Sinh Hoạt

Giải Trí

Lê Thương

        mang tình cổ tích dệt ngàn cung thương

                                        Vương Trùng Dương

             

                                                                                      I

 

     “Lê Thương là một trong những đỉnh cao nhất của dẫy Trường Sơn âm nhạc Việt Nam”... ca sĩ Duy Trác bày tỏ sự ngưỡng mộ với người nhạc sĩ được quen biết sau bốn thập niên. Và, dọc theo dẫy Trường Sơn đó, thiên nhiên đã tạo dựng ra nhiều hình ảnh, theo tương truyền, được dệt thành hoa gấm về chân dung người đàn bà thủy chung, cao quý, dâng trọn trái tim với người chồng xa cách để biến thành thiên thu từ dân gian được đưa vào văn học: Hòn Vọng Phu. Dựa vào sự tích đó, nhạc sĩ Lê Thương đưa vào âm nhạc với 3 ca khúc như bức tranh hoành tráng, nguy nga bằng “truyện ca” Hòn Vọng Phu đã đi vào trái tim mọi người, yêu thích và cảm phục.

Về hình ảnh “Hòn Vọng Phu”, ở Trung Hoa đã có tự ngàn xưa, trong tác phẩm “Hòn Vọng Phu”, nữ sĩ Quỳnh Dao đã ghi lại ở chương đầu của sự tích: “Ở phía Bắc Trung Hoa, giữa những rặng đồi núi chập chùng, ẩn hiện rõ nét hình thù người mẹ bồng con mà dân giả bao nhiêu năm qua đều ngậm ngùi thương nhớ đến câu chuyện thật cảm động... có một thiếu nữ xinh đẹp vừa lấy chồng chưa tròn một năm thì người chồng phải xa lìa vợ trẻ lên đường chinh chiến. Bao nhiêu năm đợi chờ mùa lá rụng ôm con mong ngóng tin chồng về. Nàng không quản ngại gió mưa sương tuyết phủ phàng... cho đến một ngày kia mẹ con người chinh phụ không còn chịu đựng nữa đã thoát hồn vào cõi hư vô. Trời cao đã chứng giám tấm lòng trung trinh của nàng. Thân xác mẹ con nàng đã hóa thành tượng đá và đã đi vào lịch sử, đi vào lòng kính ngưỡng của thế gian. Và từ đó, hình ảnh mẹ con nàng trở thành núi Vọng Phu...” (Hòn Vọng Phu – Ái Cầm chuyển ngữ). Ngọn núi Vọng Phu nhìn ra ngoài biển, dưới chân núi là vùng hoang giả, rừng cây um tùm tăm tối đầy hang động. Khu rừng đó gọi là Đoãn Tùng Cương, băng qua nữa là Sơn Phong và Sơn Cốc.

Việt Nam có nhiều hình ảnh mẹ bồng con nằm rải rác từ Lạng Sơn vào tận Hà Tiên, mang sự tích người vợ ôm con, trong chồng hóa đá được đặt tên hòn Vọng Phu.

Ở Lạng Sơn, truyện kể nàng Tô Thị đứng trông chồng là Đậu Tháo đi chiến đấu chống quân xâm lược phương Bắc, đợi chồng hóa đá, hình tượng đó tại Đồng Đăng, được đi vào ca dao:

“Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa'

Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Mãi mê quên hết lời em dặn dò”.

Gần Thanh Hóa, trên núi Nhồi, nổi bật hình ảnh hòn đá lớn như chân dung người đàn bà đứng bế con.  Vẫn theo tương truyền ngày xưa, người chồng theo tiếng gọi núi sông, chinh chiến kéo dàii, người đàn bà mòn mỏi chờ mong, ôm con đứng trông chồng đến khi hóa thành đá.

Ở Khánh Dương, Khánh Hòa có hòn Vọng Phu, còn gọi là hòn Mẫu Tử. Theo Nguyễn Tử Quang trong tác phẩm Điển Hay Tích Lạ “Chóp núi Vọng Phu là một khối đá hoa cương khổng lồ, đứng thẳng lên trời, bên cạnh lại có một khối đá khác nhỏ hơn, hai khối đá nầy tương tự hình người”.

Cách Khánh Dương về hướng Bắc chạy dọc theo quốc lộ I không bao xa, núi Đá Bia nằm trên Đào Cả thuộc Phú Yên, sừng sửng khối đá lớn trông như tạc hình ảnh mẹ bồng con đứng nhìn ra biển, còn gọi là núi Mẹ Bồng Con.

Trong dẫy Núi Bà, thôn Chính Oai, xã Cát Khánh, Phù Cát, Bình Định, một hòn đá xanh cao, mọc đứng trên ngọn núi cao nhìn ra Vũng Tô, Vũng Nồm, nhìn từ xa trông giống hình người đàn bà dắt con đứng nhìn ra biển, được gọi là đá Vọng Phu, hòn Vọng Phu.

