-
Ngẫm Chuyện Nhân Sinh
-
Thời Lai Đồ Điếu
-
-
Đầu thế kỷ XV, danh tướng đời Hậu Trần là Đặng Tất
đă lập được nhiều chiến công khi đánh quân Minh do Trương Phụ thống lĩnh để
khôi phục lại giang sơn đất nước. Quốc Công Đặng Tất thừa thế đem quân cả vùng
Thuận Hóa, Nghệ An, Thanh Hóa... rồi tiến dần ra Đông Đô nhưng bị bọn gian
thần gièm pha, đố kỵ nên bị Giản Định Đế nghi ngờ rồi sát hại. Con trai của
Đặng Tất là Đặng Dung cùng với Nguyễn Cảnh Dị, Nguyễn Súy đem quân vào Thanh
Hóa lập tôn thất nhà Trần là Trần Quư Khoách lên ngôi lấy niên hiệu Trùng
Quang. Đặng Dung tiếp nối con đường quang phục quê hương của thân phụ, dấy
binh chống quân Minh xâm lăng, Trương Phụ nhiều phen khiếp vía. Công cuộc thất
bại, năm 1414, quân Minh giải vua Trùng Quang cùng Nguyễn Cảnh Dị, Nguyễn Súy,
Đặng Dung lưu đày sang Trung Hoa, vua tôi nhảy xuống sông tự vận.
-
Đặng Dung để lại hậu thế bài thơ “Cảm Thuật”, thể
thất ngôn bát cú, có lẽ chứng kiến h́nh ảnh nhiễu nhương của đất nước cùng lúc
với quan thần xu nịnh làm anh tài hào kiệt mất đi, trong đó có câu:
-
“Thời lai đồ điếu thành công dị.
-
Sự khứ anh hùng ẩm hận đa”
-
(Bần tiện gặp thời lên cũng dễ.
-
Anh hùng lỡ bước ngẫm càng cay)
-
(Trần Trọng Kim)
-
*
-
Tác phẩm Lộc Đỉnh Kư khởi đầu từ năm 1969, mở đầu
với bài phi lộ dài mười tám ngàn chữ, chiếm giải quán quân trong lịch sử văn
học, Kim Dung viết liên tục trong ba năm để hoàn thành tác phẩm trước khi “gác
kiếm”.
-
Lộc Đỉnh Kư qua ng̣i bút dịch thuật của Hàn Giang
Nhạn xuất hiện trên trang báo ở Sài G̣n. Sau đó được in thành sách, gồm 21
cuốn, 248 hồi, gần 3,800 trang. Tác phẩm Lộc Đỉnh Kư vừa được Kim Dung tóm
lược trở lại, chuyển sang Anh ngữ, xuất bản tại Anh quốc vào giữa năm 2001.
-
Hầu hết tác phẩm của Kim Dung được dựng thành phim
truyện nhiều tập, ngay cả nhân vật trong truyện cũng dựng thành phim. Lộc Đỉnh
kư là một trong những bộ phim ăn khách nhất.
-
*
-
Sau khi đạo quân Mông Cổ xâm lăng thống trị,
lập nên triều đại nhà Nguyên kéo dài gần thế kỷ (1279 - 1368). Mang ḍng máu
chính thống Hán, Châu Nguyên Chương rời cửa thiền, đứng lên chiêu tập binh mă,
nối kết ḷng dân đồng ḷng nổi dậy, đuổi vua Thuận Đế nhà Nguyên, dựng lại cơ
đồ dân tộc, lập nên triều đại nhà Minh, lên ngôi hoàng đế. Triều đại nhà Minh
trị v́ gần 3 thế kỷ (1368 - 1644). Đời vua Nghi Tôn niên hiệu Sùng Trinh, quân
Măn Châu đem quân chinh phạt, lấy dị tộc cai trị Trung Hoa, lập ra triều đại
nhà Măn Thanh kéo dài từ năm 1644 cho đến khi Tôn Dật Tiên đứng lên làm cuộc
cách mạng Tân Hợi năm 1911.
