Thời Lai Đồ Điếu

 

Đầu thế kỷ XV, danh tướng đời Hậu Trần là Đặng Tất đã lập được nhiều chiến công khi đánh quân Minh do Trương Phụ thống lĩnh để khôi phục lại giang sơn đất nước. Quốc Công Đặng Tất thừa thế đem quân cả vùng Thuận Hóa, Nghệ An, Thanh Hóa... rồi tiến dần ra Đông Đô nhưng bị bọn gian thần gièm pha, đố kỵ nên bị Giản Định Đế nghi ngờ rồi sát hại. Con trai của Đặng Tất là Đặng Dung cùng với Nguyễn Cảnh Dị, Nguyễn Súy đem quân vào Thanh Hóa lập tôn thất nhà Trần là Trần Quý Khoách lên ngôi lấy niên hiệu Trùng Quang. Đặng Dung tiếp nối con đường quang phục quê hương của thân phụ, dấy binh chống quân Minh xâm lăng, Trương Phụ nhiều phen khiếp vía. Công cuộc thất bại, năm 1414, quân Minh giải vua Trùng Quang cùng Nguyễn Cảnh Dị, Nguyễn Súy, Đặng Dung lưu đày sang Trung Hoa, vua tôi nhảy xuống sông tự vận.

Đặng Dung để lại hậu thế bài thơ “Cảm Thuật”, thể thất ngôn bát cú, có lẽ chứng kiến hình ảnh nhiễu nhương của đất nước cùng lúc với quan thần xu nịnh làm anh tài hào kiệt mất đi, trong đó có câu:

 “Thời lai đồ điếu thành công dị.

  Sự khứ anh hùng ẩm hận đa”

(Bần tiện gặp thời lên cũng dễ.

Anh hùng lỡ bước ngẫm càng cay)

                         (Trần Trọng Kim)

                                                                            *

Tác phẩm Lộc Đỉnh Ký khởi đầu từ năm 1969, mở đầu với bài phi lộ dài mười tám ngàn chữ, chiếm giải quán quân trong lịch sử văn học, Kim Dung viết liên tục trong ba năm để hoàn thành tác phẩm trước khi “gác kiếm”.

Lộc Đỉnh Ký qua ngòi bút dịch thuật của Hàn Giang Nhạn xuất hiện trên trang báo ở Sài Gòn. Sau đó được in thành sách, gồm 21 cuốn, 248 hồi, gần 3,800 trang.  Tác phẩm Lộc Đỉnh Ký vừa được Kim Dung tóm lược trở lại, chuyển sang Anh ngữ, xuất bản tại Anh quốc vào giữa năm 2001.

Hầu hết tác phẩm của Kim Dung được dựng thành phim truyện nhiều tập, ngay cả nhân vật trong truyện cũng dựng thành phim. Lộc Đỉnh ký là một trong những bộ phim ăn khách nhất.

                                                                             *

    Sau khi đạo quân Mông Cổ xâm lăng thống trị, lập nên triều đại nhà Nguyên kéo dài gần thế kỷ (1279 - 1368). Mang dòng máu chính thống Hán, Châu Nguyên Chương rời cửa thiền, đứng lên chiêu tập binh mã, nối kết lòng dân đồng lòng nổi dậy, đuổi vua Thuận Đế nhà Nguyên, dựng lại cơ đồ dân tộc, lập nên triều đại nhà Minh, lên ngôi hoàng đế. Triều đại nhà Minh trị vì gần 3 thế kỷ (1368 - 1644). Đời vua Nghi Tôn niên hiệu Sùng Trinh, quân Mãn Châu đem quân chinh phạt, lấy dị tộc cai trị Trung Hoa, lập ra triều đại nhà Mãn Thanh kéo dài từ năm 1644 cho đến khi Tôn Dật Tiên đứng lên làm cuộc cách mạng Tân Hợi năm 1911.

