Sinh Hoạt

Giải Trí

          Thi Sĩ Hoàng Anh Tuấn Đã Ra Đi

                                        Đỗ Vẫn Trọn

      Tôi kiếm hồn tôi xưa. Hà Nội

Thuở còn trong vắt gió vào Thu

Thoảng nghe ngọt tiếng cô hàng cốm

Chênh vênh đâu cuối phố Sinh Từ

Đó là những vần thơ trác tuyệt của thi sĩ Hoàng Anh Tuấn. Ông vừa ra đi lúc 8 giờ sáng ngày 1 tháng 9 năm 2006 tại viện dưỡng lão Mission De La Casa, thành phố San Jose-California. Hưởng thọ 74 tuổi.

Hoàng Anh Tuấn sinh ngày 7-5-1932 tại Hà Nội. (Theo Hoàng Công Gia Lễ, ông là trưởng nam của dược sĩ Hoàng Hy Tuần và bà Chế Thị Châu - Cali Weekly). Ngoài làm thơ, viết văn, viết kịch với những vở kịch như: Ly Nước Lọc, Hà Nội 48… Ông còn là đạo diễn điện ảnh với những phim: Ngàn Năm Mây Bay, Xa Lộ Không Đèn…

Năm 1949 ông du học bên Pháp và lập gia đình tại đó, vợ ông là bà Ngô Thị Liên. Hai người có với nhau 6 người con là: Hoàng Hôn Thắm, Hoàng Ánh Thép, Hoàng Thu Thuyền, Hoàng Hương Thao, Hoàng Mạc Tiên, và cô gái út là Hoàng Thái Trang kết duyên cùng anh Trần Văn Học, con trai của cố thi sĩ Nguyên Sa. Thời gian sau này ông sống chung với bà Khương Thị Phương-Trâm. Suốt thời gian ông bị bệnh bà Trâm là người cận kề chăm sóc ông.

Năm 1958 thi sĩ Hoàng Anh Tuấn về Việt Nam cộng tác với các tạp chí văn nghệ, cùng nhiều tuần báo và nhật báo ở Sàigòn. Ông là một trong những thi sĩ được cố nhà văn Mai Thảo yêu mến nhất. Trước đó, mặc dù ông chưa có một thi phẩm nào ấn hành nhưng thơ của ông rất được mọi người yêu mến và nhìn nhận ở ông là một tài thơ lớn. Với Hoàng Anh Tuấn lúc nào cũng là bạn hữu. Tính ông thích bông đùa. Người lớn tuổi hoặc nhỏ tuổi hơn ông cũng xưng hô với nhau là “tao-mày”. Nữ tài tử Kiều Chinh hay gọi đùa ông là đạo diễn “ trẻ mãi không già”. Thi sĩ Du Tử Lê gọi ông là “ Châu Bá Thông”. Còn tôi, thân mến gọi anh là “ Hoàng Công Tử”.

Hoàng Anh Tuấn là một trường hợp vô cùng đặc biệt. Chưa có tác phẩm nhưng lại vô cùng nổi tiếng. Người ta biết nhiều đến ông qua bản nhạc: “Mưa Sàigòn, Mưa Hà Nội” viết chung với cố nhạc sĩ Phạm Đình Chương trên một căn gác ở Sàigòn. Những năm gần đây, nhạc sĩ Phan Nguyên Anh phổ nhạc bài thơ “ Yêu Em Hà Nội” của ông được ca sĩ Như Mai trình bày rất xuất sắc.

Năm 1965 ông làm quản đốc đài phát thanh Đà Lạt cho đến năm 1975. Năm 1979 thì ông được qua Pháp.

Năm 1981 ông định cư tại Mỹ.

Năm 1987 ông lên San Jose để sống và làm việc với tôi. Ông xem tôi như người bạn vong niên của ông. Hai anh em sống gần nhau trong một căn phòng nhỏ trên đường số 19, San Jose.

Năm 1988, ông cùng với ca sĩ Mai Hân chủ trương tờ báo “Thung Lũng Tình Yêu”, một vài tháng thì tờ báo này đình bản. Sau đó, tôi chuyển giao vai trò chủ bút tuần báo Yêu thuộc Hệ Thống Truyền Thông Viên Thao để ông và nhà văn Sao Biển phụ trách. Năm 1992, tôi mời ông làm giám đốc đài phát thanh Sàigòn. Đây là chương trình phát thanh Việt ngữ đầu tiên trên làn sóng AM-1500 tại Hoa Kỳ.
Sau một thời gian dài cộng tác với Hệ Thống Truyền Thông Viên Thao đến năm 1998 thì ông bị bệnh, thường hay xỉu nơi làm việc. Chứng bệnh mà ông cũng không hiểu tại sao mỗi ngày bụng và người ông như bị “trướng”. Ông mập ra nhiều. Tháng 1 năm 2005, bác sĩ phát giác ông bị ung thư phổi. Tháng 2 năm 2005, ông được đưa vào viện dưỡng lão Mission De La Casa – San Jose. Thời gian này nhà báo Phạm Huấn (đã mất đầu năm nay) là người bạn tri kỷ nằm cùng phòng với ông. Tháng 4 năm 2005, người bạn đời sau này của ông là bà Phương Trâm và cô con gái lớn là Hoàng Hôn Thắm cùng với Phạm Hùng tổ chức ra mắt thi phẩm đầu tay “Yêu Em, Hà Nội và những bài thơ khác” của Hoàng Anh Tuấn tại viện dưỡng lão này. Buổi ra mắt tập thơ trong một phòng ăn của viện dưỡng lão diễn ra thật xúc động. Giới văn nghệ và bạn bè tham dự rất đông đủ.

Hiện giờ linh cữu của ông đã được đưa về nhà quàn OakHill tại San Jose. Sự ra đi của thi sĩ Hoàng Anh Tuấn đã để lại cho người yêu thơ - bằng hữu những nỗi nhớ và niềm xúc động.

                                                             Đỗ Vẫn Trọn

 

              Chân Dung Hoàng Anh TuẤn

                                      Huy Phương

       Hoàng Anh Tuấn sinh ngày 7 tháng 5 năm 1932 tại Phố Nhà Chung, Hà Nội trong một gia đình năm anh em mà ông là con trai cả và duy nhất. Khi mới bắt đầu tuổi tiểu học thì thân phụ ông, một dược sĩ phải đổi di làm việc tại Vinh, gởi ông lại nhà ông bác để di học. Ông theo học tại trường Dòng Puginier ở Hà Nội, một trường đạo nổi tiếng là kỷ luật và nghiêm khắc. Năm 1943, phi cơ Nhật bắt dầu dội bom Hà Nội, cũng là lúc ông thân sinh bỏ việc ở Vinh, về Hà Nội mang gia đình chạy loạn về Hưng Yên, một tỉnh lỵ êm đềm ở xa Hà Nội. Cho tới lúc này, Hoàng Anh Tuấn lên tới lớp ba mà chưa biết một chữ Việt nào nên được một ông thầy quốc ngữ, thầy giáo tu xuất tên Khắc kềm kẹp và dạy cả cách làm thơ cho Hoàng Anh Tuấn.

