn tượng sâu sắc như Màu Tím Hoa Sim.
-
Ḍng thời
gian vẫn trôi, tháng ngày lưu lạc nơi hải ngoại, dù bắt
gặp muôn ngh́n hoa thơm cỏ lạ nhưng không thể t́m được màu
tím của tuổi mộng mơ nên thơ trong sáng, màu tím của hoa
rừng mang theo mối t́nh với trái tim rướm máu đẻ nói lên
cài đẹp tuyệt vời của t́nh yêu.
-
Sau bài
thơ Màu Tím hoa Sim, Hữu Loan xuất hiện trong Văn Nhân -
Giai Phẩm với bài thơ Những Thằng Nịnh Hót như những cái
tát vào những tên bồi bút “thang lưng, thang lưỡi” sống
hèn hạ trong ng̣i bút. Vụ án Nhân văn - Giai Phẩm xô đẩy
cuộc đời của nhà thơ cũng như hầu hết văn nhân khác đều bị
đọa đày triền miên cho đến cuối cuộc đời, đă bất hạnh
trong cuộc t́nh của thời kháng chiến th́ có nghăi ǵ với
tháng năm c̣n lại?. Hữu Loan góp mặt trong thi nhạc Việt
Nam với h́nh ảnh cuộc t́nh đau thương, bất hạnh được dệt
thành hoa gấm tô điểm cho nghệ thuật và thế gian.
-
*
-
Trong
cuộc trao đổi giữa Hương Ly với nhà thơ Hữu Loan,
được phổ biến trên Đài BBC vào ngày 12 tháng 10 năm
2002. Cuộc phỏng vấn hiếm hoi của Ban Việt ngữ BBC được
chia làm hai phần: Phần I nói về nguồn gốc của bài thơ
Mầu Tím Hoa Sim và những hệ lụy của bài thơ này đối với
tính mạng và cuộc sống thăng trầm từ một nhà thơ nổi tiếng
tụt xuống hàng lao động và nông dân bần cùng với nhiuề
cay nghiệt. Và phần II, nhà thơ Hữu Loan nói về nhóm Nhân
Văn - Giai Phẩm cùng cuộc sống cơ hàn và những âm mưu ám
sát, chế ngự đối với ông và gia đ́nh ông bị trù dập từ
năm 1956 đến bây giờ. Trích đoạn:
-
“Nhà thơ
Hữu Loan cho biết lư do tại sao ông bị trù dập v́ Mầu Tím
Hoa Sim: “Bởi v́ người ta làm thơ lúc bấy giờ là phải làm
về đảng, ca tụng đảng, ca tụng Cộng Sản, ca tụng cái buôn
bán chiến tranh. Bởi v́ cái đánh nhau là cái dễ kiếm chác
lắm. Mà kiếm chác ở cái chiến tranh ấy th́ khó kiểm tra
lắm cho nên những cái bọn ăn bẩn ấy là bao giờ cũng chủ
trương chiến tranh, buôn bán chiến tranh. Mà tôi th́ tôi
thấy cái đấy là cái khổ dân nhất nên tôi chống cái ấy hết
sức cho nên v́ vậy nên tôi làm cái bài thơ lúc giờ ta đang
một tí là người ta đề cao HCM, hai tí là đề cao HCM... lúc
đó tôi đề cao cái t́nh yêu... đề cao, tôi khóc cái người
vợ tử tế với ḿnh, hiếm có của ḿnh. Lúc đó khóc như vậy
là nó cho là khóc cái t́nh cảm riêng... Lúc bầy giờ làm
thơ là phải có HCM, có đảng Cộng Sản”... “Tôi làm vào cái
lúc mà – y như trong thơ nói đấy – tôi lấy bà Vợ rồi sau
tôi đi vào Bộ đội th́ ở nhà bà ấy đi giặt bà ấy chết đuối
ở sông... Mới lấy nhau được có hơn tháng ấy mà... Thế rồi
bà ấy chết ở sông... tôi thấy đau xót tôi làm cái bài thơ
ấy tôi khóc.
-
Làm cái
bài Thơ ấy lúc bấy giờ họ cho là “phản động”... Lúc bấy
giờ làm thơ là phải làm về Cộng Sản, làm về Bác Hồ chứ
không được khóc cái đau riêng của ḿnh... Cái đau khổ
riêng của con người là không được khóc... Màu Tím Hoa
Sim.