Kim Dung mượn bối cảnh vào thời kỳ đầu nhà Mãn Thanh để xây dựng tiểu thuyết võ hiệp Lộc Đỉnh Ký. Dựa vào giai đoạn biến chuyển thời cuộc trong lịch sử, trong sự kiện cụ thể như Tứ Thập Nhị Chương Kinh, bộ kinh Phật gồm 42 chương được tín đồ nhà Phật dùng như kinh nhật tụng chuyển thành bộ sách gồm 8 quyển như bí kiếp vô giá chứa đựng họa đồ kho tàng bí mật, long mạch của hoàng đế Mãn Châu nơi Lộc Đỉnh Sơn. Lộc Đỉnh Sơn nằm ở phía Bắc của Trung Hoa, biên giới giữa Mãn Châu và Nga, bên dòng Hắc Long Giang, nơi đó có nhiều nai  cùng những bí ẩn dị kỳ... mà vua Thuận Trị giao cho 8 thủ lãnh của bát kỳ chia ra giữ từng quyển để tránh nạn độc quyền. Vì vậy Tứ Thập Nhị Chương Kinh bị phân tán, mỗi người giữ một bộ, trong đó có vua Khang Hy, Thái Hậu, thiền sư Hành Si (vua Thuận Trị), Ngô Tam Quế... phải có đủ 8 quyển mới ráp lại thành bản đồ mới tìm được địa điểm bí mật về kho tàng và long mạch  ở Lộc Đỉnh Sơn.

Nhân vật có tên trong sách sử như vua Thuận Trị, vua Khang Hy, Bạch Y Ni Cửu Nạn, con hoàng đế nhà Minh là Sùng Trinh, gian thần như Ngô Tam Quế, Ngao Bái, Tang Kết Lạt Ma của Tây Tạng, Cát Nhĩ Đan vương tử của Mông Cổ... Trần Cận Nam (Trần Vĩnh Hoa) Tổng đà chúa ở Thiên Địa Hội. Thiên Địa Hội là tổ chức hội kín khi Trung hoa bị Mãn Châu thống trị, lấy danh nghĩa “phù Minh diệt Thanh” bị nhà Mãn Thanh truy lùng, năm 1680 có khoảng 3,000 hội viên lìa giang sơn trốn sang Việt Nam hoạt động...

Kim Dung xây dựng cốt truyện võ hiệp Lộc Đỉnh Ký từ nhân vật và sự kiện trên với hình ảnh hư cấu Vi Tiểu Bảo xuất hiện từ chương đầu đến chương cuối tác phẩm. Vi Tiểu Bảo có lẽ là nhân vật không giống ai trên cõi trần nhưng mỗi trường hợp, mỗi hành động, tâm tính lúc gian manh, ranh mãnh, điếm đàng, thương vay khóc mướn, giả nhân giả nghĩa, lúc giữ trọng lời hứa, chí tình, xem nhẹ lợi danh... nó quanh quẩn đâu đây trong cuộc sống thường được nhắc tới qua câu chuyện, miệng thế gian, qua sách báo.

Trong cuộc phỏng vấn của sinh viên Đại học Bắc Kinh ngày 25-5-1994, Kim Dung cho rằng nhân vật Vi Tiểu Bảo biểu hiện nhân sinh trong thời điểm muốn tung hoành ngang dọc, có tác phong như Vi Tiểu Bảo... Nó không đóng khung trong thời đại phong kiến mà ngày nay, có nhiều người, trường hợp giống như Vi Tiểu Bảo.

Bên bờ Tây Hồ, thị trấn Dương Châu, nơi chốn lầu xanh mang tên ký viện Lệ Xuân, kỷ nữ Vi Xuân Phương với nhiều năm trong nghề, sinh hạ cậu bé lấy tên Vi Tiểu Bảo, không biết gốc gác tác giả là người Hán, Mãn, Mông, Hồi, Tạng vì ngày đêm nàng tiếp mọi dòng giống. Vi Tiểu Bảo lớn lên trong nhà thổ, cậu dốt đặc cán mai, tuy không biết chữ nghĩa nhưng rất tinh ranh, láu lá, miệng lưỡi dẻo quẹo, liến thoắng, nói láo khỏi chê, đóng kịch tài tình với khóc, cười tự nhiên... và rành nghề đổ bác.