Ông giáo này chính làø Trung Tá Vũ Văn An sau này mà Hoàng Anh Tuấn gặp lại tại Cục Tâm Lý Chiến, lúc ông về làm cho tờ Nhật Báo Tiền Tuyến. Hoàng Anh Tuấn đỗ tiểu học năm 12 tuổi và theo học trường Đỗ Hữu Vị, nguyên là ngôi trường ở Hà Nội di tản về Hưng Yên. Sau một thời gian yên ổn, trường trung học này lại chuyển về Hà Nội, đổi tên trường là Nguyễn Trãi, tọa lạc tại Chùa L! áng, ngoại ô Hà Nội. Gia đình của Hòang Anh Tuấn lúc ấy dọn về Phố Tây Tuyên Quang, tức là hàng Đẫy, Sinh Từ, sau đổi tên thành Cao Bá Quát.
Trong lúc phong trào kháng chiến chống Pháp lên cao, Hoàng Anh Tuấn tuy còn nhỏ cũng ra khu và học trường trung học Nguyễn Huệ, tại làng Sêu, thuộc Khu 3 gần Hà Nội và tham gia toán du kích Đống Đa. Mặt trận Việt Minh lúc bấy giờ đã ảnh hưởng Trung Quốc rất mạnh, bài bản chính trị đã mang rặt học thuyết Mao Trạch Đông, cậu thanh niên “tiểu tư sản” Hoàng Anh Tuấn lại hay cắc cớ thắc mắc về “đồng chí” Mao nên được các đảng ủy bắt đầu để ý và trù giập, khiến Hoàng Anh Tuấn phải bỏ mộng đi kháng chiến, trốn về Hà Nội. Vào trường Dũng Lạc, Hoàng Anh Tuấn gặp Duy Thanh (họa sĩ), có bạn bắt đầu làm thơ văn. Năm 14 tuổi, Hoàng Anh Tuấn hãnh diện có được một bài thơ lần đầu tiên đăng trên báo Tiểu Thuyết Thứ Bảy của Nhà Xuất Bản Tân Dân, Hà Nội.

Chưa học xong bậc trung học, năm 16 tuổi, sợ tới tuổi lính Hoàng Anh Tuấn đã được gia đình “đẩy” qua Tây, gởi nhờ một ông bạn của bố là ông Tham Giăng (Jean), “một ông Tây lai biết chơi tổ tôm”, ở tại thành phố Nice trông coi. Hoàng Anh Tuấn học lại lớp “secondaire” ở một trường dòng tư thục, nhưng mới một năm, ông tình cờ gặp Nguyên Sa Trần Bích Lan từ Paris về nghỉ hè ở Nice và rủ rê Hoàng Anh Tuấn bỏ nhà đi Paris bụi đời. Hoàng Anh Tuấn thích quá, bỏ Nice, về tới Paris mới báo cho ông già Giăng hay. Sau đó Hoàng Anh Tuấn theo học tiếp tại Povens, một tỉnh cách “thủ đô ánh sáng” khoảng 100km, nửa chừng lại bỏ vào IDHEC, một trường điện ảnh khá nổi tiếng ở Paris, nơi mà Lê Mộng Hoàng, Lê Hoàng Hoa đã theo học, về sau trở thành những đạo diễn khá nổi tiếng ở miền Nam.

Năm 1954, Hoàng Anh Tuấn kết hôn với cô Ngô Thị Liên, một sinh viên Dược Khoa tại Paris và hai ngườiø sinh hạ được một gái một trai, gái có tên là Hoàng Hôn Thắm, trai là Hoàng Ánh Thép, những cái tên rất lạ chưa từng ai dùng.

Năm 1958, Hoàng Anh Tuấn về Saigon, hy vọng theo nghề điện ảnh, ông làm đạo diễn cho hãng phim Alpha của Thái Thúc Nha. Nhưng chỉ ít lâu, nghề điện ảnh không đủ sinh sống, Hoàng Anh Tuấn lại xoay nghề đi làm báo cho các tờ Nhật báo Hiện Đại, Đồng Nai và Tiền Tuyến. Trong giai đoạn mới vào nghề, chính ký giả Huỳnh Thành Vị và Phi Vân đã truyền cho ông tay nghề để có thể lay out, làm tin hay viết các trang trong, để thành một tay làm báo “đa năng”. Năm 1965, tình hình chính trị tại miền Nam bắt đầu bất ổn, ông Vũ Đức Vinh (Huy Quang), Giám Đốc đài Phát Thanh Quốc Gia cần một người đảm trách việc điều hành đài Phát Thanh Đà Lạt, Hoàng Anh Tuấn lại nổi máu giang hồ, bỏ nghề báo đi theo tiếng gọi của ngành vô tuyến. Đây là thời gian ổn định nhất của Hoàng Anh Tuấn, khi ông làm đài phát thanh, vợ ông dạy tại trường Trung Học Yersin, gia đình ở Đà Lạt gần mười năm cho tới năm 1974, ông mới về lại Saigon.
Hoàng Anh Tuấn được coi như người nghệ sĩ “bá nghệ”, về kịch, ông là tác giả nhiều vở được trình diễn tại sân khấu miền Nam trong đó hai vở kịch nổi tiếng nhất của ông là “Hà Nội 48” và “Ly Nước Lọc”. Về điện ảnh, ông là đạo diễn của hai phim” Xa Lộ Không Đèn”và “Nghìn Năm Mây Bay”...

Hai tháng sau khi miền Nam mất, ông bị tập trung cải tạo trong “diện văn nghệ sĩ phản động” tại trại Phan Đăng Lưu, một lần với các nhà văn Nguyễn Mạnh Côn, Duyên Anh, Hoàng Hải Thủy...Hai năm sau, Hoàng Anh Tuấn ra tù và sống với thành Hồ hai năm nữa với tình trạng rất khó khăn, đen tối trong khi toàn miền Nam còn đi cải tạo chưa về nhưng may mắn sau đó, chính phủ nước này đã can thiệp cho ông cùng gia đình sang Pháp. Hoàng Anh Tuấn lại tái ngộ với Paris sau hai mươi năm xa cách. Tuy ông đã sinh sống ở Pháp trong một thời gian khá dài, nhưng sau đó ông lại chọn di cư sang Hoa Kỳ năm 1981 với sự bảo lãnh của Hoàng Hôn Thắm, con gái ông, đã rời việt Nam từ năm 1975.

