Văn Học
Nghệ Thuật
Sinh Hoạt
Phiếm Luận
Trang Thân Hữu Thơ - Văn
Diễn Đàn
Giải Trí
Thư Tín
 
 
                            NGUYÊN SA,
            Lời thơ ư nhạc... gởi người trần gian
                               Vương Trùng Dương
 
         Tưởng nhớ ngày mất cố thi sỹ Nguyên Sa: 17 tháng 4 năm 1998, Cali Weekly đăng tải lại bài viết sau ngày tiễn đưa ông về cõi vĩnh hằng - VTrD
 
      Vào thời điểm cuối thập niên 90, nhiều khuôn mặt tên tuổi trong Văn Học Việt Nam hiện đại nói chung, lưu vong nói riêng đă vĩnh viễn ra đi. Một trong những cây bút nổi tiếng về thơ, văn, biên khảo... đă góp mặt trong suốt bốn thập niên từ quê nhà và hải ngoại: Nguyên Sa.
Ngày 10 tháng Giêng năm 1998, Mai Thảo rời xa cơi trần. Vĩnh biệt Mai Thảo được yên nghỉ ở Vườn Vĩnh Cửu - Westminster Memorial Park - Little Saigon, Cali, Nguyên Sa đă “Tiễn Bạn” đồng nghiệp với ḍng thơ:
“Tiễn nhau nhớ tháng Giêng, mưa
Sông hồng mướt động bóng chưa nhập h́nh
Tiễn anh linh hiển u minh
Cấu vào da thịt thấy ḿnh bỏ đi”.
Thứ Bảy ngày 17 tháng 4 năm 1998, Nguyên Sa không c̣n nữa, được yên nghỉ cùng nơi chốn với Mai Thảo. Cả hai, cùng thời điểm bước vào con đường văn nghệ, có mối tương quan với nhau và lại ra đi trong bao niềm thương tiếc.
Mai Thảo bước vào cửa ngơ văn chương chữ nghĩa trước Nguyên Sa khoảng thời gian ngắn. Sau hiệp định Genève 1954, di cư vào Sài G̣n, truyện ngắn Đêm Giă Từ Hà Nội được tŕnh làng trên tờ Lửa Việt vào năm 1955 của Hội Sinh Viên Đại Học Hà Nội, tạo thế đứng cho người cầm bút.
Nguyên Sa khởi đầu góp mặt trong ḍng sinh hoạt văn nghệ với bài thơ Nga, sáng tác vào Giáng Sinh 1954 ở Solden, tŕnh làng trên tờ Người Việt đă đáp ứng luồng gió mới trong thi ca. Đầu năm 1956, từ Paris trở về Sài G̣n, vốn yêu thích con đường văn nghệ và ông nhập cuộc.
Thanh Tâm Tuyền đă viết những lời chào mừng Nguyên Sa trên trang báo văn nghệ, trong sự mong ước, trong bước khởi đầu của thi phái tự do, có bạn đồng hành với ḍng thơ rất tuyệt. Sau bài Nga, bài Tự Do trên Sáng Tạo số 2 tháng 11-56, Tiễn Biệt trên Sáng Tạo số 4 tháng 1-57... từ đó, ḍng thơ Nguyên Sa dần đà xuất hiện và được giới trẻ xem như thông điệp t́nh yêu, truyền đạt cho nhau.
Mùa Thu năm 1956, được sự tài trợ của Pḥng Thông Tin Hoa Kỳ, Mai Thảo đảm nhận tờ Sáng Tạo, quy tụ nhiều cây bút của tờ Lửa Việt, Người Việt đ́nh bản, tên tuổi Nguyên Sa đă xuất hiện đều đặn về tiểu luận văn học, triết học và thi ca. Sau 3 thập niên, trong tác phẩm Chân Dung (Văn Khoa 9-1985), Mai Thảo viết về kỷ niệm, dấu tích với 15 nhà thơ, nhà văn, trong đó có Nguyên Sa:”... Bấy giờ là 1955-1956, Nguyên Sa mới chia tay với tả ngạn sông Seine và Đại học Sorbonne từ Pháp trở về... Nguyên Sa lập tức đi giầy mặc áo ra sân chơi văn chương... Đó là bài thơ Nga với tiểu đề “thay cho thiệp báo hỷ”, cũng là bài thơ đầu tiên Nguyên Sa làm từ Paris mang về và trao cho chúng tôi. Báo hỷ thật. Báo hỷ không chỉ về sắp sống chung ḥa b́nh với một vị hôn thê mà thơ ngộ nghĩnh tả lúc như “một con chó ốm” lúc như “một con mèo ngủ”. Mà c̣n báo hỷ cho thơ. Rằng thơ vừa có tin vui. Rằng thơ Việt Nam có một v́ sao mới... Nguyên Sa hồi hương đă đi ngay vào thơ trên lối vào rực rỡ sinh động nhất của thơ lúc bấy giờ. Điểm nầy tôi viết như nhận định một sự thật về thơ Nguyên Sa thời kỳ khởi đầu, cái vị trí tiền phong của tiếng thơ Nguyên Sa mới về nước và trong thập niên 50, tuyệt đối không v́ cảm t́nh hoặc xô đẩy của ng̣i bút... Thành ra mấy chục năm rồi, cái anh chàng liệu bệu tṛn hoay về từ Paris và ra sân với chúng tôi ngày nào đă là tay đua đường trường ngoại hạng. Đă là một Nguyên Sa marathon”.
Mai Thảo, nhà văn có nhiều hệ lụy t́nh cảm và cuộc sống nổi trôi trong thế giới đèn mầu. Nguyên Sa không ngụp lặn trong thế giới đèn mầu, sống trong phong cách nhà giáo, làm thơ, viết văn, viết báo...
Nguyên Sa vẫn giữ phong cách đạo mạo của nhà giáo như thuở nào. Khi đổi đời, tị nạn tại Paris, Pháp, là thành viên trong Văn Bút Việt Nam, Nguyên Sa cùng Minh Đức Hoài Trinh, Trần Thanh Hiệp và anh em cầm bút xúc tiến việc h́nh thành Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại...
 Sang định cư tại Cali, Hoa Kỳ, Nguyên Sa thực hiện tạp chí Đời, sau chuyển sang tuần báo khổ standard, Phụ Nữ Việt Nam và bước vào thế giới âm nhạc, nhà sản xuất băng nhạc, video với Trung Tâm băng nhạc “Đời”. Thế nhưng, khi hạt cát trở về với cát bụi, hạt cát đă dệt thành những ḍng thơ trác tuyệt, nhập vào cung bậc, lơ lửng, óng ánh giữa chốn hồng trần.
 