Năm cậu bé lên mười ba tuổi, tại lầu xanh Lệ Xuân bị bọn Thanh Bang quấy phá, mẹ cậu bé bị đánh đập, bọn Thanh Bang bị khách làng chơi Giang Dương đại đạo Mao Thập Bát tiêu diệt. Mao Thập Bát thuộc hào kiệt lỗ mãng trên chốn giang hồ, đang vượt ngục, bị truy nã nhưng vẫn tìm đến chốn lầu xanh để tìm lạc thú, xúi cho cậu bé vấy máu phạm tội rồi cùng nhau vào chốn bụi đời, kết nghĩa huynh đệ. Vi Tiểu Bảo biết Mao Thập Bát bị quan nha tầm nã, treo giá ba nghìn lượng bạc, cậu bé cũng giữ được máu nghĩa khí giang hồ, không đi tố cáo còn bộc lộ “có ba trăm ngàn tiền thưởng cũng không đi tố cáo”.

Vào chốn giang hồ, cậu bé làm đệ tử của Tổng đà chúa Trần Cận Nam nên được nắm vai trò Hương Chủ trong Thiên Địa Hội. Đây là tổ chức quy mô của người Hán qui tụ người yêu nước khắp nơi nhằm tạo thế lực rộng lớn để chờ ngày phục quốc. Thấy cậu bé khôn lanh, ba trời ba đất nhưng không phải loại phản bội nên Thiên Địa Hội tương kế tựu kế dàn dựng cho xâm nhập kinh thành.

Theo chân Mao Thập Bát đến tận Bắc Kinh, cả hai bị bắt vào chỗ trấn giữ của thái giám Hải Đại Phú được mệnh danh Hải Lão công, tay võ công thâm hậu trong triều, ở đây Vi Tiểu Bảo làm mù mắt lão thái giám tinh quái nầy, giết Tiểu Quế Tử và giả Tiểu Quế Tử để làm thái giám trong cung đình. Từ chốn lầu xanh, vượt đường trường, đến kinh đô, xâm nhập vào hoàng cung, gây nợ máu, ân oán giang hồ, làm tiểu thái giám.

Bước vào hoàng cung, Vi Tiểu Bảo trở thành nhân vật đặc biệt, tiểu thái giám bầu bạn với Tiểu Huyền Tử, hoàng đế Khang Hy nhà Thanh, lập được chiến công bằng thủ đoạn hạ sách  để bắt được Ngao Bái, vị tướng có võ công lợi hại nhất của phong trào phản Thanh, được nhà vua ban thưởng phẩm trật và thủ lãnh thái giám. Khang Hy cho nhập tịch người Mãn Châu theo dòng Hoàng Kỳ, được tín cẩn lên chùa Thanh Long trên Ngũ Đài Sơn hầu cận thái thượng hoàng. Thuận Trị nắm ngôi hoàng đế được 18 năm, thống trị đất nước rộng bao la nhưng bất trị đám thê thiếp hậu cung lăng nhăng nên chán ngán ngôi vị cao cả, tịnh tâm nơi cửa thiền, pháp danh Hành Si. Vi Tiểu Bảo được lòng vua cha và vua con, gã láu cá như gươm lạc giữa rừng hoa, đôi mắt láo liên, cái miệng láu lỉnh, tuy còn bé nhưng thấy gái đẹp như mèo thấy chuột, nhìn mê mệt cho thỏa mãn thú tính. Nơi đây được công chúa Kiến Ninh, da bánh mật máu Thát Đát tuổi cập kê với gã đã “làm tình làm tội” nhiều phen khiếp vía.