Sự tích hòn Vọng Phu còn dựa theo câu truyện dân gian. Trong thời tao lọan, có hai anh em ruột vì chạy giặc phải ly tán từ thuở nhỏ. Khi chàng trai và cô gái gặp nhau vì không nhận ra nhau nên thương yêu nhau và kết duyên vợ chồng, sinh hạ được đứa con, ăn ở với nhau rất hạnh phúc. Thế rồi một ngày, người chồng gội đầu cho vợ, thấy có vết sẹo, lần mò câu chuyện, người chồng mới vỡ lẽ vết sẹo đó do chính chàng gây ra cho cô em gái từ thuở nhỏ. Người chồng đau khổ, ân hận, không dám nói cho vợ biết, lặng lẽ ra đi. Biệt tăm chàng, người vợ thương nhớ chồng, ôm con lên núi đứng chờ cho đến khi hóa đá.

Chân dung người đàn bà bế con trông chồng hóa đá được đề cập nhiều qua thi văn, Lê Thương - người nhạc sĩ tài hoa - đã mang hình ảnh vợ chồng thời chinh chiến dựng thành “trang sử” hùng tráng và bi thương qua lời ca và tiếng nhạc, trở thành tác phẩm âm nhạc quý báu trong kho tàng âm nhạc Việt Nam. Qua âm nhạc, Hòn Vọng Phu của Lê Thương cho thấy sự trưởng thành của âm nhạc Việt Nam trong giai đoạn đầu; ở đó thể hiện trọn vẹn câu chuyện nhân gian thành trang sử đầy màu sắc về hình ảnh, tâm tư và cả bối cảnh bi hùng, cao đẹp của thời chinh chiến.

Trong các hình ảnh về Hòn Vọng Phu, bối cảnh Lê Thương tạo dựng trong ca khúc ở địa danh núi Nhồi, giữa vùng Thanh Hóa - Nghệ Tỉnh. Và nếu nhìn lại thời gian xa xưa, từ Cổ Loa thành - địa danh của Vĩnh Yên - nhìn về “Nơi phía Nam giữa núi mờ, ai bế con như đứng chờ” thì chân dung Hòn Vọng Phu trong ca khúc được tạo dựng nơi đây. Ba ca khúc trong Hòn Vọng Phu dàn dựng ra qua lời ca, tiếng nhạc theo tiến trình câu chuyện với đầy đủ hình tượng trong thời chinh chiến, nam nhi theo tiếng gọi của non sông, nữ nhi trong bổn phận nuôi con, thờ chồng, kẻ đi, người ở đều mang trong lòng tình yêu thương cao quý, trang trải nỗi niềm luyến nhớ, đau thương giữa nghĩa vụ và tình yêu, giữa phong ba thời cuộc và tình nghĩa vợ chồng. Hình ảnh đó khơi dậy câu truyện được lưu truyền, nó tàng ẩn cái tình, cái nghĩa cái thủy chung, vừa náo nhiệt vừa tĩnh lặng tạo thành bức tranh sống động trong nhiều bối cảnh thời đao binh của lịch sử nước nhà.

Theo nhạc sĩ Lê Thương, việc sáng tác ba bản Hòn Vọng Phu xuất phát từ những bước luân lạc kéo dài tại xứ dừa Bến Tre. những rung cảm êm đềm lẫn ghê rợn, tuyệt vọng đã giúp cho chàng nhạc sĩ giang hồ gốc Thăng Long chắp nối dần các tình tiết thành một “truyện ca”. Và từ năm 1945 đến đầu 1948, ba bản Hòn Vọng Phu lần lượt được tái bản tại Sài Gòn.

Hòn Vọng Phu I mở đầu với hình ảnh chiến chinh, “là một bức tranh phác họa vài nét tiêu sơ theo điệu quân hành. Thực hiện nó bằng cảm xúc mãnh liệt cộng với trí tưởng tượng mông lung, diệu vợi... Viết HVP I lúc đang sống bên bờ kinh đào Chạc Sậy nối liền sông Đại với sông Bến Tre” (Lê Thương). Không khí thời đó giống như hình ảnh trong Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn qua bản dịch của Đoàn Thị Điểm. Lê Thương miêu tả hình ảnh hùng dũng của chàng trai với tiếng gọi núi sông:

“Lệnh vua hành quân, trống kêu dồn.

Quan với quân lên đường.

Đoàn ngựa xe cuối cùng. Vừa ruổi theo lối sông...”