Hoàng Anh Tuấn và gia đình thoạt đầu, về định cư tại tiểu bang Ohio, thời gian này còn ít người Việt và rất buồn tẻ. Hoàng Anh Tuấn kể “tếu”rằng khi học tiếng Anh vừa đủ vào tiệm mua thuốc lá, ông lên Greyhound giang hồ trực chỉ Washington DC vui chơi một mình. Nghe Quận Cam sinh hoạt báo chí Việt Nam rộn rịp, đồng hương đông vui , Hoàng Anh Tuấn lại lên xe bus về Westminster tham gia sinh hoạt báo chí tại đây và làm báo với Du Miên khoảng hai năm. Sau đó , để thay đổi không khí và thỏa mãn máu giang hồ, Hoàng Anh Tuấn lại về Washington DC đầu quân với Nguyễn Thanh Hoàng làm thư ký tòa soạn tờ Văn Nghệ Tiền Phong, nhưng ông chỉ dừng chân đúng một năm như lời giao hẹn.

Cuối cùng, từ gần mười năm nay, Hoàng Anh Tuấn “tự hưu trí” tại San Jose, tiếp tục làm thơ nhưng chừa rượu, bỏ thuốc lá vì bệnh tật cũng thường lui tới thăm viếng nhà thơ này. Hoàng Anh Tuấn có sáu con, hai trai, bốn gái hiện sinh sống tại Santa Ana, Washington DC, Dallas và Houston.

Nói về lai lịch, bên nội Hoàng Anh Tuấn là người Hà Nội nhưng thân mẫu lại là giòng giõi hoàng tộc ở Huế. Ông ngoại của Hoàng Anh Tuấn nguyên là họ Chế, gốc Chiêm Thành, sau chiến tranh Chiêm Việt, vua nhà Nguyễn có bắt một số nghệ nhân Chiêm Thành đem về kinh đô. Ông họ Chế này học đỗ Tiến Sĩ, có tài viết chữ đẹp và rất được nhà Vua tin dùng. Ông “trả thù dân tộc” bằng cách kết hôn với một công chúa cháu của vua Thiệu Trị và sinh ra thân mẫu của nhà thơ Hoàng Anh Tuấn.

Cuộc đời của Hoàng Anh Tuấn đã trải qua những tháng năm ở những vùng đất đã mang ý thơ cho nhiều thi sĩ Việt Nam là Paris, Hà Nội và... Đà Lạt. Tuy vậy ta ít thấy nhà thơ này nói đến Đà Lạt hay Paris, nhưng Hà Nội, một nơi mà ông sống một thời gian rất ngắn, chỉ với mười sáu năm của thời thơ ấu, nhưng đã để lại nhiều ấn tượng nhất trong đời sống của ông.Với Nguyên Sa, tình yêu là Paris, với Hoàng Anh Tuấn tình yêu là Hà Nội, một Hà Nội xa xôi từ hơn nửa thế kỷ, Hà Nội mà chàng trai bỏ ra đi từ năm mười sáu tuổi, “mấy chục năm, xa đến mấy nghìn năm”. Từ ngày đó cho đến nay, Hoàng Anh Tuấn chưa một lần trở lại Hà Nội, nhìn Hà Nội bây giờ dù có đổi thay, nhưng vẫn tràn đầy kỷ niệm trên những con đường góc phố ngày xưa, như những người tình của Hà Nội khác..Nhưng không, Hoàng Anh Tuấn chỉ muốn giữ một hình ảnh Hà Nội trong trí nhớ, như một kỷ niệm của mối tình đầu, đẹp đẽ và thanh khiết, không phải là Hà Nội bây giờ:

“Hà Nội yêu, vẫn y nguyên tưởng nhớ

Nên nghìn năm vẫn ngỡ mới hôm qua.

Bóng hoàng lan, sân gạch mát sau nhà

Còn vương vấn trong những bài thơ cũ”

Tập thơ “Yêu Em, Hà Nội và Những Bài Thơ Khác” là công trình sưu tập “báo hiếu” của Thu Thuyền ở Dallas Texas, thứ nữ của Hoàng Anh Tuấn cho ông bố già.
Sưu tập là vì những bài thơ đăng báo của Hoàng Anh Tuấn đã thất lạc, phải nhờ bạn bè và tốn một thời gian để thu thập lại. Một giai thoại về thơ Hoàng Anh Tuấn là Thu Thuyền đã phải tìm tòi những “nàng thơ” mà ngày xưa HAT đã gởi thơ tặng để xin lại những bản sao hầu có thể hoàn thành tập thơ này. Hoàng Anh Tuấn vẫn mong rồi sẽ có tập thơ thứ ba hay thứ tư nữa nếu ông có khả năng sưu tập lại đủ. Một nguyện vọng khác của Hoàng Anh Tuấn là in một tập kịch Hoàng Anh Tuấn , hiện nằm rải rác trong các thư viện Hoa Kỳ qua những chồng báo Việt Nam cũ.

Đầu năm 2004, nhà thơ Hoàng Anh Tuấn đã giới thiệu tập thơ “Yêu Em, Hà Nội và Những Bài Thơ Khác” tại Phòng Sinh Hoạt Nhật Báo Người Việt, sau một thời gian phải vào ra bệnh viện. Buổi sinh hoạt giới thiệu tác phẩm này có đầy đủ sự hiện diện của vợ và các con của nhà thơ, cũng là dịp để Hoàng Anh Tuấn gặp lại những bạn cũ và những người yêu thơ của những thời xa xưa.

Sau thời gian này, nhà thơ Hoàng Anh Tuấn đã vào nằm hẳn trong bệnh viện cho tới ngày ông mất. Ngày 20 tháng 4 năm 2004, Phạm Hùng (bào đệ của ký giả Phạm Huấn) đã thu xếp tổ chức một buổi ra mắt tập thơ trên tại chỗ, ngay nơi Hoàng Anh Tuấn đang nằm dưỡng bệnh tại Nursing Home “Mission de la Casa” trên đường Alvin thuộc thành phố San José. Cũng tại địa điểm này, năm ngoái (2005) chúng ta đã mất Phạm Huấn. Bây giờ, vào ngày đầu tháng 9, Hoàng Anh Tuấn cũng đã bỏ chúng ta ra đi.