-
Kim Dung mượn bối cảnh vào thời kỳ đầu nhà Măn
Thanh để xây dựng tiểu thuyết vơ hiệp Lộc Đỉnh Kư. Dựa vào giai đoạn biến
chuyển thời cuộc trong lịch sử, trong sự kiện cụ thể như Tứ Thập Nhị Chương
Kinh, bộ kinh Phật gồm 42 chương được tín đồ nhà Phật dùng như kinh nhật tụng
chuyển thành bộ sách gồm 8 quyển như bí kiếp vô giá chứa đựng họa đồ kho tàng
bí mật, long mạch của hoàng đế Măn Châu nơi Lộc Đỉnh Sơn. Lộc Đỉnh Sơn nằm ở
phía Bắc của Trung Hoa, biên giới giữa Măn Châu và Nga, bên ḍng Hắc Long
Giang, nơi đó có nhiều nai cùng những bí ẩn dị kỳ... mà vua Thuận Trị giao
cho 8 thủ lănh của bát kỳ chia ra giữ từng quyển để tránh nạn độc quyền. V́
vậy Tứ Thập Nhị Chương Kinh bị phân tán, mỗi người giữ một bộ, trong đó có vua
Khang Hy, Thái Hậu, thiền sư Hành Si (vua Thuận Trị), Ngô Tam Quế... phải có
đủ 8 quyển mới ráp lại thành bản đồ mới t́m được địa điểm bí mật về kho tàng
và long mạch ở Lộc Đỉnh Sơn.
-
Nhân vật có tên trong sách sử như vua Thuận Trị,
vua Khang Hy, Bạch Y Ni Cửu Nạn, con hoàng đế nhà Minh là Sùng Trinh, gian
thần như Ngô Tam Quế, Ngao Bái, Tang Kết Lạt Ma của Tây Tạng, Cát Nhĩ Đan
vương tử của Mông Cổ... Trần Cận Nam (Trần Vĩnh Hoa) Tổng đà chúa ở Thiên Địa
Hội. Thiên Địa Hội là tổ chức hội kín khi Trung hoa bị Măn Châu thống trị, lấy
danh nghĩa “phù Minh diệt Thanh” bị nhà Măn Thanh truy lùng, năm 1680 có
khoảng 3,000 hội viên ĺa giang sơn trốn sang Việt Nam hoạt động...
-
Kim Dung xây dựng cốt truyện vơ hiệp Lộc Đỉnh Kư
từ nhân vật và sự kiện trên với h́nh ảnh hư cấu Vi Tiểu Bảo xuất hiện từ
chương đầu đến chương cuối tác phẩm. Vi Tiểu Bảo có lẽ là nhân vật không giống
ai trên cơi trần nhưng mỗi trường hợp, mỗi hành động, tâm tính lúc gian manh,
ranh mănh, điếm đàng, thương vay khóc mướn, giả nhân giả nghĩa, lúc giữ trọng
lời hứa, chí t́nh, xem nhẹ lợi danh... nó quanh quẩn đâu đây trong cuộc sống
thường được nhắc tới qua câu chuyện, miệng thế gian, qua sách báo.
-
Trong cuộc phỏng vấn của sinh viên Đại học Bắc
Kinh ngày 25-5-1994, Kim Dung cho rằng nhân vật Vi Tiểu Bảo biểu hiện nhân
sinh trong thời điểm muốn tung hoành ngang dọc, có tác phong như Vi Tiểu
Bảo... Nó không đóng khung trong thời đại phong kiến mà ngày nay, có nhiều
người, trường hợp giống như Vi Tiểu Bảo.
-
Bên bờ Tây Hồ, thị trấn Dương Châu, nơi chốn lầu
xanh mang tên kư viện Lệ Xuân, kỷ nữ Vi Xuân Phương với nhiều năm trong nghề,
sinh hạ cậu bé lấy tên Vi Tiểu Bảo, không biết gốc gác tác giả là người Hán,
Măn, Mông, Hồi, Tạng v́ ngày đêm nàng tiếp mọi ḍng giống. Vi Tiểu Bảo lớn lên
trong nhà thổ, cậu dốt đặc cán mai, tuy không biết chữ nghĩa nhưng rất tinh
ranh, láu lá, miệng lưỡi dẻo quẹo, liến thoắng, nói láo khỏi chê, đóng kịch
tài t́nh với khóc, cười tự nhiên... và rành nghề đổ bác.
