|
|
- Một
Ngày Tôi Đã Gặp
- Truyện ngắn Lê
Nam Phương
-
-
“... Chúng tôi sinh cùng thời, gian nan vất vả giống
nhau, khổ đau tủi nhục giống nhau, đứa nào cũng từng trải bể
dâu. Nói ǵ cũng thừa... Tôi bước ra, đi trong bóng tối nhâp
nhoè của thành phố đang trong cơn ngủ chập chờn mộng mị, bỏ
lại sau lưng căn nhà của một người bạn, một căn nhà chứ
không là một gia đ́nh. Liệu tôi có bỏ lại được sau lưng cuộc
dâu biển tang thương mà bạn tôi đang gánh chịu trên cái đôi
vai cằn khô như một cành cây khô mục?”
.
-
Lê Nam Phương là bút hiệu của nhà thơ Lê Văn Trung khi
xuất hiện trên tạp chí Khởi Hành trong các bài viết
về văn xuôi. - VTrD
-
-
Chiếc xe chở khách cổ lổ sỉ
chạy bằng than củi nặng nề ́ ạch ḅ một cách khổ sở trên
con đường 9 từ Khe Sanh về Đông Hà, con đường đă đi vào
lịch sử đau thương của dân tộc, mang trên ḿnh nó những
vết hận thù từ hai phía. Hai bên là rừng núi và vực thẳm,
bên nào cũng đầy chứng tích của máu xương , của tàn phá,
của những đổ nát, của nước mắt và của kinh hoàng. Rừng cây
sau hai mươi năm nhuộm trắng thuốc khai quang không c̣n đủ
sức để hồi sinh. Hỉnh như suối khe cũng khô cạn. Suốt dọc
đường từ Khe Sanh về tới cầu Đầu Mầu tôi cố gắng chú ư
lắng nghe thử có thứ âm thanh ǵ , màu sắc ǵ chứng tỏ đất
trời quê hương đang hồi sinh. Một tiếng chim kêu, một mầm
xanh mới nhú , chẵng hạn. Không. Không nghe ǵ. Không
thấy ǵ.
-
Mặc dù đang đổ dốc xuống cầu
chiêc xe vẫn mệt mỏi lăn từ từ như sợ cái vực thẳm kinh
hoàng dưới kia nuốt chửng lấy nó như đồng loại của nó đang
nằm hoen rỉ ngổn ngang chen giữa những tàn cây khô rụi.
Thỉnh thoảng mới thấy một chiếc xe nhà binh chạy ngược
chiều. Trong xe lố nhố những người lính mặc sắc phuc nhàu
cũ, xộc xệch khuất dưới những tàn lá nguỵ trang. Xe của họ
cũng chạy buồn tẻ và mỏi mệt như chiếc xe chở khách này. Nếu
không có cái âm thanh rền rỉ của động cơ ta sẽ có cảm tưởng
như những bóng xe ma chở đầy oan hồn của bao nhiêu năm chiến
tranh giờ trở về cái nơi ḿnh ngă xuống rồi t́m kiếm để nh́n
mặt nhau hỏi rằng tại sao lúc đó lại nhắm vào nhau mà bắn,
mà đâm trong mối hận thù không rơ. Một toán người Thượng áo
quần tơi tả, lớn có, nhỏ có, không phân biệt nổi đàn ông và
đàn bà, lưng mang gùi, tay chống gậy, chân đấtđầu cúi xuống,
bước đi, im lặng .
-
Xe bỗng dưng xóc mạnh rồi dừng
lại. Bên đường một phụ nữ ước chừng hơn ba mươi lăm tuổi, vẻ
mặt phờ phạt, tóc rối, nước da trắng táiđôi mắt buiồn bă,
nơi hai khoé mắt áo năo đó c̣n đọng hai giọt lệ chưa đủ súc
chảy xuống khiến gương mặt chị ch́m trong một nỗi khổ đau vô
bờ. Đứng bên chị là một cháu bé gái khoảng tám, chin tuổi
đôi mắt sáng mỗi lần ngước nh́n lên đều toát ra sự hoài nghi
và lo sợ.