                                      Huy Phương

Vĩnh biệt Hoàng Anh Tuấn          một nghệ sĩ đích thực từ tác phẩm đến cuộc đời                                                                 Văn Quang   Đã có một thời Hoàng Anh Tuấn là hàng xóm của tôi ở cư xá Chu Mạnh Trinh, bên ngã tư Phú Nhuận của Sài Gòn. Khu cư xá từng có khá nhiều văn nghệ sĩ thời đó “xây tổ ấm”. Gia đình anh chị Dương Thiệu Tước- Minh Trang- Quỳnh Giao, gia đình ông chú Nguyễn Mạnh Côn của tôi, gia đình chị Thái Hằng - Phạm Duy, danh ca Anh Ngọc, nhà văn Duyên Anh, nhà báo Linh Lan, ông chủ báo Ngôn Luận và Văn Nghệ Tiền Phong Hồ Anh… Lâu quá rồi, tôi không thể nhớ hết. Nhưng điểm lại số người đó, nay không còn được một nửa. Lại thêm một người nữa vừa ra đi: Hoàng Anh Tuấn ở San Jose. Không ngạc nhiên nhưng… Cái tin anh mất, thật sự không làm tôi ngạc nhiên. Bởi đã từ lâu, khi Phạm Huấn còn nằm tại “viện dưỡng lão”, bên cạnh đó có Hoàng Anh Tuấn. Tôi vẫn thường được bạn bè ở San Jose cho biết tin tức về hai ông bạn này. Có ông tường thuật từng chi tiết. Nào là hồi này Tuấn khỏe lắm, bụng to như cái thùng, vẫn cười như trẻ thơ. Tôi cũng nhận được vài tấm ảnh của Tuấn, khuôn mặt thì vẫn vậy, nhưng thân hình thì đẫy đà, khác nhiều so với ngày nào. Khi Phạm Huấn mất, tôi chắc Tuấn buồn lắm, không còn bạn bên mình. Trong thâm tâm tôi, vẫn cứ nghĩ, một ngày nào đó Tuấn cũng sẽ bỏ anh em, chưa biết là một ngày nào gần đây thôi. Vì thế tôi không ngạc nhiên khi nhận được cùng một lúc gần 10 cái e mail của các bạn ở Mỹ báo tin Tuấn đã ra đi vào 7:30 sáng (giờ cali) ngày thứ  Sáu, 01 tháng 9 năm 2006. Không ngạc nhiên, nhưng nỗi ngẩn ngơ thì vẫn cứ tràn đầy. Hình ảnh Hoàng Anh Tuấn hiện lên quanh đây, hơn 30 năm qua rồi, xa nhau biền biệt, mà Tuấn cứ như ở trước mặt. Cái dáng vẻ hồn nhiên, vô tư của anh rõ mồn một. Con người lúc nào cũng như “cuộc đời chẳng có gì phải lo nghĩ, chẳng có gì phải tính toán”. Anh phơi phới trong bất kỳ trường hợp nào. Suốt những năm tháng ở gần anh, dường như chẳng bao giờ thấy anh buồn. Thế mà thơ của anh lại hay, lại thấm, chữ nghĩa mới và sâu sắc mới lạ. Đó là một người bạn đối với tôi rất đặc biệt. Toàn những nghề tay trái Hoàng Anh Tuấn có rất nhiều “nghề”. Làm đạo diễn, là nhà thơ, nhà văn, nhà báo, là quản đốc đài phát thanh Đà Lạt. Nhưng trong con người anh không có một tí công chức nào. Thông thường, bạn bè nhìn anh như một nhà đạo diễn. Không có tính “chuyên nghiệp” như Hoàng Vĩnh Lộc, Lê Hoàng Hoa… Anh là một đạo diễn rất “tài tử”. Anh đã từng tốt nghiệp tại một trường Điện Ảnh ở Pháp ngay trong thời kỳ còn là sinh viên ở Paris. Nhưng ai mời mà thấy “hợp gu” thì đạo diễn… chơi cho vui. Tôi thấy hình như cái gì anh cũng làm chơi cho vui. Thích thì làm, không thích thì bỏ đi, giản dị có thế. Cả cuộc sống cũng vậy thôi. Ở anh, con người nghệ sĩ chân thật, hồn nhiên bao trùm lên mọi thứ. Anh chơi tất với mọi người, ngồi quán cóc, uống ly cà phê hay ăn bữa cơm Bà Cả Đọi cũng giống y chang như ngồi ở Caravel phỏng vấn những danh ca nổi danh thế giới như Dalida hoặc ngồi dancing ăn cánh gà chiên bơ, đấu láo với mấy em ca-nhe, bất kể hạng nhất hay về già. Ngay cả trong cách ăn mặc, Tuấn cũng chẳng cần chú ý, cứ “đại khái chủ nghĩa”, không “lên khuôn đóng thùng” ngay cả ở những nơi cần long trọng. Tiếng cười của anh nhiều hơn lời nói. Vẻ “tỉnh tỉnh” của anh làm nên một phong cách riêng. Nhìn thấy anh là nhìn thấy ngay “cuộc đời có cái quái gì quan trọng đâu”. Tôi chắc bạn bè rất thích Hoàng Anh Tuấn vì lẽ đó. Nhà đạo diễn hiền lành nhất thế giới Tôi nhớ khi anh đạo diễn cuốn phim Ngàn Năm Mây Bay phóng tác theo tiểu thuyết của tôi, do Thái Lai mời. Anh gặp tôi ở đầu ngõ, hỏi: – Lê Quỳnh đóng với Bích Sơn, được không mày? Hai tài tử này vào khoảng thời gian đó là nổi nhất rồi. Tôi nói tùy mày và anh Thái (nhà sản xuất phim, cũng là một nhà sản xuất tài tử nốt, khác với Mỹ Vân, Alpha). Hai ông “nghề nghiệp tài tử” này thích thì làm, chưa biết cuốn phim đi đến đâu. Nhưng quả thật là tôi cũng thấy khoái cái kiểu “vui chơi một mùa hè này” của mấy ông bạn. Ông Thái trả bản quyền bao nhiêu tôi không còn nhớ, nhưng chắc chắn không phải là “có một món tiến kha khá” như ông Quốc Phong làm Chân Trời Tím. Một lần Tuấn kéo tôi lên xem đóng phim. Phim trường là căn nhà của ông giám đốc sản xuất Thái Lai phim, nằm cuối đường Hồng Thập Tự. Căn nhà mặt tiền đường, không rộng hơn những căn nhà buôn bán tạp hóa ở dẫy phố này. Kê cái comptoir ở phía trong, đèn đuốc, máy quay lỉnh kỉnh xung quanh, cứ như cửa hàng bán phụ tùng máy móc. Bữa đó không có Lê Quỳnh, chỉ có hai chị em Bích Sơn và Bích Thủy. Nhà đạo diễn Hoàng Anh Tuấn râu ria xồm xoàm, nhưng dáng điệu lại rất nhàn nhã, chứ không quát tháo, chỉ chỏ tơi bời hoa lá như những đạo diễn mà tôi đã từng nhìn thấy. Lâu lâu lại thấy nhà đạo diễn cho máy travelling bằng cách kéo cái camera di chuyển trên mặt sành gạch, chẳng cần đường ray. Lúc nào cũng thấy Tuấn nhỏ nhẹ: – Ấy ấy, làm thế này em ơi. Em làm ơn  đứng sát vào một tí. Đừng cười nhiều, cái miệng rộng quá, mím chi thôi. Làm xem nào. Máy! Cắt!