Không khí và hình ảnh bắt gặp trong Chinh Phụ Ngâm “Thuở trời đất nổi cơn gió bụi” phận nam nhi phải “Xếp bút nghiên theo việc đao cung” để rồi “đi vào nơi gió cát”. Và, người vợ ở nhà mang nỗi nhớ khôn nguôi, nuôi con, ngong ngóng bóng chinh nhân trở về. Hòn Vọng Phu I đã phác họa tổng quát câu chuyện khi chia ly trở thành ly biệt:

“Người không rời nửa kiếp gian nan

Người biến thành tượng đá ôm con”!

Hòn Vọng Phu II (Ai Xuôi Vạn Lý) bày tỏ tâm trạng người vợ, thương chồng, nhớ chồng, chờ chồng bất kể nắng mưa:

“Bế con đã hoài công để đứng chờ.

Người chồng đi đã bao năm chưa thấy về.

Đá mòn nhưng hồn chưa mòn giấc mơ...”

Khi nàng đứng chờ thì than ôi:

“Đoàn cỏ cây hãy còn trẻ thơ.

Cho đến bây giờ đã thành đoàn cổ thụ già”

Thế nhưng nàng vẫn “Đứng ôm con xem chàng về hay chưa?”.

Đứng trên ngọn núi chờ chồng, mong ai xuôi vạn lý để nhắn tin nhưng rồi tháng năm vẫn biền biệt trôi, mòn mỏi đứng vọng về chân trời xa xôi cho đến khi hóa đá.

Hòn Vọng Phu III (Người Chinh Phu Về), qua mùa chinh chiến, trên đường về chập chùng núi non, mang bao niềm nhớ thương mong giải bầy với người yêu bao năm xa cách... nhưng nhìn về phương Nam, than ôi! giữa núi mờ, nàng biến thành tượng đá ôm con.

Trong thời kỳ bùng nổ chiến tranh Việt-Pháp, giai đoạn người trai phải tham gia vào cuộc chiến, có người nhạc sĩ trẻ Lê Thương. Và, chính 3 ca khúc đó đã tạo thành được kích thước rộng lớn. Vì theo ông: “Lý do khác thôi thúc tôi viết Hòn Vọng Phu là do cảm mến thân phận người chinh phụ qua Chinh Phụ Ngâm phúc nổi tiếng... Không có gì đẹp hơn bằng cách chuyển cuộc ra đi của người chồng vì mối tình ngang trái thành cuộc ra đi vì đại nghĩa, và hình ảnh người đàn bà cũng trở nên hợp hơn, đúng hơn với người chinh phụ! Người đàn bà luôn luôn chịu thiệt thòi. Cần phải trả lại cho họ cái chức phận thiêng liêng, cao quý”.

Theo diễn biến lúc hùng, lúc bi, lúc giục giã lúc lắng đọng, dòng nhạc và lời ca của Lê Thương lột tả được ý nghĩa sâu lắng, thể hiện được tinh hoa của âm nhạc để đi vào trái tim, niềm rung cảm của mọi người.

 

                                                                                     II

 

   Lê Thương tên thật là Ngô Đình Hộ, sinh ngày 8 tháng 1 năm 1914 tại phố Hàm Long, Hà Nội. Bút hiệu Lê Thương bởi chữ ghép họ mẹ và sông Thương. Theo học trường Nhân Bắc ở Hà Nội đến năm 1935 hành nghề giáo. Bố mẹ ông là nghệ sĩ chơi nhạc cổ ở Hà Nội vì vậy khi ở học đường, ông tham gia phong trào ca hát, năm 20 tuổi, sáng tác nhạc phẩm đầu tay Trưng Vương. Thời gian theo học ở Hà Nội, ông thường xuống Hải Phòng, cùng với Văn Cao, Hoàng Quý, Hoàng Phú, Phạm Ngữ Canh Thân... thành lập nhóm sáng tác ca khúc âm nhạc lấy tên Đồng Vọng.

Đang chuẩn bị thi Diplôme thì ông trúng tuyển vào hãng buôn của người Pháp nên bỏ học vào Nam. Và cuộc sống lưu lạc kéo dài từ đó. Ông là giáo sư Sử Địa, có một thời gian giảng dạy cho học sinh tại một số trường trung học tư ở Sài Gòn. Lê Thương và nhạc sĩ Lê Cao Phan phụ trách ban nhạc Măng Non cho trẻ em, phát thanh qua làn sóng điện các chuyện cổ tích, khúc dân ca, bài ca nhi đồng... Trong thập niên 60, ông phụ trách chương trình Phát Thanh Học Đường cho Trung Tâm Học Liệu của Bộ Quốc Gia Giáo Dục ở Sài Gòn.

Lê Thương là một trong năm nhạc sĩ khai sinh cho nền tân nhạc Việt Nam với nhạc phẩm Tiếng Đàn Âm Thầm (1934) và Trưng Vương (1934), tiếp đó với các ca khúc Bản Đàn Xuân, Một Ngày Xanh, Trên Sông Dương Tử... Nhạc sĩ tiên phong trong thể loại truyện ca như Nàng Hà Tiên (1940) rồi được tiếp nối với Hoa Thủy Tiên, Lịch Sử Loài Người, Truyền Kỳ Lịch Sử...