-
- Bà con xích xích vô một tí cho
khách lên bà con ơi.
-
Tiếng bác tài la lên ở đầu xe.
Có vài người chưởi thề, vài người khác chép miệng thở dài:
-
- Thời buổi thật là…
-
- Xe ngựa ǵ cái thời thấy mà
khiếp! Nóng quá bác tài ơi!
-
Bác tài mở giọng nhân đạo:
-
- Thông cảm tí bà con ơi. Người
ta đàn bà con gái lở đường lở sá mà.
-
Người phụ nữ khệ nệ tay xách túi
hành lư, tay dắt con, khó khăn lắm mới lên được xe. Tôi nh́n
chị ái ngại:
-
- Chị và cháu ngồi vào chỗ tôi
đây.
-
Chị ngước mắt nh́n tôi như thầm
cám ơn nhưng vẫn chưa dám ngồi xuống. Tôi đông viên chị:
-
- Tôi ngồi lâu rồi cũng mỏi, chị
ngồi xuống đi, đừng ngại.
-
Chị lí nhí trong miệng lời cám
ơn. Tôi nh́n chị, đôi mắt buồn u uất một nỗi đau tưởng chừng
không bao giờ vơi được.
-
- Chị đưa cháu đi đâu mà đón xe
giữa chỗ rừng núi hoang vắng này?
-
Chị bỗng sụt sùi, chị quay về
phía khác, lấy tay áo lau ḍng nước mắt vừa trào ra nghẹn
ngào. Cháu bé thấy mẹ khóc cũng rưng rưng . Tôi thấy bàng
hoàng và chẵng biết làm ǵ để an ủi chị. Nhưng h́nh như chị
đă trấn tĩnh quay lại nhưng không nh́n tôi, chị kễ:
-
- Em đưa cháu ra thăm ba cháu …
-
Chị lại khóc.
-
- … nhưng không gặp anh ấy, gần
hai năm tôi không có điều kiện để ra thăm anh ấy. Không hiểu
v́ sao suốt mấy tuần nay cháu cứ đ̣i đi thăm, tôi càng chần
chừ cháu càng la khóc và thúc dục. Ḷng tôi cũmg cảm thấy có
cái ǵ bất an. Tôi mượn tạm của chị bạn ít tiên mua chút quà
và cùng cháu ra từ hôm qua, mới hay anh ấy đă chết gần hai
năm rồi. Tôi chưa hề nhận được tin . Hai năm nay tôi vẫn
tưởng ảnh c̣n ở trong trại.
-
Tôi nh́n vào đôi mắt chị, đôi
mắt đă ráo khô, lạnh ngắt.
-
Ḷng tôi cũng lạnh băng. Nỗi đau
như đă đông cứng lại. Tôi mong cho nó tan chảy ra. Tan chảy
ra chắc ḷng ta dễ chịu hơn.
-
Chị xuống xe ở Đông Hà. Tôi phải
đón xe đi tiếp. Chị nh́n tôi tuy không nói ǵ nhưng tôi đọc
được trong mắt ch́ sự biết ơn, c̣n tôi, thật vô t́nh, không
hỏi chị tên ǵ, cả chồng chị nữa, biết đâu là người quen hay
bạn bè cũ không chừng. Tôi đă lên xe khác, xe chạy đă lâu mà
ḷng tôi vẫn nao nao, và đôi mắt mắt buồn hun hút đó cứ ám
ảnh tôi.
-
Xe đă thực sự lăn bánh trên đại
lộ kinh hoàng, nơi bạn bè tôi, đông bào tôi đă nằm xuống
trong tức tưởi thảm thương. Máu. Xương. Thịt. Răng. Tóc.