-
Năm cậu bé lên mười ba tuổi, tại lầu xanh Lệ Xuân
bị bọn Thanh Bang quấy phá, mẹ cậu bé bị đánh đập, bọn Thanh Bang bị khách
làng chơi Giang Dương đại đạo Mao Thập Bát tiêu diệt. Mao Thập Bát thuộc hào
kiệt lỗ măng trên chốn giang hồ, đang vượt ngục, bị truy nă nhưng vẫn t́m đến
chốn lầu xanh để t́m lạc thú, xúi cho cậu bé vấy máu phạm tội rồi cùng nhau
vào chốn bụi đời, kết nghĩa huynh đệ. Vi Tiểu Bảo biết Mao Thập Bát bị quan
nha tầm nă, treo giá ba ngh́n lượng bạc, cậu bé cũng giữ được máu nghĩa khí
giang hồ, không đi tố cáo c̣n bộc lộ “có ba trăm ngàn tiền thưởng cũng không
đi tố cáo”.
-
Vào chốn giang hồ, cậu bé làm đệ tử của Tổng đà
chúa Trần Cận Nam nên được nắm vai tṛ Hương Chủ trong Thiên Địa Hội. Đây là
tổ chức quy mô của người Hán qui tụ người yêu nước khắp nơi nhằm tạo thế lực
rộng lớn để chờ ngày phục quốc. Thấy cậu bé khôn lanh, ba trời ba đất nhưng
không phải loại phản bội nên Thiên Địa Hội tương kế tựu kế dàn dựng cho xâm
nhập kinh thành.
-
Theo chân Mao Thập Bát đến tận Bắc Kinh, cả hai bị
bắt vào chỗ trấn giữ của thái giám Hải Đại Phú được mệnh danh Hải Lăo công,
tay vơ công thâm hậu trong triều, ở đây Vi Tiểu Bảo làm mù mắt lăo thái giám
tinh quái nầy, giết Tiểu Quế Tử và giả Tiểu Quế Tử để làm thái giám trong cung
đ́nh. Từ chốn lầu xanh, vượt đường trường, đến kinh đô, xâm nhập vào hoàng
cung, gây nợ máu, ân oán giang hồ, làm tiểu thái giám.
-
Bước vào hoàng cung, Vi Tiểu Bảo trở thành nhân
vật đặc biệt, tiểu thái giám bầu bạn với Tiểu Huyền Tử, hoàng đế Khang Hy nhà
Thanh, lập được chiến công bằng thủ đoạn hạ sách để bắt được Ngao Bái, vị
tướng có vơ công lợi hại nhất của phong trào phản Thanh, được nhà vua ban
thưởng phẩm trật và thủ lănh thái giám. Khang Hy cho nhập tịch người Măn Châu
theo ḍng Hoàng Kỳ, được tín cẩn lên chùa Thanh Long trên Ngũ Đài Sơn hầu cận
thái thượng hoàng. Thuận Trị nắm ngôi hoàng đế được 18 năm, thống trị đất nước
rộng bao la nhưng bất trị đám thê thiếp hậu cung lăng nhăng nên chán ngán ngôi
vị cao cả, tịnh tâm nơi cửa thiền, pháp danh Hành Si. Vi Tiểu Bảo được ḷng
vua cha và vua con, gă láu cá như gươm lạc giữa rừng hoa, đôi mắt láo liên,
cái miệng láu lỉnh, tuy c̣n bé nhưng thấy gái đẹp như mèo thấy chuột, nh́n mê
mệt cho thỏa măn thú tính. Nơi đây được công chúa Kiến Ninh, da bánh mật máu
Thát Đát tuổi cập kê với gă đă “làm t́nh làm tội” nhiều phen khiếp vía.