Năm 1940, Lê Thương rời Hải Phòng vào Bến Tre, lên Sài Gòn và tham gia trong dòng sinh hoạt văn nghệ cùng anh em văn nghệ sĩ. Qua Hồi Ký của Phạm Duy: “Trong số những bạn đồng nghiệp, tôi yêu nhất nhạc sĩ Lê Thương. Anh rời Bến Tre lên Sài Gòn làm nghề thầy giáo... Lê Thương làm thơ, làm nhạc rất bay bướm nhưng anh có cuộc sống rất giản dị... Vào những năm đầu của cuộc chiến Nam Bộ, cũng như hầu hết những người trai của thời đại, Lệ Thương có những đóng góp tich cực vào cuộc đấu tranh chống xâm lăng, giành Tự Do, Độc Lập của toàn thể nhân dân... Thì ra Lê Thương cũng đi vào khàng chiến để tạo những huyền thoại về người mẹ Việt Nam... Lê Thương vào thành rất sớm. Vào năm 48, anh soạn bài Hòa Bình 48... Vào thời đó, nằm trên trục tuyên truyền của phe tả, chim bồ câu được chọn làm biểu tượng cho hòa bình... nhưng anh Lê Thương của chúng ta cho rằng con chim đó dang bị đau nặng... Bài Hòa Bình 48 là loại nhạc châm biếm chính trị (satire politique) do Lê Thương dẫn đầu... Lê Thương còn soạn thêm những bài ca châm biếm như Liên Hiệp Quốc, Làng Báo Sài Gòn, Đốt Hay Không Đốt...

... Lê Thương cũng cũng là người chuyên soạn nhạc cho thiếu nhi, thiếu niên qua những bài Thằng Cuội, Tuổi Thơ... Bài Bà Tư Bán Hàng và bài Học Sinh Hành Khúc phổ biến đến độ có những câu nhại... tôi vẫn quan niệm bài hát nào có lời ca nhại là bài hát thành công nhất. Tôi cũng cho rằng trong làng tân nhạc, Lê Thương là người trí thức nhất. Mỗi bài nhạc, mỗi giai đoạn nhạc của anh đều chứa đựng thông điệp”.

Nhìn lại toàn bộ nhạc phẩm của Lê Thương, bao gồm hầu hết mọi thể điệu. Bên cạnh nhiều nhạc phẩm về thiếu nhi rất quen thuộc, nhạc châm biếm, những bài thơ được phổ thành ca khúc như Bông Hoa Rừng, Tiếng Thùy Dương, Người Chơi Độc Huyền... cùng nhiếu ca khúc với tình tự quê hương, dân tộc được trải dài suốt nửa thế ky ûlà công trình đóng góp thật quý giá.

Lê Thương thích tham gia vào kịch nghệ, cuối thập niên 30 với ban kịch Thế Lữ. Khi vào Sài Gòn, tham gia vào ban kịch Sầm Giang của Trần Văn Trạch, sáng tác nhiều bài hát cho kịch phẩm. Vào thập niên 50 ông viết nhạc phim cho hãng Mỹ Vân.

Là giáo sư dạy về nhạc sử ở Trường Quốc Gia Âm Nhạc & Kịch Nghệ Sài Gòn, ông triển khai nền âm nhạc Tây phương để chuyên chở vào nền âm nhạc Việt Nam để tạo sắc thái đặc biệt. Qua hàng trăm nhạc phẩm đều phản ánh tâm hồn dân tộc, dòng nhạc bình dị, đơn giản; giai điệu nhẹ nhàng không cầu kỳ, rắc rối được thể hiện qua tiết tấu. Trên bục giảng, là một nhà giáo nghiêm nghị nhưng trong giao tiếp, ông là người hòa nhã, tận tình, lịch sự, từ tốn và hòa nhập với mọi người. Vì vậy, căn nhà của ông trên đường Bùi Viện trở thành thân quen cho giới nghệ sĩ. Lê Thương còn là giáo sư  Sử Địa, có tài vẽ tay trái, kiến thức rộng và giảng dạy rất lôi cuốn trong bộ môn khô khan.