Khói bụi. Xăng nhớt. Mănh pháo. Xác xe tăng. Tất cả trộn lẫn
vào nhau tạo thành một quang cảnh rùng rợn như thế giới của
quĩ ma. Nếu có một nơi gọi là địa ngục th́ chắc không có cái
địa ngục nào bằng cái địa ngục này. Ôi một thứ địa ngục do
bàn tay của con người trần gian tạo ra. Và cũng v́ cái địa
ngục do con nguời tạo ra nên nó càng kinh khủng hơn nữa.
-
Bây giờ, hơn mười năm rồi, quang
cảnh của cái địa ngục đó không c̣n nữa, nhưng h́nh ảnh của
mười mấy năm về trước vẫn c̣n ám ảnh mọi người. Và khi đi
ngang qua đây, tôi vẫn, h́nh như c̣n thấy rơ như in xác của
của một bé thơ đă chết miệng vẩn c̣n ngậm bầu vú mẹ mà xác
mẹ đă chương śnh thẫm đen đầy ruồi bọ
-
Xe vẫn ́ ạch lăn bánh về hướng
thành phố Huế. Không biết sau gần mười năm Huế đă thoát ra
khỏi cơn mơ hải hùng của cuộc chiến tranh tàn khốc , hay di
chứng của Mùa Hè Đỏ Lửa, của Mậu Thân vẫn c̣n mưng mủ linh
hồn của Huế
-
Xe
về đến bến xe Nguyễn Hoàng khoảng hai ba giờ ǵ đó. Qua một
chặng đường dài trên một chiếc xe cà khổ đầy bụi bặm, người
tôi mệt rả rời. Tôi đưa tay lần trong túi nhẩm tính có bao
nhiêu đồng. Cuối cùng tôi quyết định đi bộ từ từ về An Cựu
để mua vé xe vào Đà Nẵng. Vừa đi vừa nh́n cảnh vật chung
quanh, tôi không c̣n nhận ra Huế nữa. Huế của ngày xưa thơ
mộng thế nào th́ giờ đây trông già cỗi thế đó. Những người
ngược xuôi trên đường phố trông người nào cũng có vẻ hớt hải
lo âu, người th́ vai mang ba lô nhà binh, đầu đội những loại
nón mũ kỳ lạ, h́nh như chiếc nón của Huế đă biến đi đâu. Tôi
nh́n qua bên kia sông mong t́m thấy được tà áo dài tha thướt
của Đồng Khánh ngày nào. Nhưng…Ôi Tràng Tiền, Thương Bạc.
Những bóng người phờ phạc. Tôi đứng tựa trên thành cầu nh́n
mông về phía Vỹ Dạ ḷng nao nao nhớ đến “Rặng liễu buồn thiu
hoa bắp lay”, nhớ đến H và nhớ vỉa hè Văn Khoa.
-
Bỗng một giọng phụ nữ nhỏ nhẹ
sau lưng tôi:
-
- Anh có mua chi không ạ?Thuốc
lá , Kẹo cao su nghe?
-
Tôi không quay lại;
-
- Chị cho tôi vài điếu thuốc
-
- Lấycả bao luôn đi.
-
Tôi vẫn nh́n ḍng sông.
-
- Không, tôi không đủ tiền
-
Chị ṿng tay ch́a ra trước mặt
tôi mấy điếu thuốc:
-
- Đây thuốc của anh đây, cho em
năm hào.
-
Tôi cầm thuốc quay lại định mượn
cái hộp quẹt, nhưng tôi bỗng bàng hoàng:
-
- Trời ơi!Diễm.
-
Diễm cũng sửng sờ nh́n tôi rồi
nh́n xuống cái hộp đựng nào là thuốc lá, kẹo cao su, mấy lon
nước ngọt.
-
- Thuỵ về hồi mô?
-
Tôi chưa trả lời, nắm tay Diễm
kéo đi về phía An Cựu:
-
- Ta t́m một cái quán cóc nào
rồi nói chuyện.
-
- Làm ǵ có quán cóc như ngày
xưa nữa. Bây giờ đều là cửa hàng quốc doanh cả thôi. Thuỵ
lạc hậu rồi.