                                                          *
Nguyên Sa Trần Bích Lan sinh ngày 01 tháng Ba năm 1932 tại Hà Nội, theo học trường Lycée Albert Sarraut. Khi kháng chiến bùng nổ, gia đình ông tản cư ra Vân Đình, Hà Đông... sau khi hồi cư về lại Hà Nội, năm 1949 ông được gởi sang Pháp đến năm 1953, đậu tú tài và theo học triết ở đại học Sorbonne. Thời gian ở Paris, ông gặp cô Trịnh Thúy Nga và năm 1955 kết duyên vợ chồng, đầu năm 1956, vợ chồng trở về Sài G̣n. Ông là con lớn trong gia đình, năm 1952, thân phụ qua đời, năm 1954 gia đình di cư vào Nam vì vậy ông làm đơn xin trở về nước dạy học để gần gũi và giúp đỡ gia đình. Khi chuẩn bị đi nhận làm Hiệu trưởng trường trung học đệ nhất cấp ở Ban Mê Thuột, tình cớ ông gặp cụ Nguyễn Ngọc Cư và cụ đã nhường cho ông vài giờ dạy triết và Pháp văn ở trường trung học Chu Văn An. Từ đó ông có cơ hội tiếp tục ngành giáo ở Sài Gòn.
Theo nhà giáo Lưu Trung Khảo, em rể, Trần Bích Lan:“Bút hiệu Nguyên Sa, ông sử dụng từ thời ở Pháp và theo lời ông th́ bút hiệu đó không có ǵ sâu sắc cả. Thành thực, lúc nào tôi cũng cho tôi là số không, tôi không lớn nên tôi tự cho ḿnh vốn dễ chỉ là hạt cát”. Khi thực hiện tờ Dân Chúng ở Little Saigon, ông đăng thơ lấy bút hiệu là Trần Khiết. Ông cho biết: “Trần Khiết là một tên tôi thấy trong danh sách những người vượt biển bị chết. Nhiều người quen tôi có tên là Khiết, có người bạn học cũ, có người quen thân nên tên Khiết gợi cho tôi một chút man mác nào đó. Một hôm tôi làm xong một bài thơ, muốn tìm một cái tên thật lạ, coi như đăng báo lần đầu tiên và tôi chọn tên ấy trong danh sách những người vượt biển đông bị tử nạn”.
Nguyên Sa dạy Triết cho nhiều trường Trung học & Đại học Văn Khoa ở Sài G̣n. Xây dựng trường Văn Học trên đường Phan Thanh Giản ở Sài G̣n.
Từ bài thơ đầu đời Nga xuất hiện trên tờ Lửa Việt, sau đó Nguyên Sa cộng tác với tạp chí Sáng Tạo của Mai Thảo. Năm 1960, chủ trương tạp chí Hiện Đại, sống được 9 số. Thuở đó, có 3 tờ được trợ cấp của Phủ Tổng Thống, tờ Sáng Tạo của Mai Thảo, tờ Thế Kỷ Hai Mươi của Nguyễn Khắc Hoạch và tờ Hiện Đại do Nguyên Sa chủ trương, Chủ bút: Thanh Nam và Tổng thư kư: Thái Thủy. Hiện Đại sống được 9 số từ tháng 4-60 đến 12-60. Nguyên Sa tiếp tục xuất hiện trên nhiều báo ở Sài G̣n và cả tờ Đất Nước phát xuất từ Đại học Huế với nhóm Nguyễn Văn Trung, Đỗ Long Vân do Thành Hiện Đại đảm nhận phân phối.
Ông nhập ngũ vào Khóa 24 Sĩ quan Thủ Đức vào cuối năm 1966, làm đại diện khóa và trong Ban Biên Tập SVSQ liên khóa 23 & 24 (trong Ban Biên Tập nầy có Giáo sư Lưu Trung Khảo, Luật sư Trần Sơn Hà và tôi định cư ở Little Saigon, nhiều anh em khác ở Hoa Kỳ và Chu Tân ở Đà Nẵng). Nguyên Sa phục vụ tại Trường Quốc Gia Nghĩa Tử từ năm 1967 đến tháng 4-1975.
Năm 1974, ra đời tạp chí Nhà Văn... Nguyên Sa sáng tác trên nhiều lănh vực, ngoài thơ, văn c̣n biên khảo về triết học & văn học, giáo khoa, nhận định... Mỗi lănh vực chỉ có vài tác phẩm nhưng thể hiện được sự sâu sắc, sinh động, mới lạ, giá trị. Trần Bích Lan lấy nhiều bút hiệu, trong đó ng̣i bút phiếm luận với tên Hư Trúc trên tờ Sống xuất thủ nhiều tuyệt chiêu sắc sảo, độc đáo mới lạ thoáng hiện giữa chiêu thức chính giáo Thiếu Lâm Tự và tà giáo Tiêu Dao.