-
Gia nhập cung đ́nh, gia nhập “tổ chức yêu nước
nhằm lật đổ chính quyền”, Vi Tiểu Bảo bị gái dụ dỗ trôi dạt ra đảo, Phương Di
lừa gă ba trợn gia nhập vào tà giáo Thần Long giáo ở Liêu Đông và không ngờ gă
giữ cương vị Bạch Long sứ, chưởng môn sứ Bạch Long môn, ngôi vị cao quư trong
Thần Long. Được vợ chồng Hồng An Thông giáo chủ giao phó công tác trở về hoàng
cung để thu thập bộ sách Tứ Thập Nhị Chương Kinh, theo dơi Mao Đông Châu đệ tử
Thần Long giáo cài vào làm cung nữ hầu cạnh hoàng thái hậu. Mao Đông Châu, con
gái Mao Đông Long ở Bí Đảo, vơ công cao cường với ngón đ̣n “Hóa Cốt Thiên
Kim”, khống chế hoàng thái hậu, giả hoàng thái hậu, ăn ở với vua Khang Hy,
sanh hạ được công chúa Kiến Ninh, giết thứ cung Đổng Ngạc Phi và hoàng tử Vinh
Thân Vương, giết Hiếu Khang hoàng hậu. Kiến Ninh công chúa tuy mới thập tam
nhưng có máu “sadism” thích hành hạ địch thủ trước khi hành lạc, Khang Hy muốn
đẩy cô gái nhỏ ranh đi nên gả cho cho con Hán gian Ngô Tam Quế, B́nh Tây Vương
ở Vân Nam. Trên đường đi đến sảnh đường của biệt cung ở Ngũ Hoa, ngày trước là
nơi Vĩnh Lịch hoàng đế triều Minh, để kết hôn với Ngô Ứng Hùng, Kiến Ninh gặp
Vi Tiểu Bảo rồi dùng mưu mẹo để mây mưa cùng gă suốt cuộc hành tŕnh. Khi gặp
Kiến Ninh công chúa, Ngô Tam Quế công tử cảm ơn, hậu tạ Vi Đô thống, Khâm Sai
đại thần rối rít!.
-
Gia nhập vào Thần Long giáo, đệ tử được giáo chủ
ban thưởng cho thuốc “Độc Long Địch Hoàn Cân” để khỏi phải chạy làng, mỗi năm
phải uống thuốc giải, nếu không độc dược hành hạ thân thể, biến đổi cơ thể rất
thảm khốc. Vi Tiểu Bảo không thoát khỏi qui luật đó nhưng vốn bản tính ba
trợn, chẳng có ǵ bận tâm, thí mạng cùi cho số phận. Gă lật tẩy ả Mao Đông
Châu giả hoàng thái hậu, giáo chủ phải sai Hồng phu nhân cùng Phương Di, Mộc
Kiếm B́nh đă một thời gă si mê, cùng nhị tôn giả để đi bắt sống nhưng gă chẳng
sợ ǵ cả, bướng bỉnh khi lâm vào cuộc diện.
-
Theo qui luật trong giới vơ lâm, đệ tử chỉ trung
thành với một sư phụ nhưng Vi Tiểu Bảo, chính tà kết nạp, gă đều tham gia, mâm
nào cũng có, mồ mả nào cũng rơi nước mắt, thấp thoáng như vài tên điếu đóm
ngày nay. Kẻ thù không đợi trời chung với triều đ́nh nhà Măn Thanh là hậu duệ
nhà Minh. Vi Tiểu Bảo nhận làm đệ tử của Bạch Y Ni Cửu Nạn. Gặp hai nàng áo
lam và áo xanh nơi Ngũ Đài Sơn, mê mệt nàng áo xanh A Kha, con gái của Lư Tự
Thành và đệ nhất mỹ nhân Trần Viên Viên, bị nàng đánh giập mặt dập mày nhưng
cảm thấy sung sướng v́ được người đẹp “dập” thân xác. Khi gặp Bạch Y Ni với đệ
tử là A Kha, Vi Tiểu Bảo không ước mơ ǵ hơn là thọ giáo làm đệ tử.
-
Vi Tiểu Bảo mê A Kha vô cùng tận, bị A Kha nguyền
rủa, đánh cho nhiều trận nên thân nhưng được gần và được thấy bóng dáng nàng,
đủ sướng run người. A Kha có người t́nh nhân là Trịnh Khắc Sảng, con trai
Trịnh Thành Công, thống lĩnh lực lượng chống đối ở ngoài đảo Đài Loan. Trong
nhiều lần gặp gỡ tay ba, gă thấy A Kha khinh khi như cỏ rác và yêu mến Trịnh
Khắc Sảng, gă bôi xấu t́nh địch, sắp xếp, dàn dựng để làm bể mặt t́nh địch cho
A Kha chán ngán nhưng nàng vẫn yêu. Có nhiều cơ hội để giết t́nh địch với uy
quyền trong tay nhưng lúc đó lại không hạ độc thủ, kể ra gă chưa đến nỗi nhẫn
tâm cùng cực. Trịnh Khắc Sản và A Kha cải trang để bắt Vi Tiểu Bảo nào ngờ gă
phát hiện được, đánh thuốc mê, A Kha bị gă dập nát đời hoa để rồi trở thành vợ
gă.