-
Diễm nh́n tôi đôi mắt ánh lên
một nét tinh nghịch nhưng không dấu nỗi chua chat. Ngày
trước tôi và Diễm học cùng trường, nhưng khác lớp. Diễm
không đẹp nhưng là mẫu người dễ gây ấn tượng và rầt quyến
rũ. Khi ra trường chúng tôi mỗi người một nơi, ít có dịp gặp
lại nhau nhưng nhjững thông tin về nhau th́ h́nh như không
đến nơi. Ai lấy chồng, ai lấy vợ khi nào, chồng vợ là ai, có
phải là những bạn bè cũ không, làm ǵ ở đâu…, chúng tôi đèu
biết rất rơ. Nhưng sau 75 phải nói là biệt vô âm tín, chẳng
ai con th́ giờ, điều kiện để cố hỏi han nhau. Hoa hoằn lắm
mới t́nh cờ gặp được nhau, như tôi và Diễm hôm nay. Chúng
tôi ngồi tạm xuống bậc cấp bên vệ đường, nh́n qua chợ Đông
Ba.
-
- Tân đă về chưa?Tôi hỏi Diễm.
-
- Về hơn năm nay rồi. Suưt chết.
Chừ yếu lắm. Nhưng phải đi làm thuỷ lợi. Không đi không
được. Ai cũng rứa mà. C̣n Thuỵ răng?Về hồi mô?Chừ làm
chi?Ngọc chừ răng?
-
Ngọc là vợ tôi. Diễm hỏi một
thôi dài. Tôi chậm rải châm thuốc, nàng lấy một gói thuốc
nguyên nhét vào túi tôi.
-
- Thuỵ cất mà hút.
-
Tôi lấy gói thuốc để vào trong
hộp hàng của Diễm:
-
- Cám ơn, tôi bỏ thuốc lâu rồi.
Khi đứng trên cầu bỗng dưng buồn nên định mua vài điếu
thuốc. Tôi về cũng được vài năm nay. Bà xă và mấy cháu đă
chuyển vào Ninh Thuận. Diễm sao?Có ổn không?Bán như thế này
làm sao đủ sống. Mấy cháu có đi học không?Bỏ dạy rồi à?
-
Diễm không trả lời. Tay mân mê
mấy thỏi kẹo, đôi bàn tay h́nh như đă không c̣n trắng và mềm
mại như xưa. Chúng tôi đều im lặng. Một vài người đi xe đạp
vội vả đạp lên dốc cầu, vài ba người đi bộ chậm rải mệt mỏi
bước đi, chẳng ai nh́n về chúng tôi.
-
- Diễm đi dạy đước nửa năm th́
có quyuết định cho nghỉ, không nói lư do ǵ. Tân không có
nhà, một ḿnh Diễm phải bương chải, thôi th́ làm đủ việc,
không kể ngày mua ngày nắng, rạng sáng ra đi, tối mịt mới về
tới nhà. Đở cái là mấy cháu gởi cho bà ngoại. Có lệnh phải
đi vùng kinh tế, nhung Diễm liều, cứ ở nhà, bây giờ th́ yên
rồi.
-
Diễm nh́n tôi cười buồn. :
-
- Chỉ mong cho mấy cháu khoẻ
mạnh và không thất học. Từ ngày có Tân về, Diễm cũng đở vất
vả hơn, nhưng hai đứa chạy cái ăn cho cả nhà cũng ê ẩm lắm.
-
Diễm lại nh́n tôi. Trên gương
mặt của nàng vẫn c̣n phảng phất chút hương sắc của một thời
con gái tuy đă nhột nhạt rất nhiều... Tôi nắm bàn tay Diễm,
nói như nói với chính ḿnh:
-
- Thế nào cũng cố mà sống và lo
cho mấy cháu, đừng nản. Không thể như thế này măi đâu. Trong
hoàn cảnh khó khăn chung như thế này, bạn bè chẳng giúp ǵ
được cho nhau, tôi chỉ mong chúng ta hăy nh́n về quá khứ mà
sống, mà bước đi. Nếu gặp bạn bè cũ tôi gởi lời thăm. Thế
nào chúng ta cũng gặp lại.