Tên tuổi nhà thơ gắn liền với thi phẩm Thơ Nguyên Sa, xuất bản cuối năm 1957 tại Sài G̣n, tái bản gần 20 lần. Năm 1987, nhà xuất bản Văn Học Hà Nội ấn hành tập thơ nầy cùng với nhiều tập thơ thời tiền chiến.
Trải qua ba thập niên, Thơ Nguyên Sa, tập hai, sáng tác trong khoảng thời gian 1982 đến 1988 và số bài thơ ở thập niên 60-70, ấn hành tại Cali, nhà xuất bản Đời, tháng 8, 1988. Thơ Nguyên Sa, tập ba, sáng tác trong khoảng thời gian 1988 đến 1995 (tháng 8, 1988 là thời điểm Nguyên Sa bị giải phẫu ung thư cổ), ấn hành tại Cali, nhà xuất bản Đời, tháng 7, 1995. Trong 3 tập thơ của Nguyên Sa, tập hai & ba, h́nh như ít ai biết đề cập đến ḍng thơ Nguyên Sa. Trong 55 bài thơ ở tập hai, c̣n vang vọng bài Tám Phố Sài G̣n; trong 42 bài thơ ở tập ba, có lẽ bài Phân Thân với thể lục bát c̣n gợi nhớ trong ngôn ngữ thi ca. Thơ Nguyên Sa, tập bốn, xuất bản sau ngày nhà thơ qua đời.
Giữa thập niên 1950, ở kinh thành ánh sáng Paris, Nguyên Sa mở cánh cửa vào nền thơ mới, thơ tự do dung dị từ ngôn ngữ lẫn âm điệu, ư thơ rất trữ t́nh, lăng mạn trong lứa tuổi yêu đương đầy mộng mơ của thời gian đèn sách. H́nh ảnh thần nữ ngự trị thi ca theo thần thoại của một thời xa xưa không c̣n chi phối tâm hồn nhà thơ trẻ ở giảng đường Sorbonne.
Nguyên Sa mở lối vào ngôn ngữ thi ca bằng ngôn ngữ trẻ trung, mới, giản dị. Thể tỷ hứng, cách liên tưởng, so sánh của Nguyên Sa, qua bao thập niên, chỉ có ở Nguyên Sa. H́nh ảnh “Nga” trong thơ từ ngày c̣n thuở sinh viên trở thành người t́nh, người bạn đời đi bên cạnh nhà thơ suốt cả chặng đường dài, mang cả luồng gió lẫn phong ba, tạo nguồn sinh khí trong ngôn ngữ thi ca, để lại dấu ấn trong văn học Việt Nam:
“Hôm nay Nga buồn như con chó ốm
Như con mèo ngái ngủ trên tay anh
Đôi mắt cá ươn như sắp sửa xe ḿnh
Để anh giận sao chả là nước biển!...
... Không ai cấm được anh làm cả bài thơ
Với một chữ N
Với một chữ G
Và với một chữ A...”
Thơ Nguyên Sa tập một, gồm 40 bài thơ sáng tác vào giữa thập niên 50 ở Pháp và những bài thơ khi trở về nước. Thi phẩm xuất hiện, được đón nhận như món quà trân quư cho thời kỳ chuyển hướng trong thi ca. Ngoài ra, hồn thơ Nguyên Sa xâm nhập vào cửa sổ, sân trường, cặp sách, trang vở học tṛ; là nỗi niềm, tâm sự, là nhịp cầu nối kết thương yêu, là lời bầy tỏ chất chứa niềm khát khao, ước vọng của trái tim đang mong mỏi về h́nh ảnh muốn thổ lộ t́nh cảm như bài Cần Thiết:
“Không có anh lấy ai đưa em đi học về
Lấy ai viết thư cho em mang vào lớp học
Ai lau nước mắt cho em ngồi khóc
Ai đưa em đi chơi trong chiều mưa...
... Không có anh nhỡ một mai em khóc
Ánh thu buồn trong mắt sẽ hao đi
Tóc sẽ dài thêm mái tóc buồn thơ
Không có anh th́ ai ve vuốt.
Không có anh lấy ai cười trong mắt
Ai ngồi nghe em nói chuyện thu phong
Ai cầm tay mà dắt mùa xuân
Nghe đường máu run từng cành lộc biếc.
Không có anh nhỡ ngày mai em chết
Thượng đế hỏi anh sao tóc em buồn
Sao tay gầy, sao đôi mắt héo hon
Anh sẽ phải cúi đầu đi về địa ngục...”
 