Gia nhập cung đình, gia nhập “tổ chức yêu nước nhằm lật đổ chính quyền”, Vi Tiểu Bảo bị gái dụ dỗ trôi dạt ra đảo, Phương Di lừa gã ba trợn gia nhập vào tà giáo Thần Long giáo ở Liêu Đông và không ngờ gã giữ cương vị Bạch Long sứ, chưởng môn sứ Bạch Long môn, ngôi vị cao quý trong Thần Long. Được vợ chồng Hồng An Thông giáo chủ giao phó công tác trở về hoàng cung để thu thập bộ sách Tứ Thập Nhị Chương Kinh, theo dõi Mao Đông Châu đệ tử Thần Long giáo cài vào làm cung nữ hầu cạnh hoàng thái hậu. Mao Đông Châu, con gái Mao Đông Long ở Bí Đảo, võ công cao cường với ngón đòn “Hóa Cốt Thiên Kim”, khống chế hoàng thái hậu, giả hoàng thái hậu, ăn ở với vua Khang Hy, sanh hạ được công chúa Kiến Ninh, giết thứ cung Đổng Ngạc Phi và hoàng tử Vinh Thân Vương, giết Hiếu Khang hoàng hậu. Kiến Ninh công chúa tuy mới thập tam nhưng có máu “sadism” thích hành hạ địch thủ trước khi hành lạc, Khang Hy muốn đẩy cô gái nhỏ ranh đi nên gả cho cho con Hán gian Ngô Tam Quế, Bình Tây Vương ở Vân Nam. Trên đường đi đến sảnh đường của biệt cung ở Ngũ Hoa, ngày trước là nơi Vĩnh Lịch hoàng đế triều Minh, để kết hôn với Ngô Ứng Hùng, Kiến Ninh gặp Vi Tiểu Bảo rồi dùng mưu mẹo để mây mưa cùng gã suốt cuộc hành trình. Khi gặp Kiến Ninh công chúa, Ngô Tam Quế công tử cảm ơn, hậu tạ Vi Đô thống, Khâm Sai đại thần rối rít!.

Gia nhập vào Thần Long giáo, đệ tử được giáo chủ ban thưởng cho thuốc “Độc Long Địch Hoàn Cân” để khỏi phải chạy làng, mỗi năm phải uống thuốc giải, nếu không độc dược hành hạ thân thể, biến đổi cơ thể rất thảm khốc. Vi Tiểu Bảo không thoát khỏi qui luật đó nhưng vốn bản tính ba trợn, chẳng có gì bận tâm, thí mạng cùi cho số phận. Gã lật tẩy ả Mao Đông Châu giả hoàng thái hậu, giáo chủ phải sai Hồng phu nhân cùng Phương Di, Mộc Kiếm Bình đã một thời gã si mê, cùng nhị tôn giả để đi bắt sống nhưng gã chẳng sợ gì cả, bướng bỉnh khi lâm vào cuộc diện.

 Theo qui luật trong giới võ lâm, đệ tử chỉ trung thành với một sư phụ nhưng Vi Tiểu Bảo, chính tà kết nạp, gã đều tham gia, mâm nào cũng có, mồ mả nào cũng rơi nước mắt, thấp thoáng như vài tên điếu đóm ngày nay. Kẻ thù không đợi trời chung với triều đình nhà Mãn Thanh là hậu duệ nhà Minh. Vi Tiểu Bảo nhận làm đệ tử của Bạch Y Ni Cửu Nạn. Gặp hai nàng áo lam và áo xanh nơi Ngũ Đài Sơn, mê mệt nàng áo xanh A Kha, con gái của Lý Tự Thành và đệ nhất mỹ nhân Trần Viên Viên, bị nàng đánh giập mặt dập mày nhưng cảm thấy sung sướng vì được người đẹp “dập” thân xác. Khi gặp Bạch Y Ni với đệ tử là A Kha, Vi Tiểu Bảo không ước mơ gì hơn là thọ giáo làm đệ tử.

Vi Tiểu Bảo mê A Kha vô cùng tận, bị A Kha nguyền rủa, đánh cho nhiều trận nên thân nhưng được gần và được thấy bóng dáng nàng, đủ sướng run người. A Kha có người tình nhân là Trịnh Khắc Sảng, con trai Trịnh Thành Công, thống lĩnh lực lượng chống đối ở ngoài đảo Đài Loan. Trong nhiều lần gặp gỡ tay ba, gã thấy A Kha khinh khi như cỏ rác và yêu mến Trịnh Khắc Sảng, gã bôi xấu tình địch, sắp xếp, dàn dựng để làm bể mặt tình địch cho A Kha chán ngán nhưng nàng vẫn yêu. Có nhiều cơ hội để giết tình địch với uy quyền trong tay nhưng lúc đó lại không hạ độc thủ, kể ra gã chưa đến nỗi nhẫn tâm cùng cực. Trịnh Khắc Sản và A Kha cải trang để bắt Vi Tiểu Bảo nào ngờ gã phát hiện được, đánh thuốc mê, A Kha bị gã dập nát đời hoa để rồi trở thành vợ gã.