-
Diễm bóp nhẹ tay tôi, mắt rưng
rưng:
-
- Diễm gởi lời thăm Ngọc. Bây
giờ Thuỵ vào Đà Nẵng hả?
-
- Ừ, vào Đà Nẵng.
-
- Có dịp nào ra lại Huế không?
-
- Chưa biết. Chắc khó lắm.
-
Tôi muốn hôn vào đôi mắt Diễm
như một lời từ biệt. Như đọc được ư nghĩ thầm kín trong tôi,
Diễm buột miệng gọi:
-
- Thuỵ !
-
Tôi nh́n Diễm nhưng Diễm đă quay
mặt đi nơi khác: Thôi Thuỵ vào đi. Diễm đi bán đây. Nàng
bước đi về hướng cầu Tràng Tiền, dáng nàng nhỏ nhắn dưới
bóng nắng xế trưa mang theo nỗi buồn của tôi trên từng bước
chân rả rời.
-
Tôi lầm lủi bước về hướng bến xe
An Cựu . Con Đường bỗng rộng ra và lạnh lẻo vô cùng.
-
-
Buổi chiều Đà Nẵng chuẩn bị lên
đèn. Tôi đi về hướng Chợ Cồn. Vài người đi xe đạp ôm theo
mời mọc. Tôi lắc đầu dù mệt vô cùng. Đói lă người. H́nh ảnh
người phụ nữ và em bé trên đường 9 lại hiện về trong tôi.
Hai giọt nước lệđọng lặi trên đôi mắt buồn hun hút chúa cả
nỗi bi thương vô hạn. Và đôi mắt của cháu bé, sợ sệt , nghi
ngờ.
-
Tôi mua một ổ bánh ḿ, một bọc
trà đá đến ngồi trên bậc thềm trước rạp Trưng Vương. Đói cồn
cào nhưng không nuồt nổi mẩu bánh ḿ khô cứng. Tôi uống hết
bọc nước chỉ muốn nằm xuống trên bậc thềm. H́nh như phố xá
đă lên đèn. Những bóng người qua lại chập chờn, những tiếng
gọi nhau í ới và cả những tiếng xô đẩy. Tôi đang nằm trên
bậc thềm của nhà hát trong cái thành phố nơi tôi đă sinh ra
cách đây gần bốn mươi năm, và cũng gần bốn mươi năm tôi
không sống trọn vẹn với quê hương. Định mệnh khắc nghiệt của
lịch sử đă đùn đẩy chúng tôi lưu lạc khắp nơi, để đến khi có
thể trở về th́ h́nh như ḿnh chỉ là người xa lạ trên chính
ngôi nhà của ḿnh. Tôi ngậm ngùi nhẫm đọc mấy câu thơ của
Bạch Cư Dị:
-
Sinh trưởng tại Huỳnh Dương.
-
Thiếu tiểu ly hương khúc.
-
Thiều thiều tứ thập tải,
-
Phục đáo Huỳnh Dương túc.
-
Bài thơ c̣n dài, tôi chỉ mang
máng nhớ mấy câu. Không biết cái thuở tác giả bài thơ phải
lưu lạc là do điều kiện gia cảnh phải xa xứ mưu sinh hay
cũng v́ như chúng tôi:bom đạn của hận thù từ bốn phía đă nổ
tung chúng tôi ra muôn hướng.
-
Tôi đang mơ mơ màng màng th́ một
em bé trai trạc tuổi con đầu tôi đến bên cạnh cất tiếng mời:
-
- Chú ơi chú , mua giùm cho cháu
cái ǵ đi chú. Ngày hôm nay bán chẵng được chi cả.
-
Em ch́a trước mặt tôi cái thùng
giấy đựng nào là thuốc lá, kẹo, nước ngọt. Tôi bỗng nhớ tới
Diễm. H́nh như rất nhiều người nhất là phụ nữ và trẻ con ,
chỉ bán duy nhất những laọi này. Có lẽ đây là loại dễ mua dễ
bán, v́ ít vốn và cũng ít bị cấm hơn, bởi v́ trong thời buổi
cái ǵ cũng quốc doanh, không ai có quyền làm ăn cá thể
được.