Viết về

Về mặt tình cảm, là nghệ sĩ, Lê Thương cũng phong lưu đa tình nhưng kín đáo, không ba hoa, khoác lác vì vậy không bị tai tiếng. Người tình đầu tiên sống với ông là cô đầu hát ả đảo nổi tiếng ở Hà Nội, sống với nhau nhưng không thành hôn. Người bạn đời trăm năm với ông, gốc Hưng Yên, ở Pháp về gặp nhau tại Sài Gòn, sống với nhau được 3 người con mới làm giấy hôn thú, tiếp tục hành trình, có tất cả 9 người con. Người bạn đời của nhạc sĩ “là người bình dân, mộc mạc, không bao giờ nhảy sổ vào công việc của chồng, suốt đời lẳng lặng trông nom săn sóc chồng con” (Phạm Duy). Tuy nhiên, mối tình của Lê Thương với vũ sư Năm Ngọc ở chợ Vườn Chuối thời Lê Thương làm việc ở Trung tâm Học Liệu, tuy kín đáo nhưng bị lọt vào mắt mấy tay cầm bút.

Sau tháng 4-75, Lê Thương kẹt lại ở quê nhà, không còn cơ hội thuận lợi tham gia trong sinh hoạt nghệ thuật. Bước vào đầu thập niên 90 tinh thần và thể xác suy yếu. Cuộc sống gia đình càng thêm khó khăn, may mắn được sự giúp đỡ của vài nghệ sĩ quý trọng ông. Vào giữa thập niên 90, ông hoàn toàn mất trí. Trong khi hàng triệu người ở quê nhà và hải ngoại đón tết Trung Thu, tác giả Thằng Cuội nhắm mắt lìa đời ngày 17-9-1996, hưởng thọ 83 tuổi. Lê Thương trở về với cát bụi, theo “Gió không có nhà, gió bay muôn phương, biền biệt chẳng ngừng trên trời nước Nam...”

Hơn nửa thế kỷ đóng góp cho âm nhạc Việt Nam, Lê Thương sáng tác hàng trăm tác phẩm, nhiều ca khúc khai sinh cho nền âm nhạc Việt Nam tuy đánh dấu cái mốc lớn lao trong lịch sử tân nhạc nhưng thời gian rồi sẽ phôi phai như nhiều ca khúc khác cùng thời của ông. Thế nhưng, ngày nào còn nhắc đến hình ảnh Hòn Vọng Phu, ngày đó tên tuổi Lê Thương vẫn còn bay lượn giữa muôn nghìn âm thanh bồng bềnh trong tâm thức.

 

                                                          Vương Trùng Dương

                                                                               Little Saigon 10-1996

 

                 Vài Nhạc Phẩm của Lê Thương

 

Thằng Cuội

Bóng trăng trắng ngà

Có cây đa to

Có thằng Cuội già

Ôm một mối mơ

Lặng yên ta nói Cuội nghe

“Ở cung trăng mãi làm chỉ”

Bóng trăng trắng ngà

Có cây đa to

Có thằng Cuội già

Ôm một mối mơ.

 

Bài hát Tuổi Thơ:

Trời xanh xanh mát

Hương thơm thơm ngát

Cùng nhau ta múa điệu ca

Cùng nhau ta hát đời ta

 

Nhụy hoa thanh khiết

Men hoa ngây ngất

Hát cho tâm hồn được khuây

Cũng như cánh đẹp được bay

 

Sớm bắt bướm hái hoa kêu la nô đùa

Chiều lại ra dạo chơi vườn hoa

Tôi quyến luyến má ba vui ca bên đèn

Bẩy giờ đêm nằm ngủ mơ thấy tiên.

 

Bản Đàn Xuân

Đàn xuân tủi lòng nẩy cung đợi mong

Reo ai oán trong khuê phòng

Tình tang tang tính tính tình

Tình tang tang tính tính tình

Lạnh lùng hơn gió ngoài đồng

Ngồi se chỉ hồng

Hỏi ai hiểu không

Tiếng oanh muốn nhắn lời thay những tiếng ngân

Như chiếc bóng người chưa dám nhắc chân

Chờ tin thơ chim hoàng oanh đưa

Còn xa bay trong áng sương mờ.

 

Đàn ca cảnh vườn

Nhủ hoa thả hương

Hương hoa luyến theo cung đàn

Tình tang tang tính tính tình

Tình tang tang tính tính tình

Để cùng bay khắp trần hoàn

Lời hoa kể rằng

nhiều đêm rạng trăng

Thấy ai ướm má hồng ru những tiếng êm

Hoa cũng muốn trời cho có trái tim

Để yêu riêng nhân tình hoa

Và xuân tươi, tươi đến muôn mùa

 

Đàn bao tuổi rồi, đàn ca chẳng ngơi

Bao giây đứt trong quãng đời

Tình tang tang tính tính tình

Tình tang tang tính tính tình

Của tình duyên số mạng người

Đàn ca nửa lời

Để cung nhẹ lơi

Có dây nắn tiếng cười dây nắn tiếng than

Dây nắn tiếng trầm dây nắn tiếng vang

Tuỳ theo dây tơ tình tơ duyên

Và theo dây lưu luyến u huyền.

 

Thu Trên Đảo Kinh Châu

Đàn chim bay thiết tha, trên núi cao miền xa

Mang theo những nỗi buồn mộng mơ

Nguồn thảm sầu đã qua.