Bài thơ Tiễn Biệt của ông được Song Ngọc khi còn đi học phổ thành ca khúc Tiễn Đưa nhưng không được chú ý. Bài thơ Cần Thiết, nhạc sĩ Anh Bằng dựa vào ư thơ viết thành ca khúc Nếu Vắng Anh với tiếng hát Lệ Thanh đã tạo đượng tiếng vang. Vào giữa thập niên 60, trong không khí chiến tranh, Anh Bằng đem h́nh ảnh người chiến binh ḥa nhập vào trái tim “em gái hậu phương” làm đẹp h́nh ảnh cho muôn ngh́n mối t́nh trong thuở chiến chinh:
“Nếu vắng anh, ai d́u em đi chơi trong chiều lộng gió - Nếu vắng anh, ai đợi chờ em khi sương mờ nẻo phố - Nếu vắng anh, ai đón em khi tan trường về, kề bóng em ven sông chiều chiều, gọi tên người yêu...
... Có những đêm, âm thầm nghe tin vang xa ngoài tiền tuyến - Nhớ đến anh oai hùng xông pha gian nguy ṿng chinh chiến - Phút luyến thương, em chắp hai tay lên nguyện cầu - Mộng ước quê hương thôi hận sầu, ta sớm gần nhau...”
Ư thơ Nguyên Sa, ḍng nhạc Anh Bằng, tiếng hát Lệ Thanh, Xuân Thu đủ làm rướm máu trái tim, đủ ru hồn chết lặng với yêu thương. Giữa chốn hồng trần, có được h́nh ảnh, mối t́nh, tuyệt vời dễ thương như vậy, dù trong khoảnh khắc rồi tan biến trong hư vô cũng măn nguyện. Có dâng hiến, khổ đau, đọa đày bởi trái tim, ngụp lặn trong ṇi t́nh mới thấm thía từng cung bậc, ư thơ như rượu nồng rót vào đầu lưỡi tử kẻ t́nh si.
Sau gần bốn thập niên, ở hải ngoại Hoàng Thanh Tâm sáng tác ca khúc Cần Thiết theo ḍng thơ Nguyên Sa:
“Không có anh lấy ai đưa em đi học
Ai viết thư để em mang vào lớp
Ai lau mắt cho em ngồi khóc
Ai dưa em đi chơi trong chiều mưa...
... Không có anh...
Anh phải cúi đầu đi vào địa ngục”.
Nếu cung bậc của Phạm Duy, Phạm Đ́nh Chương, Cung Tiến, Từ Công Phụng ru vào hồn người, tỏ bầy với tha nhân ḍng thơ của Cung Trầm Tưởng, Thanh Tâm Tuyền, Trần Dạ Từ, Du Tử Lê, Nguyễn Tất Nhiên... th́ Ngô Thụy Miên lại mang niềm rung cảm dạt dào đưa ḍng thơ Nguyên Sa vào vườn hoa âm nhạc.
Bài thơ Tuổi Mười Ba:
“Trời hôm nay mưa nhiều hay rất nắng?
Mưa tôi chả về bong bóng vỡ đầy tay
Trời nắng ngọt ngào... tôi ở lại đây
Như một buổi hiên nhà nàng dịu nắng...
Trời hôm ấy mười lăm hay mười tám?
Tuổi của nàng tôi nhớ chỉ mười ba
Tôi phải van lơn ngoan nhé, đừng ngờ
Tôi phải dỗ như là... tôi đă nhớn...
... Áo nàng vàng tôi về yêu hoa cúc
Áo nàng xanh tôi mến lá sân trường
Sợ thư t́nh không đủ nghĩa yêu đương
Tôi pha mực cho vừa màu áo tím...
... Rồi trách móc: trời không gần cho tay với
Và cả nàng hư quá, sao mà kiêu
Nên đến trăm lần: nhất định ḿnh chưa yêu
Hôm nay nữa... nhưng ḷng ḿnh sao lạ quá”.
Ngô Thụy Miên đă chọn 16 câu thơ trong bài thơ dài 44 câu để viết thành ca khúc Tuổi Mười Ba với 32 trường canh. Và h́nh ảnh “Áo nàng vàng anh về yêu hoa cúc. Áo nàng xanh anh mến lá sân trường” trở thành h́nh ảnh rất thân quen cho lứa tuổi con tim biết rung động đến những lời tán tỉnh như mượn ḍng lá thắm xe duyên. Cuối thập niên 60, Ngô Thụy Miên đã phổ nhiều tình khúc nổi tiếng từ thơ Nguyên sa
Nguyên Sa mang kinh đô ánh sáng Paris với h́nh ảnh người t́nh tạo thành ḍng thơ tuyệt vời, rất nên thơ, trữ t́nh, mộng ảo, lăng mạn trong sương khuya, ḍng sông Seine thơ mộng mang bóng dáng t́nh nhân.
Paris Có Ǵ Lạ Không Em?
“Paris có ǵ lạ không em?
Mai anh về em có c̣n ngoan
Mùa xuân hoa lá vương đầy ngơ
Em có t́m anh trong cánh chim...
... Anh sẽ cầm lấy đôi bàn tay
Tóc em anh sẽ gọi là mây
Ngày sau hai đấu ḿnh xa cách
Anh vẫn được nh́n mây trắng bay...
... Paris có ǵ lạ không em?
Mai anh về mắt vẫn lánh đen
Vẫn hỏi ḷng ḿnh là hương cốm
Chả biết tay ai là lá sen?”
Ngô Thụy Miên sở trường về nhịp 2/4 & 4/4, tuy nhiên ca khúc Paris Có Ǵ Lạ Không Em với nhịp 3/4 tạo nét duyên dáng, hay, dễ thương, vừa thôi thúc vừa khoan thai, được giới thưởng ngoạn âm nhạc đón nhận trong suốt nhiều thập niên qua.