-
- Cho chú một cái kẹo.
-
Tôi nói với cháu và cũng chỉ mua
giúp cho cháu thôi.
-
- Cháu có c̣n đi học không?
-
- Dạ cháu học một buổi, buồi
chiều cháu đi bán tới tối, có khi tới chín mười giờ khuya
mới về.
-
- Thế ba mẹ cháu đâu?
-
Thằng bé trả lời hồn nhiên:
-
- Cháu ở với ba. Mẹ cháu đi lâu
rồi. Chừ không biết ở mô nữa.
-
Tôi ṭ ṃ hỏi cho có chuyện để
nói, vả tôi cũng chưa biết về đâu trong đêm nay.
-
- Rứa nhà chú mô?
-
Thằng bé nh́n tôi từ đầu đến
chân , nó đoán ra tôilà kẻ xa lạ vừa mới đặt chân tới đây.
-
- Chú ở xa đến phải không?

-
- Ừ.
-
- Ở mô lận ?
-
- Xa lắm.
-
- Thôi chú không nói cháu cũng
biết rồi. Chú ở trên núi xuống. Phải không ?
-
Tôi đưa tay vuốt vuốt đầu tóc
bờm xờm ngồi bật dậy. Thằng bé giật ḿnh ngồi lùi ra một tí.
-
- Nè, mà ba cháu tên ǵ vậy?
-
Thằng bé không trả lời, đứng
lên, hai tay bưng thùng hàng.
-
- Thôi cháu về đây. Hôm nay ba
cháu bịnh.
-
Đường phố đă thưa người. , ánh
đèn điện hiu hắt vàng vọt loang trên mặt lộ, chập chờn theo
bóng người di động, mập mờ trên những tàn cây, có tiếng rao
hàng của ai đó yếu ớt mỏi mệt như tiếng vọng từ cỏi âm ty.
-
Thằng bé bỗng nh́n tôi ái ngại:
-
- Nè chú, tối nay chú ngủ mô?
-
- Chú có người quen ở Nại Hiên,
chắc chú sẽ về đó.
-
- Cháu cũng ở gần đó.
-
Tôi xoa xoa đầu thằng bé
-
- Vậy là chúng ta cùng đường
rồi.
-
Tôi đứng lên theo sau thằng bé,
cái bóng gầy tong của nó đổ xuống mặt đường trông tội
nghiệp. Tôi nói với nó:
-
- Đưa chú bưng hộ cái thùng cho.
-
- Cháu bưng được.
-
Thằng bé tự tin.
-
Tôi bỗng thấy nhớ mấy đứa con vô
cùng. Không biết sau gần mười năm xa cách, bây giờ chúng ra
sao, có phải lam lũ như cháu bé này không. Nhưng mà tôi
nghĩ:cũng vậy thôi. Hoàn cảnh chung mà.
-
Con đường Ông Ích Khiêm ngày xưa
tôi thấy chật hẹp thế mà giờ đây nó như rộng ra mặc dù chẵng
thay đổi ǵ, nó vắng ngắt và lạnh lẻo như những con đường
Thành Nội mùa đông. Thằng bé bước đi thoăn thoắt như một chú
sóc con, tôi gắng lắm mới theo kịp nó. Đến cuối đường nó
dừng lại hỏi tôi:
-
- Đây là đường Hoàng Diệu, chú
nhớ không?
-
Tôi gật đầu:
-
- Hồi nhỏ chú đạp xe trên con
đường nay hằng ngày.
-
Thằng bé vừa đi giật lùi vừa tṛ
chuyện với tôi:
-
- Rứa chú người ở đây hả?
-
- Ừ>Chú sinh ra ở đây, nhưng lớn
lên thi ở chỗ khác. Mười năm rồi chú mới trở lại đây.
-
- Rứa chú c̣n bà con ở đây
không?