… Họ làm việc với nhau như “anh em trong nhà”. Ấy thế mà cuốn phim cũng hoàn thành, tôi chẳng biết nó được hoàn thành trong bao lâu. Nhưng chắc chắn không quá 2 tháng vì nhà sản xuất tài tử này làm quá 2 tháng thì không còn tiền trả nhân công. Rồi cũng đem ra rạp chiếu đàng hoàng, lời lỗ bao nhiêu chẳng biết. Nếu tôi nhớ không lầm thì ông Thái Lai chỉ sản xuất có một cuốn phim rồi thôi luôn. Sau này ông  tái bản lại cuốn tiểu thuyết Chân Trời Tím mà tôi cũng chẳng hề hay biết. Đến khi sách in xong ông mới mang đến cho tôi một cuốn, bản quyền được trả bằng một chầu ăn uống là xong. Còn một kỷ niệm đáng nhớ là Bà cụ Hoài Bắc (chúng tôi vẫn thường gọi bà mẹ của Phạm Đình Chương - Thái Thanh bằng cái tên thân mật ấy) thỉnh thoảng lại nhắc về cuốn phim, nhưng cụ gọi là Phim “Ngàn năm máy bay” vì trong phim có cảnh máy bay trực thăng đổ quân xuống một vùng  quê.  Sau đó, có một lần khác, tôi được xem Hoàng Anh Tuấn đạo diễn phim Hai chuyến xe hoa. Lần này phim trường ngay tại nhà đạo diễn ở cư xá Chu Mạnh Trinh. Tôi chỉ xem được một đoạn có nghệ sĩ cải lương Thành Được mở cánh cửa buồng nhà ông bà Hoàng Anh Tuấn, đi ra đi vô đến năm bảy lần. Nhưng cuốn phim được nhiều người nhắc đến nhất có lẽ là Xa Lộ Không Đèn. Tuấn không long trọng mời bạn bè mà chỉ hỏi giản dị: – Mày có đi xem không, tao đưa vé. Tính cách anh là như thế. Những truyện dài không bao giờ viết hết Ngoài ra, anh còn viết feuilleton ở một số tuần báo và nhật  báo của Sài Gòn thời đó. Nhưng khối ông chủ báo rên la vì cái tật hứng thì viết, không thì bỏ. Hầu như  ít có truyện dài nào anh viết hết cho đến nơi đến chốn, nên rất hiếm truyện dài nào được xuất bản. Lối viết của anh khá hấp dẫn, độc giả cũng chịu đọc lắm, nhưng mỗi khi gặp đoạn “khó nhai” là y như anh tạm ngưng hoặc ngưng luôn. Người viết truyện dài nào, cũng gặp những lúc như thế này, phải cố gắng vượt qua. Nhưng Tuấn hay nản, nên bỏ ngang. Tôi rất tiếc vì điều này, nếu không thì Hoàng Anh Tuấn cũng có nhiều tác phẩm rất hay được xuất bản. Lâu lâu lại thấy xuất hiện một bài thơ của Hoàng Anh Tuấn trên báo khiến anh em sững sờ. Vì thơ Tuấn hay quá. Có thể nói bài nào cũng hay. Đã có người so sánh với Nguyên Sa, Đinh Hùng, nhưng với tôi, thơ Tuấn có cả tính chất Nguyên Sa, Đinh Hùng và rất Hoàng Anh Tuấn. Chữ nghĩa mới, không trau chuốt cầu kỳ, nhưng lại rất rung động, đi thẳng vào cội nguồn trái tim người thưởng ngoạn. Cái cung bậc sâu thẳm trong tình yêu được đánh thức dậy đến bàng hoàng. Những bài thơ bất hủ Đã lâu lắm tôi không được đọc thơ Hoàng Anh Tuấn, mới đây, tôi nhận được tập thơ của anh gồm:18 bài thơ Hà Nội và 47 bài Ngoại tập. Đọc thích thú, say sưa. Vẫn như những ngày nào khi bất ngờ thơ HAT xuất hiện trên báo hoặc trong số bạn bè. Lần nào cũng là một  cú “chơi ngang” của Hoàng Anh Tuấn. Tôi không yêu bài nào hơn bài nào. Nhưng trong những cái thư điện tử của các bạn tôi khi báo tin HAT đã ra đi, có nhiều người đã nhắc lại những bài thơ mình yêu thích. Ông Hồng Dương ở Santa Ana thì còn cảm khái vô cùng với: “Hương còn ngấn ẩn trên môi Ươm hơi rừng cũ, đượm mùi gỗ xưa Mươt lá đợi, óng rêu chờ Sững im cương thạch, quanh co ôn tuyền.” Và ông Thanh Thương Hoàng ở San Jose thì còn ngân nga: “Hà nội yêu, anh vẫn yêu muốn khóc Mấc chục năm, xa đến mấy ngàn năm Giã từ em – mười bẩy tuổi – một lần Thu rất mỏng, mưa hững hờ đẫm lá   Hà nội yêu, áo lụa ngà óng ả Thoáng khăn san nũng nịu với heo may Hai ngón tay nhón một trái ô mai Chiếc răng khểnh xinh nụ cười cam thảo…” Đến đây tôi đã có phần đồng ý với nhận định của anh Nguyễn Xuân Thiệp: “… lục bát của Hoàng Anh Tuấn mới thể hiện hết những vẻ đẹp cấu trúc ngôn từ và cảm xúc”. Nhưng xem lại những bài khác của Tuấn, tôi lại phân vân, vì ở thể loại nào nhà thơ cũng mang đến cho tôi những cảm xúc mạnh mẽ vì chính trong tâm hồn tác giả cũng dông bão: “…Lửa rạo rực còn nguyên trong mạch máu Sóng cuồng quay ẩn náu dưới làn da Gỡ mưa mềm cho nắng ấm phù sa Cởi sương mỏng –thôi ngượng ngùng mắc cở   Em hoang dại cồn dâng vùng rêu cỏ Anh ngựa điên tung vó dấy phong ba Trời quạnh hiu nổi bão tố phấn hoa Khe suối nhỏ ẩm nồng hương dã thú   Mùa hạn hán bỗng tràn lan nước lũ Tiết đông hàn trổ lộc nõn thanh xuân Rất ngàn xa trong ấp ủ miết gần Nghe nhung lụa trong vuốt