Từ Paris về Sài G̣n, Nguyên Sa mang theo t́nh yêu nồng cháy mà h́nh ảnh dấu yêu được bắt gặp khi quê hương bị ngăn cách, bị chia ĺa làm xoa dịu trái tim. Với màu áo, mái tóc của nơi chốn đă bị ngập ch́m trong bóng tối được khơi dậy như ân t́nh của t́nh cảm. Trong những tháng ngày di cư với bao nỗi buồn, đau thương khi lạc bước th́ Áo Lụa Hà Đông làm xoa dịu tâm hồn:
“Nắng Sài G̣n anh đi mà chợt mát
Bởi v́ em mặc áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
Thơ của anh vẫn c̣n nguyên lụa trắng...
.. . Em ở đâu hỡi mùa thu tóc ngắn
Giữ hộ anh màu áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
Giữ hộ anh bài thơ t́nh lụa trắng”.
Ngô Thụy Miên chọn 16 câu thơ trong 28 ḍng ở bài thơ, và nhạc phẩm Áo Lụa Hà Đông rất phổ thông làm sống lại h́nh ảnh áo lụa thướt tha, dịu dàng bên cạnh h́nh ảnh sư tử bị gán ghép cho bóng hồng ở địa danh Hà Đông đă đi vào văn chương.
Ở thập niên 50, 60 thơ Nguyên Sa là tiếng ḷng được chép tay cho nhau trong tuổi học tṛ, thập niên 60, 70 Ngô Thụy Miên đă chọn ba bài thơ t́nh hay nhất trong thi tập của Nguyên Sa để phổ thành ca khúc, giữ nguyên được ư thơ, ḍng thơ. Và, duy nhất, mối giao cảm giữa nhạc sĩ được tạo dựng, nối kết từ nguồn thơ thi nhân. Có lẽ, cảm nhận được điều đó, không c̣n nhạc sĩ nào khác phổ thơ Nguyên Sa, trong đó có bằng hữu gần gũi với nhau qua nhiều thập kỷ.
Năm 1974, Ngô Thụy Miên ra đời băng nhạc T́nh Khúc Ngô Thụy Miên có 3 nhạc phẩm Áo Lụa Hà Đông, Paris Có Ǵ Lạ Không Em, Tuổi Mười Ba.
Thời qua trôi qua, biến thiên cuộc đời, từ phương trời xa ở miền nam bán cầu, Hoàng Thanh Tâm nối kết âm hưởng của Ngô Thụy Miên chọn 12 trong số 28 câu thơ trong bài Tháng Sáu Trời Mưa của Nguyên Sa:
“Tháng sáu trời mưa, trời mưa không dứt
Trời không mưa anh cũng lạy trời mưa
Anh lạy trời mưa phong tỏa đường về
Và đêm ơi xin cứ dài vô tận...
... Da em trắng anh chẳng cần ánh sáng
Tóc em mềm anh chẳng tiếc mùa xuân
Trên cuộc đời sẽ chẳng có giai nhân
V́ anh gọi tên em là nhan sắc
Anh sẽ vuốt tóc em cho đêm khuya tṛn giấc
Anh sẽ nâng tay em cho ngọc sát vào môi
Anh sẽ nói thầm như gió thoảng trên vai
Anh sẽ nhớ suốt đời mưa tháng sáu”
Hoàng Thanh Tâm viết thêm 4 câu cho ca khúc được trọn vẹn, và giữ được chất t́nh nồng nàn, tha thiết, say đắm, đam mê:
“Ḿnh dựa vào nhau cho thuyền ghé bến
Sưởi ấm đời nhau bằng những môi hôn
Ḿnh cầm tay nhau nghe t́nh dâng sóng vỗ
Hăy biến cuộc đời bằng những tối tân hôn”.
      Bài thơ Tháng Sáu Trời Mưa của Nguyên Sa trên Sáng Tạo số 31 tháng 9-59 mang nỗi nhớ thương trong t́nh đôi lứa mà ở thập niên 1940 Vũ Hoàng Chương bày tỏ trong bài Mười Hai Tháng Sáu. Bài thơ nầy được Ngô Thụy Miên phổ nhạc T́nh Khúc Tháng Sáu vào năm 1970 nhưng đến năm 1984 mới xuất hiện trong ca khúc Tháng Sáu Trời Mưa.
Ca khúc Lúc Chết do Trần Duy Đức phổ thơ Nguyên Sa như linh cảm h́nh ảnh cuối cùng của cuộc đời với ḍng tâm sự:
“Anh cúi mặt hôn lên ḷng đất
Sáng ngày mai giường ngủ lạnh côn trùng
Mười ngón tay sờ soạng giữa hư không
Và đôi mắt đă trũng sâu buồn ảo ảnh...”
Ḍng thơ Nguyên Sa được đi vào cung bậc của phái nữ, ca khúc Tương Tư do Mộng Lan phổ nhạc qua bài thơ Tương Tư và ca khúc Hoa Lan Giữa Tóc Thề phổ nhạc trong bài thơ Hải Âm. Hai ca khúc nầy do Trọng Nghĩa - Mộng Lan thực hiện qua CD Hoa Lan Dựa Tóc Thề năm 1996.
Trong 4 thi tập, hàng trăm bài thơ của Nguyên Sa đă cống hiến cho đời, đóng góp cho nền thi ca Việt Nam, trong đó ở tập I với những bài thờ t́nh trác tuyệt được chọn lọc và tạo dựng thành ca khúc dễ thương nhất được nghe với ḍng thơ diễm lệ, chất ngất yêu thương. Nhiều nhạc sỹ đã phổ thơ Nguyên Sa vì thơ ông như mối lương  duyên với tâm hồn nhạc sỹ trong suốt nhiều thập niên qua...
 