-
... Hữu
Loan đă quyết định bỏ đảng, bỏ cơ quan, bỏ Vệ quốc quân về
mà không cần xin phép, nạp đơn từ nhiệm. Ông nói: “Năm
1956, tôi không ở nữa mà tôi bỏ tôi về thẳng, bỏ đảng, bỏ
cơ quan để về thẳng nhà để đi cày, đi thồ. Cánh ấy không
cho bỏ, bắt tôi phải xin, bắt tôi phải viết đơn xin, tôi
không xin... tôi có cái tự do của tôi... cái chuyện bỏ
đảng là tôi muốn bỏ là tôi bỏ không ai bắt được.... Tôi bỏ
tôi về, tôi cứ về... tôi phải đi cày, đi bừa, đi thồ, đi
đốn củi đưa về, đi xe đá để bán th́ là nó làm tôi đủ cách,
xe nó không cho xe, nó bắt xe đến nỗi sau cuối cùng không
xe được tôi phải đi xe cút kít (Chú thích: Xe đóng bằng
gỗ, có một bánh xe cũng bằng gỗ phía trước, có hai càng
ph́a sau thùng gỗ để đủn hay kéo đi). Tôi làm cái xe cút
kít tôi đi.. xe cút kít nó cũng không cho ... nó xui người
bắt bánh xe, không bán cho tôi nữa... có lần tôi phải gánh
bộ, gánh bằng vai... tôi cũng cứ nhận để tôi gánh.. Tôi cứ
gánh tôi làm , không bao giờ tôi chịu khuất phục.”
“.....Vợ con nó có vẻ oán tôi lắm.. (cho rằng) tại tôi
bướng bỉnh cho nên là chúng nó khổ... thế nhưng mà tôi làm
đủ mọi thứ... không cái ǵ là không làm chỉ có cái đi làm
hại ai là không bao giờ hại c̣n cái ǵ tôi cũng làm hết.
Làm th́ nó theo dơi, nó ngăn cản , nó t́m cách hại ḿnh
nhưng mà ... cái chuyện là vẫn là có Trời không bao giờ nó
hại được tôi... v́ là đi đến đâu cũng có Công An mật đi
theo hết. Chỗ nào cũng cho người theo hại tôi, nhưng mà
lúc nào là cũng như có người cứu tôi.” Có một cái lạ là
nhữg bài Thơ của tôi ấy là bài nào là nó cũng cứu sống
tôi. Bởi v́ lắm khi người ta bố trí công an mật đi để giết
tôi mà th́ lắm khi nó không nỡ giết là v́ nó thích thơ tôi
mà nó không nỡ giết”
-
Nhà Thơ
Hữu Loan đă nói đến trường hợp một mật vụ được giao lệnh
giết ông: “Nó nói thật với tôi. Nói đúng là người ta bố
trí tôi để giết ông nhưng mà tôi là cái thằng rất yêu Quê
hương, yêu với Quê tôi... tôi nhớ Quê tôi tôi đem cái Bài
Thơ của ông, cái bài thơ Yên Mô (tỉnh Ninh B́nh) đấy để
tôi đọc, để cho đỡ nhớ th́ tôi không thể nỡ giết ông là v́
ông tả cái Quê tôi hay quá. Mỗi một lúc nhớ quê hương th́
tôi lại đem cái bài thơ ông làm về Yên Mô ra tôi đọc”.
-
Ngoài bài
Yên Mô, ông Hữu Loan c̣n làm nhiều bài Thơ khác trong thời
gian đi lao động kiếm ăn, trong đó ông kể thêm các bài đèo
Cả, bài Ṭ He, bài Những Nàng đi Qua, bài Hoa Lúa v.v...
Tự Do Và Nhân Văn - Giai Phẩm...
-
Khi nói
đến tư cách của kẻ sỹ bất khuất trước đe dọa và bạo quyền,
nhà thơ Hữu Loan nói với BBC: “Tôi là một thằng thích được
tự do mà phải bảo vệ tự do của tôi với tự do của ḿnh và
tự do của dân tộc... tự do của mọi người. Tôi thấy ai mất
tự do th́ tôi bênh vực cái người ấy và tôi cũng không bao
giờ để cho tôi mất tự do. Như là tôi làm những cái mà...
bao giờ cũng làm cái đạo đức tức là thương người. Thấy đói
th́ thương, ai rách th́ cho mà ai bị áp bức th́ binh vực.
Nhưng mà có một cái là không ai áp bức tôi được. Áp bức là
tôi chống lại. Chống bất cứ ai mà ngay cả đến cần phải
đánh nhau.. cả hàng lũ người mà làm tôi mất tự do tôi cũng
chống lại và nếu cần đánh là cũng phải đánh.” Hữu Loan,
theo lời ông, đă tham gia trực tiếp vào những Giai phẩm
Mùa Thu, Giai phẩm Mùa Xuân và Giai phẩm Mùa Đông xuất bản
chống chính sách Đảng vào giai đoàn 1955-1956. Ông nói:
“đấy là nhà xuất bản của chúng tôi làm... của mấy thằng
Nhân Văn làm mà”...