ve tình sử…” và: “…Mộng trong mộng đã chìm vào đáy mộng Anh bàng hoàng bằng choáng ngợp lên cao Đi miệt mài chừng đã mỏi khát khao Nên chân bước lún sâu vào dĩ vãng   Những ngây ngất chạy vòng quanh mê loạn Tưởng ngàn năm không thoát khỏi cơn điên Bằng bất ngờ sợi tóc bạc đầu tiên Em phát vãng nồng nàn vào xưa cũ…. (Những vần thơ trên đều trích trong thơ Hoàng Anh Tuấn) Vài kỷ niệm nhỏ Tôi nói nhiều về thơ Hoàng Anh Tuấn vì thơ của anh đặc biệt xuất sắc hơn tất cả những “nghề tay trái” khác của anh. Những kỷ niệm rải rác của tôi và gia đình Hoàng Anh Tuấn khá nhiều. Có lần anh ở Đà Lạt, có con gái về Sài Gòn, anh điện thoại cho tôi thản nhiên nói: Mày cho xe ra phi trường đón con gái tao, Hoàng Hôn Thắm nhé. (Quả thật tôi không còn nhớ chính xác người con gái đó là Hoàng Hôn Thắm hay Thu Thuyền nữa). Tất nhiên tôi phải cho xe đón cháu và đưa đến nơi về đến chốn. Anh không màu mè “làm ơn đón cháu” lôi thôi. Lần khác tôi lên Đà Lạt vào dịp lễ Gíang Sinh, đến nhà anh chị Tuấn chơi, nhưng cả mùa Noel đó Tuấn không về. Khi trở lại Sài Gòn, gặp Tuấn, tôi muốn trách anh mấy câu, nhưng nhìn cái mặt anh cười cười tỉnh rụi, tôi lại không nói gì được nữa. Nhưng sau đó tôi hỏi sao không về ăn Noel với vợ con. Anh trả lời gọn lỏn: Tao bận. Đó là những gì tôi chợt nhớ về người bạn vừa ra đi. Tiếc rằng trang báo có hạn và thì giờ cũng chẳng còn bao nhiêu nên tôi ghi vội những hàng này để tiễn đưa thêm một người bạn nữa. Với tôi, anh là một nghệ sĩ đích thực trong cả cuộc đời và tác phẩm. Vài nét về tiểu sử Hoàng Anh Tuấn (1932- 2006) Hoàng Anh Tuấn sanh ngày 7-5-1932 tại Hà-nội. Ngoài làm thơ, viết văn, viết kịch (Ly Nước Lọc, Hà Nội 48), ông còn là đạo diễn điện ảnh.                      - 1949 Đi Pháp du học                     - 1954 Lập gia đình                     - 1958 Về Việt Nam, cộng tác với các tạp chí văn nghệ, cùng nhiều tuần báo và nhật báo ở Sàigòn                     - 1965 Quản đốc đài phát thanh Đàlạt                     - 1975 Tù cải tạo về tội phản động                     - 1979 Trở lại Paris                     - 1981 Qua Mỹ. sống ở San Jose, California                     - Từ trần 7:30 sáng (giờ cali) ngày thứ  Sáu, mồng 1 thang 9 năm 2006 tức ngày 9 tháng bảy năm Bính Tuất, Thọ 75 tuổi.                                     Văn Quang                                Lộc Ninh, đầu tháng 9-2006 Cũng Phải Chào Thua                                                                                                                  (Viết để khóc Hoàng Anh Tuấn) . Gái Hà Nội đọc thơ Hoàng Anh Tuấn Má hây hây lòng bỗng thấy xôn xao Đêm hôm qua trong giấc mộng chiêm bao Trăng thì sáng cỏ cây dường lặng lẽ Chàng trai trẻ cầm tay nâng nói khẽ Nước hồ Gươm sao sóng sánh đa tình ? Tóc như mây trên vạt áo bồng bềnh Chàng trẻ ấy từ ngày xa Hà Nội Thơ tình ái bỗng nhiên đan chép vội Tưởng Paris ga nhỏ đợi chờ ai   *             Tuấn đã đi hoa đỏ hết ai cài Trên vai áo của người yêu thuở ấy Tuấn ơi Tuấn mình xa nhau thật đấy Sao lòng ta cứ mãi mãi gần nhau?                          * Trong tình yêu có một nỗi niềm đau Có giọng nói của con người Hà Nội Có gió lạnh cửa nhà ai khép vội ? Để người về thức trắng suốt năm canh                          * Xuân Diệu xưa chỉ biết viết thơ tình Đêm Hồ Dzếnh phù kiều giăng lớp lớp Một trăm năm vụt tàn trong ánh chớp Không Giang Nam, Giang Bắc của Trung Hoa Chỉ Việt Nam chỉ có trại hàng Hoa Chỉ hàng Bạc, hàng Đào chim ríu rít Tôi tưởng thấy bước chân nào tíu tít Thấy tiếng ve rộn rã cửa  ô  xưa Thấy mùa Hè đổ vội những cơn mưa Thấy tuổi trẻ trong thơ người bạn trẻ Bảy tư tuổi sao người thơ trẻ thế Tuấn đi rồi mình bỗng thấy già nua A !  Thời gian rồi cũng phải chào thua …   Hà Thượng Nhân   (Sep/01/2006 )                 Tưởng Niệm Hoàng Anh Tuấn                                   Hoàng Ngọc Liên     Thập kỷ 90 trước đây, trong nhóm “Cây Me” có mặt các anh chị em một thời cầm bút. Trong số đó phải kể đến Bé Lou, “nít mêm” của Thu Thuyền. Gọi là Bé, nhưng lúc đó Thu thuyền đã có hai Cún Con. Cây Me thuở ấy gồm Nhật Nguyễn-Hữu Việt, Quan Duong-Thu Ba, Nguyễn Khánh Hòa, Tường Vi, Phạm Ngọc, Trần Trung Đạo, Phan Xuân Sinh, Lâm Chương, Hoàng Ngọc Liên-Nhược Trần. Chúng tôi xưng hô anh em với nhau rất tự nhiên. Một bữa, tôi tình cờ đọc ở đâu đó, một bài viết, trong có đoạn ghi Thu Thuyền là con gái của Hoàng Anh Tuấn. tôi rất ngạc nhiên vì như vậy, tôi phải đổi cách xưng hô. Tôi bèn kêu “chàng”: - Hoàng Anh Tuấn hả? Hẳn là nhận được giọng nói của tôi, "Chàng" phán: - Hoàng Ngọc Liên hả? Vậy chớ mày muốn tao là ai? - Tao muốn mày mãi mãi là Hoàng Anh Tuấn! - Ừa, có dzậy mới đặng chớ! - Tao thăm Bà Xã mày. Cô giáo