Khi ta đi liễu đang còn xanh lá

Trong đám cây oanh hót vài lời ca để chòng đám hoa

 

Ngày nay cúc đẫm thâu, hoa héo khô vì đâu.

Chim oanh nhắc tiếng một vài câu để thương đời cúc thâu

Sông Kinh Châu có con buồm trắng

Gió thu mang người biệt ly vào cảnh sầu đó chăng

 

Hồn thu theo gió đến ngọn núi chót cao cạnh mây

Gió đưa hồn thu xuống cây

Bao lá rơi để gió thu cuốn đi.

 

Đàn Bao Tuổi Rồi

Đàn ngân tủi lòng

Nảy cung đợi mong

Reo ai oán trong khuê phòng

Tình tang tang tính, tình tang tang tính tính tình

Lạnh lùng cơn gió ngoài đông

Ngồi se chỉ hồng

Hỏi ai hiểu không

Tiếng oanh muốn nhắn lời

thay những tiếng ngân

như chiếc bóng người chưa dám nhấc chân

chờ tin thơ chim hoàng oanh đưa

còn xa bay trong ánh sương mờ

 

Đàn bao tuổi rồi ? Đàn ca chẳng ngơi

Bao ray rứt trong quãng đời

tình tang tang tính tình

tình tang tang tính tàng

cuộc tình duyên số mạng người

đàn ca nửa đời ... để cung nhẹ rơi

có giây nắn tiếng cười,

Dây nắn tiếng trầm dây nắn tiếng vang

tùy theo giây tơ tình tơ duyên

và theo dây lưu luyến u huyền

Tình tang tang tính tình

Dây nắn tiếng trầm dây nắn tiếng vang

 

Lòng Mẹ Việt Nam hay Bà Tư Bán Hàng

Bà tư bán hàng có bốn người con

Thằng hai đã lớn ba em hãy còn

Học theo các trường nay đã thành khôn

Năm loạn lạc* kia trong nước Việt Nam

Mấy con của bà đều lên lối đường

Đầu quân chiến trường theo chí người dân

Đem thân lên đường xông pha chiến trường

Đành lòng bỏ xa gia đình từ đó

Kiếp sống tung hoành quên thân xác mình

Hằng mong ước thành công lớn về sau

Mưu sự tại nhân thành sự tại thiên

Suốt ba năm liền bà tư mẫu hiền

Ngày đêm khấn nguyện cho mấy người con

 

Bà Tư nóng lòng đêm nhớ đàn con

Gần đây vài tháng có nghe tiếng đồn

Người con lớn bà đang sống ngoài xa

Nhân cuộc hành binh tháng chín thời kia*

(*Bản Khánh Ly hát Kháng chiến vừa qua)

 

Đứa con của bà chẳng may mắc nạn

Ngày nay đã nằm trên chiến địa xa

Đem hung tin về người kia lỗi thề

Vì người con trai ước rằng khi chết

Chớ nói cho bà tin anh vĩnh biệt

Kẻo đem nói thiệt thân mẫu tủi thương

Anh để một thư nhờ người gửi đưa

Chiếc thư mong chờ ngày sau nước độc lập

Con sẽ gặp mẹ đứng chờ con

 

Bà Tư thắp đèn cầu khấn người con

Bà xin cho mấy đứa em hãy còn

Ở trong núi rừng anh dẫn về cho

Xong một ngày kia ba lá tình thư

Nói con bây giờ đường xa cách trở

Vậy xin kính thờ đôi chữ bình an

 

Thương con bao tình đêm ba tấm hình

Bà thề nguyện dâng con mình cho nước

Thân con lưu lạc mẹ xin phó mặc

Đời con muốn đặt tổ quốc ở trên

 

Thư rằng mẹ xin thành mẹ Việt Nam

Có con sa trường chỉ mong ước rằng

Ngày sau nước còn công ấy nhờ con

 

 

Ông Nỉnh, Ông Nang

(phổ nhạc từ ca dao năm 1953 theo âm điệu Ngũ Cung Sol La Do Re Mi)

 

Ông Nỉnh ông Ninh

Ông ra đầu đình

Ông gặp ông Nảng ông Nang

Ông Nảng ông Nang

Ông ra đầu làng

Ông gặp ông Nỉnh ông Ninh

 

Nang Ninh đầu đình

Và Ninh Nang đầu làng

Và Nang Ninh đầu đình

Và Ninh Nang đầu làng

Cả Nang Ninh làng đình Nang Ninh

Cả Nang Ninh làng đình Nang Ninh làng đình Ninh

 

Thằng Cuội

Bóng trăng trắng ngà có cây đa to

Có thằng Cuội già ôm một mối mơ

Lặng im ta nói Cuội nghe

Ở cung trăng mãi làm chi

Bóng trăng trắng ngà có cây đa to

Có thằng Cuội già ôm một mối mơ

 