Tuy vậy, khi trở lại chốn cũ với cương vị Khâm Sai của nhà vua, gặp mẫu thân vẫn hành nghề ở lầu xanh Lệ Xuân, Vi Xuân Phương không biết tiểu nhi đã trở thành “nhân vật quan trọng” và gã cũng một lòng với mẫu thân. Gã cà chớn, ba trợn nhưng không làm đau lòng mẫu thân, hơn phường bất hiếu, bằng cấp, quyền trọng nhưng quên mất cội nguồn, không thờ cha kính mẹ.

Vi Tiểu Bảo dốt chữ nghĩa, lúc lộng ngôn, lúc thành thật không lấp liếm, kết bạn với Tăng Kết Hoạt Phật của Tây Tạng và khi lập bản tấu chương, gã vui vẻ cho biết: “Ngay ba chữ tên của đệ cũng chỉ viết được một chữ Tiểu (3 nét) là không đến nỗi sai lầm, chữ Vi thì không chắc, chữ Bảo tiểu đệ đã viết lui viết tới vẫn không đúng” ( LĐK - Quyển 17, hồi 195 trang 3,003). Dốt như vậy nhưng thời thế đưa đẩy tung hoành đây đó, có khi được tiền hô hậu ủng, có những đại quan tham danh ham lợi cúi đầu phục tòng...

   Vi Tiểu Bảo giết thái giám nhưng không đền mạng, lần lượt đảm nhận Tổng Quản thái giám, Khâm Sai Đại Thần, Tư Lệnh mặt trận, Đại Sứ Đặc Mệnh toàn quyền, Đệ nhất Lộc Đỉnh Công, Phủ Viễn Đại Tướng Quân... đầy quyền cao chức trọng.

 Với gái, Vi Tiểu Bảo lại áp dụng thành ngữ: “Đẹp trai không bằng chai mặt”, “Xấu hay làm tốt, dốt hay nói chữ” với cái miệng dẻo quẹo nên chiếm gọn những 7 vợ vào loại “thượng vàng”, võ nghệ tuyệt luân, sắc đẹp tuyệt vời như A Kha, Mộc Kiếm Bình, Tô Thuyên, Phương Di, Tăng Nhu, Kiến Nương công chúa... và “hạ cám” như Song Nhi, a hoàn của gia đình họ Trang, được gia chủ đáp ơn và tặng cho “món quà”. Tất cả 7 bà vợ đồng tình chấp nhận sống chung với Vi Tiểu Bảo. Nghĩ mà thương hại cho phận nữ nhi, đành ngậm ngùi ca bài “Tiếc thay cây quế giữa rừng – Để cho thằng Mán, thằng Mường nó leo”!

  Kim Dung xây dựng nhân vật Vi Tiểu Bảo thật độc đáo, khi xã hội tranh tối tranh sáng, xáo trộn, vàng thau lẫn lộn... cơ hội ngàn vàng cho “kẻ bần tiện” lên như diều gặp gió!

                                                                   *

Trong cuộc phỏng vấn nhà văn Kim Dung về bối cảnh lịch sử trong Lộc Đỉnh Ký, Kim Dung không xác định thời đại rõ ràng ở đời nhà Minh vì theo tác giả “Tôi nghĩ các việc tranh quyền đấu tranh, điêu ngoa gian trá, tranh quyên đoạt vị, bất cứ triều địa nào đều có xảy ra. Nếu tôi đặc biệt xác định bối cảnh thời đại thì nó sẽ mất tính phổ thông”.

Kim Dung sáng tác Lộc Đỉnh Ký trong thời kỳ cách mạng Văn Hóa đã gieo kinh hoàng ở đại lục. Vệ Binh Đỏ ra đời gồm thành phần nhỏ tuổi, bần cố nông, thiếu học... trở thành ông trời con lộng hành, sinh sát mọi người từ thành thị đến thôn quê.