khỏe không? - Khỏe, cảm ơn mày. Ủa, mà sao mày biết số phôn của tao? - Bé Lou cho. - Vậy hả? - Ừa, tao còn có hình bé Lou với hai cháu ngoại của mày. Nè, tao và nó xưng anh, em với nhau ngọt sớt! Bi giờ biết Thu Thuyền là con mày, thành ra… - Có sao đâu, dzăng nghệ mờ ! - Nghe nói từ sau “Xa Lộ Không Đèn” mày không được khỏe ? - Đâu có, tao khỏe như voi, như hồi mình gặp nhau ở Đài Phát Thanh Đà Lạt. - Tao nhớ chứ. Còn thuộc mấy bài thơ của mày. Thơ hay lắm ! - Mày lại khen tao. Bộ ảnh hưởng mặc áo thụng vái nhau hay sao ? - Không. Thơ mày hay thiệt. Trong ba thằng  ký bút danh họ Hoàng, chỉ có mày và Hoàng Trúc Ly là xứng danh thi sĩ! - Hoàng Ngọc Liên, mày cũng là thi sĩ mờ! - Không dám đâu! - Mày phải mà! Dạo này mày khỏe không? Tao nghe nói “Đoàn Quân Mũ Đỏ” tái bản lần nữa. Con ông cụ phát xồi rồi! - Phát gì đâu! Tao chưa gom đủ tiền in… Viên Đạn Cuối Cùng”! - Cần “góp gió” thì hú tao! - Không cần đâu! Thân mày đã xác như vờ mà còn hào phóng. Nhưng mày an tâm đi, tao đã được một “Mạnh Thường Quân” ở Ra Lầy En Xi tặng cho gần hai xín, đủ in một ngàn… viên đạn! - Hay quá. Cho tao gởi lời hoan nghênh ông bạn “Ra Lầy” của mày. Có thể cho tao biết tên Ổng được không? - “Mít tờ” Trịnh Ngọc Phát! - Ổng cũng làm … chủ báo à! - Không, làm báo đâu bằng làm chủ… Tiệm Ăn! - Đúng dzậy, mới có tiền phát cho mày.. Hoàng Anh Tuấn ừ ừ rồi phán tiếp: - Đúng là tên tiền định. Trịnh Ngọc Phát là phải… phát thôi ! Tao luôn hoan nghệnh các Anh, Chị “Mạnh Thường Quân“. Có các “Đấng“ ấy, ta mới có sách trình Làng ! À, nghe nói Mông Sừ Khai Trí đã trả bản quyền tất cả các sách mày đã in. Như vậy mày khá rồi. Cũng mừng. Tao kêu ông Khai Trí là “Người Yêu Sách“  Vi vơ  “Người Yêu Sách “, “Vi vơ“ ông Khai Trí ! Nhưng tao lạc đề rồi ! Có gặp Hoàng Trúc Ly cho tao thăm. - Nhất định.                                             *   Tôi mê thơ Hoàng Anh Tuấn, nhất là những bài Lục bát, như   Chiều Thơm Gỗ Cũ   Hương còn ngấn ẩm trên môi, Ươm hơi rừng cũ Đượm mùi gỗ xưa Mượt lá đợi Óng rêu chờ Sững im cương thạch Quanh co ôn tuyền     Cho Diễm Phúc   Này tôi đang lạc vào em Sau lưng trăm ngón ưu phiền níu chân Này tôi du đãng tâm hồn Ngụy trang ngàn mảnh thơ buồn tả tơi   Này tôi, này vũng bùn tôi Nắng ngang, mưa chéo rã rời ẩm nâu   Cuốn theo rác rưởi nhu cầu Này tôi chới với trong mầu rất xanh Chợt nghe hà ốc hiền lành với rong rêu lại hóa sinh một lần   Này tôi trút bỏ áo quần Thân hài nhi với tâm hồn trẻ thơ   Này tôi thành hạt phù sa Để yêu em với mặn mà giọt châu.   Hoàng Anh Tuấn     * Hôm nay, đọc « Người Việt » thấy đăng tin Hoàng Anh Tuấn nằm xuống ngày 1 tháng 9 năm 2006, tôi đã phân ưu với Cô Giáo và Thu Thuyền. Vậy là « ba thằng họ Hoàng » chỉ mình « ên » tôi còn nặng nợ dzăng chương !   *   Hoàng Anh Tuấn, Vậy là mày đi trước. Trong cuộc sống Vô Thường này, ai rồi cũng phải … đi thôi. Mày đã thanh thản về cõi Giác và sẽ đầu thai trở lại làm… thơ ! Làm thơ chớ đừng làm… báo. Bởi có ai đó từng nói : ghét người nào thì xui người đó làm… báo ! Thiệt vậy, làm báo khó sống lâu ! Các « bạn ta » Thanh Thương Hoàng, Trần Văn Ngà, Vũ Uyên Giang, Mạc Thúy Hồng là… nhân chứng ! Có báo sống được ít năm, có báo chỉ được vài ba số rồi im luôn. Báo  Sống  ngày trước của Chu Tử, tưởng rằng sống lâu, rồi cũng… bất đắc kỳ tử. Tao còn nhớ Tết năm đó, Chu Tử sai cháu Chu Vi Long trao cho tao một bao thư, trong có hai chục ngàn, nói là Báo Sống lì xì  cho chú Liên. Tao dại dột buột miệng : - Báo Sống chết rồi sao bố cháu còn gửi tiền cho chú ? Sau đó, tao bị anh Cử Bình nạt : - Ai bảo với ông Hoàng Ngọc Liên là báo Sống… chết ? Báo Sống sẽ sống… muôn năm, không bao giờ … chết cả ! Nói vậy thì nói, sau nhiều lần đóng cửa, « Sống » cũng… tịch luôn!   Nên chi tao mong mày kiếp tái sinh chỉ mần … thơ, đừng mần… báo. Chúc mày phiêu diêu Miền Cực Lạc.                                                                    Hoàng Ngọc Liên   Hoàng Anh Tuấn,                   Coi như lần đùa chơi của “Cậu”...                                      