-
Tuy vậy, khi trở lại chốn cũ với cương vị Khâm Sai
của nhà vua, gặp mẫu thân vẫn hành nghề ở lầu xanh Lệ Xuân, Vi Xuân Phương
không biết tiểu nhi đă trở thành “nhân vật quan trọng” và gă cũng một ḷng với
mẫu thân. Gă cà chớn, ba trợn nhưng không làm đau ḷng mẫu thân, hơn phường
bất hiếu, bằng cấp, quyền trọng nhưng quên mất cội nguồn, không thờ cha kính
mẹ.
-
Vi Tiểu Bảo dốt chữ nghĩa, lúc lộng ngôn, lúc
thành thật không lấp liếm, kết bạn với Tăng Kết Hoạt Phật của Tây Tạng và khi
lập bản tấu chương, gă vui vẻ cho biết: “Ngay ba chữ tên của đệ cũng chỉ viết
được một chữ Tiểu (3 nét) là không đến nỗi sai lầm, chữ Vi th́ không chắc, chữ
Bảo tiểu đệ đă viết lui viết tới vẫn không đúng” ( LĐK - Quyển 17, hồi 195
trang 3,003). Dốt như vậy nhưng thời thế đưa đẩy tung hoành đây đó, có khi
được tiền hô hậu ủng, có những đại quan tham danh ham lợi cúi đầu phục ṭng...
-
Vi Tiểu Bảo giết thái giám nhưng không đền
mạng, lần lượt đảm nhận Tổng Quản thái giám, Khâm Sai Đại Thần, Tư Lệnh mặt
trận, Đại Sứ Đặc Mệnh toàn quyền, Đệ nhất Lộc Đỉnh Công, Phủ Viễn Đại Tướng
Quân... đầy quyền cao chức trọng.
-
Với gái, Vi Tiểu Bảo lại áp dụng thành ngữ: “Đẹp
trai không bằng chai mặt”, “Xấu hay làm tốt, dốt hay nói chữ” với cái miệng
dẻo quẹo nên chiếm gọn những 7 vợ vào loại “thượng vàng”, vơ nghệ tuyệt luân,
sắc đẹp tuyệt vời như A Kha, Mộc Kiếm B́nh, Tô Thuyên, Phương Di, Tăng Nhu,
Kiến Nương công chúa... và “hạ cám” như Song Nhi, a hoàn của gia đ́nh họ
Trang, được gia chủ đáp ơn và tặng cho “món quà”. Tất cả 7 bà vợ đồng t́nh
chấp nhận sống chung với Vi Tiểu Bảo. Nghĩ mà thương hại cho phận nữ nhi, đành
ngậm ngùi ca bài “Tiếc thay cây quế giữa rừng – Để cho thằng Mán, thằng Mường
nó leo”!
-
Kim Dung xây dựng nhân vật Vi Tiểu Bảo thật độc
đáo, khi xă hội tranh tối tranh sáng, xáo trộn, vàng thau lẫn lộn... cơ hội
ngàn vàng cho “kẻ bần tiện” lên như diều gặp gió!
-
*
-
Trong cuộc phỏng vấn nhà văn Kim Dung về bối cảnh
lịch sử trong Lộc Đỉnh Kư, Kim Dung không xác định thời đại rơ ràng ở đời nhà
Minh v́ theo tác giả “Tôi nghĩ các việc tranh quyền đấu tranh, điêu ngoa gian
trá, tranh quyên đoạt vị, bất cứ triều địa nào đều có xảy ra. Nếu tôi đặc biệt
xác định bối cảnh thời đại th́ nó sẽ mất tính phổ thông”.
-
Kim Dung sáng tác Lộc Đỉnh Kư trong thời kỳ cách
mạng Văn Hóa đă gieo kinh hoàng ở đại lục. Vệ Binh Đỏ ra đời gồm thành phần
nhỏ tuổi, bần cố nông, thiếu học... trở thành ông trời con lộng hành, sinh sát
mọi người từ thành thị đến thôn quê.