Gió không có nhà

Gió bay muôn phương

Biền biệt chẳng ngừng

Trên trời nước ta

Lặng nghe trăng gió bảo nhau

Chị kia quê quán ở đâu

Gió không có nhà

Gió bay muôn phương

Biền biệt chẳng ngừng

Trên trời nước ta

 

Các con dế mèn suốt trong đêm khuya

Hát xẩm không tiền nên nghèo xác xơ

Đền công cho dế nỉ non,

Trời cho sao chiếu ngàn muôn

Các con dế mèn suốt trong đêm khuya

Hát xẩm không tiền nên nghèo xác xơ

 

Sáng rơi xuống đời, sáng leo lên cây

Sáng mỏi chân rồi, sáng ngồi xuống đây

Cùng trông ánh sáng cười vui

Chị em ta hãy đùa chơi

Sáng rơi xuống đời, sáng leo lên cây

Sáng mỏi chân rồi, sáng ngồi xuống đây

 

Các em thích cười muốn lên cung trăng

Cứ hỏi ông Trời cho mượn cái thang

Mười lăm tháng Tám trời cho

Một ông trăng sáng thật to

Các em thích cười muốn lên cung trăng

Cứ hỏi ông Trời cho mượn cái thang

Các em thích cười muốn lên cung trăng

Cứ hỏi ông Trời cho mượn cái thang

Cho mượn cái thang ...

 

 

Tuổi Thơ

Trời xanh xanh mát

Hương thơm thơm ngát

Cùng nhau ta múa điệu ca

Cùng nhau ta hát đời ta

Nhụy hoa thanh khiết

Men hoa ngây ngất

Hát cho tâm hồn được khuây

Cũng như cảnh đẹp được bay

 

Sớm bắt bướm hái hoa kêu la nô đùa

Chiều lại ra dạo chơi vườn hoa

Tối quyến luyến má ba vui ca bên đèn

Bảy giờ đêm nằm ngủ mơ thấy tiên

 

Cười vui ca hát

Tươi thắm đôi môi ướt

Bàn tay năm ngón cùng xinh

Màu da trong trắng mượt tinh

Chìm trong đôi mắt bao ướt mơ trong vắt

Sướng thay cho đời trẻ thơ

Mỗi trang sách là bài thơ

 

Sớm bắt bướm hái hoa kêu la nô đùa

Chiều lại ra dạo chơi vườn hoa

Tối quyến luyến má ba vui ca bên đèn

Bảy giờ đêm nằm ngủ mơ thấy tiên

 

Trẻ con theo ánh ưa trái cây ưa bánh

Hàm răng hay sún vì chua

Mà ai cho bánh thì ưa

Dầm mưa dang nắng

Chơi cát dơ mẹ mắng

Sống vui trong bầu trời thơ

Sướng thay cho đời trẻ thơ

 

Sớm bắt bướm hái hoa kêu la nô đùa

Chiều lại ra dạo chơi vườn hoa

Tối quyến luyến má ba vui ca bên đèn

Bảy giờ đêm nằm ngủ mơ thấy tiên

 

Sớm bắt bướm hái hoa kêu la nô đùa

Chiều lại ra dạo chơi vườn hoa

Tối quyến luyến má ba vui ca bên đèn

Bảy giờ đêm nằm ngủ mơ thấy tiên

 

Hòn Vọng Phu 1

Lệnh vua hành quân trống kêu dồn,

quan với quân lên đường,

đoàn ngựa xe cuối cùng,

vừa đuổi theo lối sông.

Phiá cách quan xa trường,

quan voi quân lên đường,

hàng cờ theo trống dồn

ngoài sườn non cuối thôn,

phất phơ ngậm ngùi baỵ

 

Qua Thiên San kìa ai tiễn rượu vừa tàn,

Vui ca vang rôi đi tiến binh ngoài ngàn.

người đi ngoài vạn lí quang sang,

người đứng chờ trong bóng cô đơn.

Bên Man Khê còn tung gió bụi mịt mùng,

Bên Tiêu Tương còn thương tiếc nuối ngàn trùng.

người không rời khỏi kiếp gian nan,

người biến thành tượng đá ôm con.

 

Ngựa phi ngoài xa hí vang trời,

chiêng trống khua trăm hồi,

ngần ngại trên núi đồi,

rồi vọng ra khắp nơị

Phiá cách quan xa vời,

chiêng trống khua trăm hồi,

ngần ngại trên núi đồi,

rồi dậy ra khắp nơi

thắm bao niềm chia phôi.

 

Vui ra đi rồi không ước hẹn ngày về,

ai quên ghi vào gan đã bao nguyện thề.