Phan Nhật Nam   Những dòng chữ sau xin gởi Anh lần cuối, coi như thêm vào câu chuyện (đùa) chúng ta hằng trao đổi suốt mấy mươi năm qua.. Thật ra, chúng tôi không phải là bạn cùng lứa, Anh và tôi cách nhau một thế hệ, trên dưới mười tuổi. Hoàng Anh Tuấn thuộc hàng những niên trưởng chúng tôi ở sinh hoạt dân sự, báo chí cũng như trong quân ngũ. Năm 1970, trong lần tiếp xúc đầu tiên ở 104 B Công Lý, Sàigòn, chi nhánh quảng cáo của Báo Sóng Thần (hậu thân Báo Sống, Chu Tử), khi nghe Đằng Giao nói về tình trạng “kẹt” của tôi trong nạn nghiệp nhà binh. Anh ra tay “cứu bồ”.. Mầy có xe không? Mau mắn bỏ chân xuống ghế, xỏ vào dép quai da, cho thân áo vào quần (Chiếc áo màu đỏ chói chang nhưng lại thích hợp với cách “tay chơi bụi đời” của anh)... Có, tôi có cái Honda. Thế là sang rồi, tao chỉ chuyên đi xe ôm. Mày đi với tao.. Anh quyết định mau chóng, quàng túi vải (loại túi du lịch của phái nữ, những cô gái trẻ nhiều màu sắc) lên vai, bước ra cửa. - Nhưng đi đâu “Anh Hai”? Tôi ngần ngại trước một ông anh quá nồng nhiệt (mà theo quan niệm chung, người Bắc (phải) là kín đáo, mực thước như “Ông Cả” Doãn Quốc Sỹ) trong lần tiếp xúc đầu tiên.. - Hai, Ba cái gì, “cậu” đưa mầy đến gặp “thằng Tr... Tôi ngại ngần từ chối.. Áo quần như thế nầy đến chỗ ông ấy đâu được, mà có phải “Ông Tr” tổng cục trưởng không? - Nó đấy, nó là bạn tao từ ngoài Bắc Kỳ, bây giờ nó làm tướng cái ngành a-lô của nhà binh chúng mầy. Tao nói một tiếng, mầy về chỗ nó ngay. Mầy đi nhảy dù kinh bỏ mẹ, có ngày chết con trai! Trên xe Honda, tôi cố gắng thoái thác thêm một lần.. Tôi có biết “Anh Hai” từ ngày ở Building Cửu Long, tôi là cháu ông Hiệp, gọi ông Vũ Đức Duy bằng cậu. Lúc ấy, năm 1960 tôi còn nhỏ, chưa đi lính... - Là cháu thằng “Hiệp Lai” thì tao càng phải “móc” mầy ra khỏi vũng bùn dưới Long An mà bên nhảy dù vừa tống mầy xuống đó. Về đây, cậu đưa mầy đi ăn, đi chơi.. - Thôi “Anh Hai”.. Đừng vào chỗ ông tướng nữa, tôi không quen mấy ông lớn, anh Phạm Huấn cũng đã có ý như thế.. - Lớn cái đếch gì. Mầy yên tâm.. Tại văn phòng ông tướng, anh nói như ra lệnh... Mầy xem có chỗ nào kéo “thằng cu” nầy về đi. “Cậu” chẳng bao giờ xin mầy điều gì, lần nầy mới xin cho nó. Nó viết tốt lắm. Anh quay qua tôi.. Xong rồi, mầy với tao tới chỗ “Bà Cả Đọi” hoặc về nhà xin cô Thủy cái gì ăn.. Mầy có theo chúng tao không? Anh xoay qua ông tướng hỏi thay câu chào. Tôi lúng túng.. Kính trung tướng.. Trên lưng xe honda, tôi nói lời than vản.. Anh Hai làm vậy kẹt cho tôi,  tướng, tá người ta không thích cách ào ào như vậy đâu. Là dân nhà binh thực thụ, tôi biết điều ấy. ...Tướng hay tá là cái... đếch gì với cậu!   Dần đà, sau một, hai lần tiếp xúc, tôi nhận biết ra.. Những đối thoại, cung cách như trên hoàn toàn do, của Tính Thật tâm chất phóng khoáng trung trực của anh. Của riêng Anh. Sao chẳng bao giờ thấy anh mang giày cả? Tôi lăm lăm nhìn bàn chân trần bám bụi ngồi xếp bằng trên ghế bành, nêu thắc mắc. Cậu mang giày tây từ thuở mầy còn cởi truồng, mặc quần thủng đít.. Ở đất An-nam nóng nực nầy, đi giày, mang vớ cực bỏ xừ! Nhưng làm việc trên Đà Lạt, trời lạnh thì anh phải mang giày chứ, lại khi phải tiếp khách, dự lễ lạc.. Ối khi ấy thì cậu bảo thằng cha phó giám đốc nhà quê đi thay. Cậu mang dép, cởi ra lẹ, lên giường nằm “phê” mới tiện chứ! Anh nói về thú hút á phiện của mình thản nhiên như trò chơi thoáng qua. Và anh thật sự đùa chơi trong tất cả.   Năm 1972, một hãng điện ảnh người Pháp đề nghị nhóm Sóng Thần làm cuốn phim về chiến tranh Việt Nam. Chu Tử ngồi ghế chủ trì, mặt vui vẻ, sống động như đang chơi ván bài hên. Cuối cuộc, Đỗ Ngọc Yến giữ vai thư ký đọc báo cáo tổng kết: Chu Tử chủ biên; Đỗ Quý Toàn phụ tá; Phan Nhật Nam viết truyện phim; Trần Lê Nguyễn (kịch tác gia) phân cảnh, và cuối cùng: Đạo diễn Hoàng Anh Tuấn. Đỗ Quý Toàn kết thúc với nhận định tổng hợp theo cách hóm hỉnh sở trường: Ông Tuấn đạo diễn đã đành, nhưng đừng như Xa Lộ Không Đèn là.. vỡ mặt! (ý Toàn nói về việc thất bại tài chánh của cuốn phim). Hoàng Anh Tuấn đáp tỉnh: Cậu chỉ biết làm phim. Xa lộ không đèn chết thằng nào thằng ấy chịu. Cậu không biết. Chưa hề thấy anh tỏ thái độ giận hờn ai trong suốt tháng năm dài giao tiếp. Cũng không hề nghe anh lớn tiếng về những bài báo đã viết ra, những cuốn phim đã thực hiện, về những bài thơ.. Cậu chỉ đùa chơi thôi. Anh kết luận đối với tất cả mọi sự. Và anh thực hiện đúng như lời xác nhận trong suốt cuộc chơi của mình. Anh học nghề điện ảnh từ thập niên 50 tại Pháp nhưng không bao giờ nhắc chuyện “đi Tây” như những người cùng thời đã một lần “đi Tây”. Anh đạo diễn những bộ phim Hai Chuyến Xe Hoa, Ngàn Năm Mây Bay, Xa Lộ Không Đèn.. nhưng đùa cợt với những “tác phẩm” của chính mình: “Đóng phim cho cậu thì không chết cũng bị thương.. Lên xe bông một lần cũng đủ vỡ mặt, chứ hai phùa thì có mà ngàn năm mây bay!!” Với Thơ, chữ nghĩa Anh hằng theo đuổi, dựng nên, thành hình với nhiệt tâm tuổi trẻ: Lửa Ở Ngã Tư Đường, tái tạo bi kịch vĩ đại của Hòa Thượng Thích Quảng Đức hóa thân trong Lửa Từ Bi , 1963. Và Thơ, Mưa Sài Gòn. Mưa Hà Nội, qua nhạc Phạm Đình Chương hoàn thành bản Tuyên Ngôn về Tự Do của Miền Nam.. Mưa hoàng hôn Trên thành phố buồn gió heo may vào hồn Thoảng hương tóc em ngày qua Ôi người em Hồ Gươm về nương chiều tà .. Mưa ngày nay Như lệ khóc phần đất quê hương tù đày .. Mưa mùa Thu Năm