-
-
... Hữu
Loan c̣n các bút hiệu khác như Phương Hữu và Hữu Sinh. Ông
xuất thân từ một giáo chức dạy Pháp văn năm 1939 và đă
từng tham gia cướp chính quyền ở tỉnh Thanh Hóa tháng
8-1945. Từ năm 1946 đến 1951, ông trong Ban Biên tập chủ
lực Tạp chí Chiến Sĩ Quân khu Tư. Nơi đây Hữu Loan gặp
tướng Nguyễn Sơn là một trong số những người yêu quư Văn
nghệ sỹ kháng chiến. Sau đó, ông đă từng giữ nhiều chức vụ
huấn luyện cán bộ khác nhau cho đến khi Hữu Loan tham gia
chống đảng trong hai tạp chí Nhân Văn và Đất Mới...”...
-
-
*
-
Qua bao
thăng trầm, chống chọi với nghiệt ngã và tai
ương... nhà thơ Hữu Loan nay đã 86 tuổi, đang “ở nhà
trông vườn” ở làng Nguyên Hoàn – nơi ông gọi là chỗ “quê
đẻ của tôi đấy.” thuộc Xă Mai Lĩnh, huyện Nga Sơn tỉnh
Thanh Hóa.
-
-
Vương Trùng Dương
-
Cali, tháng 11-2002
-
-
-
Thơ phổ Nhạc
-
-
Những Đồi Hoa Sim
- Ư
thơ: Hữu Loan, Nhạc: Dzũng Chinh từ bài Màu Tím Hoa Sim,
-
sáng tác trong thập niên 60
-
- 1.
- Những
đồi hoa sim ôi những đồi hoa sim tím chiều hoang biền biệt
- Vào
chuyện ngày xưa nàng yêu hoa sim tím khi c̣n tóc búi vai!
- Mấy
lúc xông pha ngoài trận tuyến
- Ai hẹn
được ngày về rồi một chiều mây bay
- Từ nơi
chiến trường đông bắc đó
- lần
ghé về thăm xóm hoàng hôn tắt sau đồi
-
- Những
chiều hành quân ôi những chiều hành quân
- tím
chiều hoang biền biệt
- Một
chiều rừng mưa được tin em gái mất
- chiếc
thuyền như vỡ đôi!
- Phút
cuối không nghe được em nói
- không
nh́n được một lần dù một lần đơn sơ
- Để
không chết người trai khói lửa
- mà
chết người em nhỏ hậu phương tuổi xuân th́
-
- Điệp
khúc
-
- Ôi
ngày trở lại nh́n đồi sim nay vắng người em thơ
- ôi đồi
sim tím chạy xa tít tan dần theo bóng tối
-
- Xưa
xưa nói ǵ bên em .
.
.
- Một
người đi chưa về mà đành lỡ ước tơ duyên
- Nói
nói ǵ cho mây gió
- Một
rừng đầy hoa sim nên để chiều đi không hết
-
- 3.
- Tím cả
chiều hoang nay tím cả chiều hoang
- đến
ngồi bên mộ nàng
- Từ dạo
hợp hôn nàng không may áo cưới
- thoáng
buồn trên nét mi
- Khói
buốt bên hương tàn nghi ngút
- Trên
mộ đầy cỏ vàng
- Mà
đường về thênh thang
- Đồi
sim vẫn c̣n trong lối cũ
- Giờ
thiếu người xưa ấy đồi hoang mới tiêu điều!
-
-
-
-
Chuyện Hoa Sim
-
Thơ: Hứu Loan - Nhạc: Anh Bằng
-
- Rừng
hoang đẹp nhất hoa màu tím
- Chuyện
t́nh thương nhất chuyện hoa sim
- Có
người con gái xuân vói vợi
- Tóc
c̣n ngăn ngắn chưa đầy búi
-
- Ngày
xưa nàng vẫn yêu màu tím
- Chiều
chiều lên những đồi hoa sim
- Đứng
nh́n sim tím hoang biền biệt
- Nhớ
chồng chinh chiến miên xa xăm
-
- ĐK:
- Ôi lấy
chồng chiến binh
- Lấy
chồng thời chiến chinh, mấy người đi trở lại
- Sợ khi
ḿnh đi măi, sợ khi ḿnh không về
- Th́
thương người vợ chờ bé bỏng chiều quê
- Nhưng
không chết người trai khói lửa
- Mà
chết người em nhỏ hậu phương
- Mà
chết người em gái tôi thương
-
- Đời
tôi là chiến binh rừng núi
- Thường
ngày qua những đồi hoa sim
- Thấy
cành sim chín thương vô bờ
- Tiếc
người em gái không c̣n nữa
-
- Tại
sao nàng vẫn yêu màu tím
- Màu
buồn tan tác phải không em
- Để
chiều sim tím hoang biền biệt
- Để
ḿnh tôi khóc chuyện hoa sim
-