Trong 40 năm cầm bút, tác phẩm Nguyên Sa được viết dưới nhiều thể loại. Truyện dài: Vài Ngày Làm Việc Ở Chung Sự Vụ, Giấc Mơ 1,2,3. Truyện ngắn: Gơ Đầu Trẻ, Mây Bay Đi. Biên khảo: Descartes Nh́n Từ Phương Đông, Một Ḿnh Một Ngựa, Một Bông Hồng Cho Văn Nghệ, Hai Mươi Khuôn Mặt Nghệ Sĩ Việt Nam Ở Hải Ngoại. Giáo khoa: Luận Lư Học, Tâm Lư Học. Bút kư, Hồi kư: Đông Du Kư, Nguyên Sa...
Khi xa cơi trần, Nguyên Sa để lại những ḍng thơ trữ t́nh, lăng mạn được viết thành ca khúc, tiếng nói yêu thương đă một thời đi vào lớp học, măi măi là tiếng tơ ḷng ngự trị ở trần gian.
 
                                 Vương Trùng Dương
                           Tạp chí Thế Giới Nghệ Thuật Tháng 4-1998
 
(Hình trên: Ban Biên Tập SVSQ nguyệt san Trường Bộ Binh Thủ Đức đầu năm 1967, Nguyên Sa số 16 đứng hàng sau, Vương Trùng Dương số 7, ngồi hàng đầu bên phải)
 