Nhìn chân trời xanh biếc bao la,

người mong chờ vẫn nhớ nơi xa

Bao nhiêu năm bồng con đứng đợi chồng về,

bao nhiêu phen thời gian xóa phai lời thề,

người tung hoành bên núi xa xăm,

người mong chồng còn đứng muôn năm

 

Hòn Vọng Phu 2

Người vọng phu trong lúc gió mưa,

Bế con đã hoài công để đứng chờ,

Người chồng đi đã bao năm chưa thấy về

Đá mòn nhưng hồn chưa mòn giấc mơ

 

Có đám cây trên đồi gióng trông trong mơ hồ,

Ngày nào tròn trăng lại nhớ đến tích xưa..

Khi tướng quân qua đồi, kéo quân, quân theo cờ,

Đoàn cỏ cây hãy còn trẻ thơ cho đến bây giờ đã thành đoàn cổ thụ già

Mà chờ người đi mất từ ngàn xưa,

Nàng đứng ôm con, xem chàng về hay chưa ? Về hay chưa ?

 

Có ai xuôi vạn lý nhắn đôi câu giúp nàng,

Llấy cây hương thật quý, thắp lên thương tiếc chàng.

Thôi đứng đợi làm chi, thời gian có hứa mấy khi sẽ đem đến trả đúng kỳ

Những người mang mệnh biệt ly

 

Trời chuyển mưa trong tiết tháng ba,

Suốt năm nước nguồn tuôn đổ xuống “Bà”, hình hài người bế con nươc chảy chan hòa, Thấm vào đến tận tâm hồn đứa con,

Nên núi non thương tình kéo nhau đi thăm nàng nằm thành Trường Sơn vạn lý xuyên nước Nam.

Dâng lá hoa suối nguồn với muôn chim vô vàng

Bầy cảnh Nam Bắc đầy cỏ hoa

như cố khuyên nàng trở về, chớ đừng để xuân tàn,

nhiều đồi rủ nhau kéo thành đảo ra tới tận khơi ngàn...

Xem chàng về hay chưa, về hay chưa ?

 

Chín con long thật lớn, muốn đem tin tới nàng, Núi ngăn không được xuống, chúng kêu ca dưới ngàn.

Nàng cố đợi nghìn năm, một nghìn năm nữa khác sẽ qua, đến khi núi lở sông mòn, mới mong trở thành Hòn Vọng Phu

 

Hòn Vọng Phu 3

Nơi phiá Nam giữa núi mờ

Ai bế con mãi đứng chờ

Như nuớc non xưa đến giờ?

 

Đuờng chiều mịt mù cát bay tỏa buớc ngựa phi

Đuờng truờng nếp tàn y hùng cuờng vẫn còn bay trong gió

Bóng từ xa sắp dần qua bóng chàng chập chùng vuợt núi non cũ

Với hành luơng độ đường

Chiếc hùng guơm danh tuớng

Duới tà uy đếm nhịp đi vó ngựa phi

Dấn buớc tang bồng giữa nơi núi rừng

 

Bên nợ tình thâm, bên nợ giang san

Bên đồi ai oán, bên rừng đa đoan tiễn đưa bóng chàng

Đuờng về nuớc chập chùng xa

Nhiều đồi núi cheo leo

Cây với rừng ruờm rà

Đuờng Vạn Xuyên, đuờng cổ Lũy

Duyên núi sông vẫn như thắm nhòa

 

Đò vạn lý, đò ải quan,

đò rừng lá nuớc trong bao cá lội từng đàn

Thành Cổ Loa, Đền Vạn Kiếp,

Bao tháng năm vẫn chưa xóa nhòa

 

Tiếng núi non lưu luyến tấc lòng bao nghìn năm

Tiếng gió cồn như tiếng trống dồn buổi khuya vắng

Từ bóng cây ngôi mộ bên đuờng

Từ mái tranh bên đình trong làng

Nguồn sử xanh âm thầm vẫn sống

Bao mối thuơng vang động trong lòng

Đồi lan, đồi quế rắc kho huơng nồng

Rừng sao đua đòi rừng trắc

Lo che ánh lửa vầng duơng tiếp đưa bóng chàng

 

Đuòng cao đuờng thấp khắp khe chân chàng

Nhìn qua con đuờng mòn cũ

Quanh co mấy buổi tà duơng mới mong tới làng

 

Nhớ cố huơng lưu luyến sao tiếng tấc lòng mau dồn chân

Vết buớc đi trên phím đá mòn còn in dấu

Từ bóng cây ngôi mộ bên đuờng

Từ mái tranh bên đỉnh trong làng

Nguồn sử sanh âm thầm vẫn sống

Bao mối thuơng vang dậy trong lòng

 

                                     

                                      Trở lại trang nhà >>>

 

Vương Trùng Dương  Email: caliweekly@yahoo.com - vuongtrungduong@yahoo.com