-
Theo GS Nguyễn Ngọc Huy trong tác phẩm Các Ẩn Số Chính Trị
Trong Tiểu Thuyết Vơ Hiệp Kim Dung: “Khi Kim Dung việt bộ Lộc Đỉnh Kư, ông Mao
Trạch Đông vẫn c̣n sống và lănh đạo Đảng và nhà nước Trung Cộng... Thần Long
Giáo là một đoàn thể tôn giáo, nhưng không thấy thờ vị thần nào, lại bắt buộc
giáo chúng phải tuyệt đối phục tùng giáo chủ và sẵn sàng làm theo mọi mạng
lịnh của giáo chủ...”. Sau khi phân tách giáo chủ Thần Long Giáo Hồng An Thông
với Mao Trạch Đông, GS Nguyễn Ngọc Huy nhận xét: “Vậy, trong bộ Lộc Đỉnh Kư,
Kim Dung đă dùng Hồng Phu Nhơn để ám chỉ bà Giang Thanh và dùng Ngũ Long Thiếu
Niên để ám chỉ Vệ Binh Đỏ. Về cuộc xung đột giữa Hồng Phu Nhơn và các Chưởng
Môn Sứ làm cho Thần Long Giáo suy yếu, nó được dùng để nói đến cuộc xung đột
giữa bà Giang Thanh với các lănh tụ Trung Cộng phe Lưu Thiếu Kỳ làm cho Trung
Cộng mất nhiều tiềm lực”.
-
Trong cuộc gặp gỡ với sinh viên Đại học Bắc Kinh
vào ngày 25-10-1994, Kim Dung cho rằng cá nhân ông vốn phản đối việc sùng bái
cá nhân, phản đối sử dụng bạo lực bức hại những người thuộc chính phái. Lúc
bấy giờ, ông có viết nhiều bài b́nh luận về tư tưởng thống trị của bọn “tứ
nhân bang” và chống việc sùng bái cá nhân mà ông cho là vô nghĩa.
-
Qua h́nh ảnh của Thần Long giáo trong Lộc Đỉnh Kư
với việc tôn sùng cá nhân, thuộc hạ lúc nào cũng tung hô vạn tuế, vạn tuế
“Giáo chủ hưởng phúc trọn đời, thọ ngang Thượng Đế” làm người ta liên tưởng
đến Vệ Binh Đỏ lúc nào xuống đường vẫn ồn ào với lời xưng tụng lănh đạo. Và,
giới thất học lên nắm quyền chỉ huy khi tầng lớp trí thức bị lên án chỉ làm
tŕ trệ cho bánh xe lịch sử xoay chuyển!
-
Vài h́nh ảnh về tổ chức giáo phái và nhân vật hư
cấu trong Lộc Đỉnh Kư làm cho người đọc suy ngẫm, h́nh dung tổ chức và khuôn
mặt lănh đạo nào đó, chẳng hạn qua sự nhận xét của GS Nguyễn Ngọc Huy. Kim
Dung không bao giờ nói lên ẩn ư của ḿnh, mơ hồ như vậy để độc giả có dịp luận
bàn theo khả năng tưởng tượng với đối tượng hiện hữu. Với nhân vật Vi Tiểu
Bảo, chỉ biết chữ kư độc nhất mà làm đến chức cao nhất triều đ́nh th́ trong
thực tế những chức vụ quan đứng đầu bộ, đầu tỉnh... suy cho cùng, lẽ thường
t́nh!
-
Kim Dung rất khiêm nhường khi so sánh h́nh ảnh Vi
Tiểu Bảo của ông c̣n thua xa h́nh ảnh Don Quichotte trong tác phẩm El
Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha của nhà văn Tây Ban Nha Cervantes
(1547-1616) và A Q của nhà văn Lỗ Tấn (1881-1936) nhưng nh́n chung th́ Vi Tiểu
Bảo nó đa diện qua lăng kính cuộc đời, đôi khi bắt gặp h́nh ảnh đó dưới góc độ
nầy, dưới môi trường kia trong đời thường.
-
Vương Trùng Dương
-
Ngẫm Chuyện Nhân Sinh
|