 
       Vài tình khúc của Ngô Thụy Miên, thơ Nguyên Sa
 
Áo Lụa Hà Đông
 
Nắng Sài G̣n anh đi mà chợt mát
Bởi v́ em mặc áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
Anh vẫn nhớ em ngồi đây tóc ngắn
Mà mùa Thu dài lắm ở chung quanh
 
Linh hồn anh vội vă vẽ chân dung
Bay vội vă vào trong hồn mở cửa
Em chợt đến, chợt đi, anh vẫn biết
Trời chợt mưa, chợt nắng chẳng ǵ đâu
Nhưng sao đi mà không bảo ǵ nhau?
Để anh gọi tiếng thở buồn vọng laị ....
 
Em ở đâu, hỡi mùa Thu tóc ngắn?
Giữ hộ anh màu áo lụa Hà Đông
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
... Anh vẫn yêu màu áo ấy em ơi
 
Cần Thiết
 
Không có anh lấy ai đưa em đi học về
Lấy ai viết thư cho em mang vào lớp học khuya
Ai lau mắt cho em ngồi khóc
Ai đưa em đi chơi trong chiều mưa
 
Không có anh lấy ai cười trong mắt
Ai ngồi nghe em nói chuyện thu phong
Ai cầm tay mà dắt mùa Xuân
Nghe đường máu run từng cành lộc biếc
 
Ôi những lúc em cười trong đêm khuya
Lấy ai nh́n những đường răng em xinh
Đôi mắt sáng là hành tinh lóng lánh
Lúc sương mù ai thở để sương tan
 
Không có anh nhỡ ngày mai em chết
Thượng Đế hỏi anh sao tóc em buồn
Sao tay gầy, sao đôi mắt héo hon
Anh sẽ phải cúi đầu đi về địa ngục
 
 
Người Em Sáng Trong Cô Độc
 
Tay anh dài sao em không gối mộng
Thơ anh say sao chẳng uống cho đầy
Mắt thuyền trôi anh chèo cả hai tay
Sao chẳng ngự cho hồn anh xuống nhạc
 
Em chói sáng trong t́nh anh cô độc
Cả cuộc đời xao động chợt hao đi
Gót kiều thơm chuyển bước bút thần run
Chờ em đến tuổi trời anh đốt lửa
 
Tay anh dài sao em không gối mộng
Những lời êm bầy biện với linh hồn
Hăy ban từng khóe mắt đốt hoa đăng
Và tà aó phủ chân trời trước mặt
 
Sao chẳng đến cho lá cành rơi rụng
Năm ngón tay anh trổ lá mùa xuân
Có mùa thu thay lá ở đầu non
Cho dịu lối em về mai lá rụng
 
 
Paris
 
Mai tôi đi chắc Paris sẽ buồn
Paris sẽ nh́n theo
Nhưng nh́n th́ nh́n
Đời trăm ngh́n góc phố
Con đường dài thẳng măi có bao nhiêu
Mai tôi đi dù hôm nay đang vào thu
Ḍng sông Seine đang mặc áo sương mù
Đang nh́n tôi mà khoe nước biếc
Khoe lá vàng lộng lẫy lối đi xưa
 
Mai tôi đi chắc trời mưa
Tôi chắc trời mưa mau
Mưa th́ mưa chắc tôi không bước vội
Nhưng chậm thế nào
th́ cũng phải xa nhau
 
Rồi cả người, cả Paris nh́n tôi
Qua một nụ cười nhắn nhủ
Nụ cười mềm như ánh nắng cuộc chia ly
của những đôi mắt nh́n theo
và tôi cũng nh́n theo
 
Mai tôi đi, chắc Paris sẽ buồn
Paris sẽ nh́n theo
Nhưng nh́n th́ nh́n
Đời trăm ngh́n góc phố
Con đường dài thẳng măi có bao nhiêu
 
 
Paris Có Ǵ Lạ Không Em?
 
Paris có ǵ lạ không em?
Mai anh về em có c̣n ngoan
Mùa xuân hoa lá vương đầy ngơ
Em có t́m anh trong cánh chim
 
Paris có ǵ lạ không em?
Mai anh về giữa bến sông Seine
Anh về giữa một gịng sông trắng
Là áo sương mù hay áo em?
 