Theo GS Nguyễn Ngọc Huy trong tác phẩm Các Ẩn Số Chính Trị Trong Tiểu Thuyết Võ Hiệp Kim Dung: “Khi Kim Dung việt bộ Lộc Đỉnh Ký, ông Mao Trạch Đông vẫn còn sống và lãnh đạo Đảng và nhà nước Trung Cộng... Thần Long Giáo là một đoàn thể tôn giáo, nhưng không thấy thờ vị thần nào, lại bắt buộc giáo chúng phải tuyệt đối phục tùng giáo chủ và sẵn sàng làm theo mọi mạng lịnh của giáo chủ...”. Sau khi phân tách giáo chủ Thần Long Giáo Hồng An Thông với Mao Trạch Đông, GS Nguyễn Ngọc Huy nhận xét: “Vậy, trong bộ Lộc Đỉnh Ký, Kim Dung đã dùng Hồng Phu Nhơn để ám chỉ bà Giang Thanh và dùng Ngũ Long Thiếu Niên để ám chỉ Vệ Binh Đỏ. Về cuộc xung đột giữa Hồng Phu Nhơn và các Chưởng Môn Sứ làm cho Thần Long Giáo suy yếu, nó được dùng để nói đến cuộc xung đột giữa bà Giang Thanh với các lãnh tụ Trung Cộng phe Lưu Thiếu Kỳ làm cho Trung Cộng mất nhiều tiềm lực”.

Trong cuộc gặp gỡ với sinh viên Đại học Bắc Kinh vào ngày 25-10-1994, Kim Dung cho rằng cá nhân ông vốn phản đối việc sùng bái cá nhân, phản đối sử dụng bạo lực bức hại những người thuộc chính phái. Lúc bấy giờ, ông có viết nhiều bài bình luận về tư tưởng thống trị của bọn “tứ nhân bang” và chống việc sùng bái cá nhân mà ông cho là vô nghĩa.

Qua hình ảnh của Thần Long giáo trong Lộc Đỉnh Ký với việc tôn sùng cá nhân, thuộc hạ lúc nào cũng tung hô vạn tuế, vạn tuế “Giáo chủ hưởng phúc trọn đời, thọ ngang Thượng Đế” làm người ta liên tưởng đến Vệ Binh Đỏ lúc nào xuống đường vẫn ồn ào với lời xưng tụng lãnh đạo. Và, giới thất học lên nắm quyền chỉ huy khi tầng lớp trí thức bị lên án chỉ làm trì trệ cho bánh xe lịch sử xoay chuyển!

Vài hình ảnh về tổ chức giáo phái và nhân vật hư cấu trong Lộc Đỉnh Ký làm cho người đọc suy ngẫm, hình dung tổ chức và khuôn mặt lãnh đạo nào đó, chẳng hạn qua sự nhận xét của GS Nguyễn Ngọc Huy. Kim Dung không bao giờ nói lên ẩn ý của mình, mơ hồ như vậy để độc giả có dịp luận bàn theo khả năng tưởng tượng với đối tượng hiện hữu. Với nhân vật Vi Tiểu Bảo, chỉ biết chữ ký độc nhất mà làm đến chức cao nhất triều đình thì trong thực tế những chức vụ quan đứng đầu bộ, đầu tỉnh... suy cho cùng, lẽ thường tình!

Kim Dung rất khiêm nhường khi so sánh hình ảnh Vi Tiểu Bảo của ông còn thua xa hình ảnh Don Quichotte trong tác phẩm El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha của nhà văn Tây Ban Nha Cervantes (1547-1616) và A Q của nhà văn Lỗ Tấn (1881-1936) nhưng nhìn chung thì Vi Tiểu Bảo nó đa diện qua lăng kính cuộc đời, đôi khi bắt gặp hình ảnh đó dưới góc độ nầy, dưới môi trường kia trong đời thường.

                                                     Vương Trùng Dương

                                               Ngẫm Chuyện Nhân Sinh

 

Thư từ liên lạc:  vuongtrungduongonline@yahoo.com
Copyright © 2006 vuongtrungduong
Last modified: 01/02/07