Anh sẽ cầm lấy đôi bàn tay
Tóc em anh sẽ gọi là mây
Ngày sau hai đứa ḿnh xa cách
Anh vẫn được nh́n mây trắng bay
 
Paris có ǵ lạ không em?
Mai anh về mắt vẫn lánh đen
Vẫn hỏi ḷng ḿnh là hương cốm
Chả biết tay ai làm lá sen
 
 
Tháng Sáu Trời Mưa
 
Tháng sáu trời mưa trời mưa không ngớt
Trời không mưa anh cũng lạy trời mưa
Anh lạy trời mưa phong tỏa đường về
Và đêm ơi xin cứ dài vô tận
Đôi mắt em anh xin đừng lo ngại
Mười ngón tay đừng tà áo mân mê
Đừng hỏi anh rằng có phải đêm đă khuya
Đừng hỏi anh rằng có phải đêm đă khuya
Da em trắng anh chẳng cần ánh sáng
Tóc em mềm anh chẳng thiết mùa Xuân
Trên cuộc đời sẽ chẳng có giai nhân
V́ anh gọi tên em là nhan sắc
Anh sẽ vuốt tóc em cho đêm khuya tṛn giấc
Anh sẽ nâng tay em cho ngọc sát vào môi
Anh sẽ nói thầm như gió thoảng trên vai
Anh sẽ nhớ suốt đời mưa tháng sáu em ơi
Tháng sáu trời mưa em có nghe mưa xuống
Trời không mưa em có lạy trời mưa
Anh vẫn xin mưa phong tỏa đường về
Anh vẫn xin mưa phong tỏa đường em
 
 
T́nh Khúc Tháng Sáu
 
Tháng sáu nhạt mưa, mưa ướt mềm vai em
Trời mênh mang xơa kín bờ mi ngoan
Gót bước buồn lây trong gió chiều mưa bay
Hồn bâng khuâng nghe tiếng gọi đam mê
 
Anh muốn cùng mây giăng kín đường về
Gọi tên em, gọi tên em cho mát bờ môi ấy
Hăy nói bằng đôi môi, bằng tiếng rượu nồng
Ḿnh yêu nhau, ḿnh yêu nhau
Dù trời mưa bay, mưa bay...
 
Tháng sáu nhạt mưa, anh muốn cùng mưa bay
Cùng mây trôi tan biến vào môi em
Khép kín ḷng môi anh ước t́nh yêu tới
Và mưa bay tháng sáu đẹp không em?
 
Anh muốn cùng em, yêu măi nụ cười
Dựa vai nhau, dựa vai nhau
Như những ngày xưa ấy
Hăy nói ḿnh yêu nhau bằng tiếng loài người
Trời thôi mưa, trời thôi mưa
Ḿnh xa nhau, xa nhau
 
Tháng sáu trời mưa, mưa ướt mềm môi em
Ḿnh yêu nhau, xin biết ḿnh yêu nhau
Nước mắt thật cay, cay với t́nh yêu ấy
Và mưa bay, tháng sáu buồn không anh
 
 
Tuổi Mười Ba
 
Trời hôm nay mưa nhiều hay rất nắng
Mưa tôi trả về bong bóng vỡ đầy tay
Trời nắng ngạt ngào tôi ở lại đây
Như một buổi hiên nhà nàng dịu mát.
 
Trời hôm ấy mười lăm hay mười tám
Tuổi của nàng tôi nhớ chỉ mười ba
Tôi phải van lơn ngoan nhé! đừng ngờ
Tôi phải van lơn ngoan nhé! đừng ngờ.
 
Áo nàng vàng Anh về yêu hoa Cúc
Áo nàng xanh Anh mến lá sân trường
Sợ thư t́nh không đủ nghĩa yêu đương
Anh thay mực cho vừa mầu áo tím.
 
Rồi trách móc trời không gần cho tay với
Và cả nàng hư quá sao mà kiêu ...??
Nên đến trăm lần nhất định ḿnh chưa yêu
Nên đến trăm lần nhất định ḿnh chưa yêu
 
 
Ca khúc của Mộng Lan
Tương Tư
 
Tôi đă gặp em từ bao giờ
kể từ nguyệt bạch xuống đêm khuya
kể từ gió thổi trong vừng tóc
hay lúc thu về cánh nhạn kia ?
 
Có phải em mang trên áo bay
hai phần gió thổi một phần mây
hay là em gói mây trong áo
rồi thở cho làn áo trắng bay ?
 
Có phải mùa xuân sắp sửa về
hay là gió lạnh giữa đêm khuya
hay là em chọn sai màu áo
để nắng thu vàng giữa lối đi ?
 
Có phải rằng tôi chưa được quen
làm sao buổi sáng đợi chờ em
hay từng hơi thở là âm nhạc
đàn xuống cung trầm, mắt nhớ thương
 
Buổi tối tôi ngồi nghe sao khuya
đi về bằng những ngón chân thưa
và nghe em ghé vào giấc mộng
vành nón nghiêng buồn trong gió đưa
 
Tôi không biết rằng lạ hay quen
chỉ biết em mang theo nghê thường
cho nên đôi mắt mờ hư ảo