-
- Không.
-
Nhanh chân theo thằng bé, đến
gần chợ Mới rồi. Cảnh phố xá vẫn có cái ǵ đó hoang vắng
tiêu sơ, tôi phân vân không biết Tạo c̣n ở đó không. Đến đầu
một con hẽm, thằng bé dừng lại:
-
- Cháu tới nhà rồi. Vào hết con
hẽm này thi tới. Chào chú .
-
- Ừ, cháu về. Bóng thằng bé đă
khuất trong hẽm, tôi vẫn c̣n đứng lưỡng lự chưa biết đi đâu.
Cố h́nh dung ra cảnh cũ. Tôi cố h́nh dung ra những h́nh ảnh
của khu phố trong quá khứ, và tôi mường tượng nhà Tạo chắc
gần đâu đây. Tôi hỏi một bà cụ đang ngồi trước hiên nhà kế
con hẽm:
-
- Thưa bà , bà có biết nhà của
anh Tăo trước kia ở gần đây không.
-
Bà cụ nheo nheo mắt nh́n tôi:
-
- Tăo mô hè, Ở đây có hai ông
Tạo lận. Một ông th́ nhà ở kia ḱa, chết lâu rồi, c̣n một
chú ở xế xế đây th́ cái nhà bị lấy rồi. Chừ nghe nói ở sâu
trong hẽm. Chú vô hết con hẽm hỏi nhà Tạo Liên đâu th́ ai
cũng biết.
-
Liên là vợ Tạo. Như vậy th́ chắc
rồi. Tôi hối hả đi vào trong hẽm. Con hẽm quanh co lầy
-
-
lội , tối tăm. Mới giờ này mà
nhà nào cũng đóng cửa im ĺm, chỉ c̣n chút ánh sáng hiu hắt
lọt qua khe cửa là tín hiệu của sự sống.
-
Tôi tới trước một căn nhà nhỏ,
ọp ẹp, mấy tấm tôn trước hiên rỉ sét che thấp xuống, nếu
không chú ư có thể va vao đầu. Tôi địnhnh cất tiếng gọi cửa
để hỏi th́ thằng bé khi chiều hiện ra ở hiên cửa:
-
- Ủa! Chú hả? Chú không t́m ra
nhà hả?
-
- Ai rứa con?
-
Có tiếng đàn ông trong nhà hỏi
vọng ra. Tôi nói với thằng bé:
-
- Chú muốn t́m nhà của ông Tạo,
Tạo Liên ấy.
-
Thằng bé quay vào thầm th́ ǵ
với bố nó rồi chạy ra:
-
- Ba nói mới chú vào nhà đă.
-
Tôi bước vào nhà. Đúng là Tạo
rồi, tôi nhận ra Tạo ngay mặc dù con người đang nằm đó chỉ
là một cơ thể gầy guộc da bọc xương bất đông trên tấm ván kê
không rộng quá thướt hai. Tôi bồi hồi gọi:
-
- Tao !
-
Tạo ngiêng người qua phía tôi
giọng thều thào:
-
- Ai rứa hè.
-
- Thuỵ đây, nhớ không?
-
- Thuỵ Ngọc phải không?
-
- Ừ. Sao mà ra nông nổi nầy?
-
- Tui bị sốt măn tính ông à, từ
khi c̣n ở trỏng. . Tưởng bỏ xác trong đó rồi. Lấy nước bác
uống con.
-
Tạo bảo con, rồi tiếp:
-
- Ông về hồi mô? Ngọc và mấy
cháu ổn chớ?
-
Tôi nh́n quanh căn nhà rộng
chừng mười mấy mét vuông, chẳng có đồ đạt ǵ, thằng bé đem
tới một cái ghế nhựa đặt bên tôi, không nói ǵ.
-
- Chúng tôi cũng ổn cả. Ông về
mấy năm rồi.
-
- Hơn ba năm rồi, yếu quá chẳng
làm ǵ được, ngày nào khoẻ th́ đi xe đạp thồ, thăng bé học
một buổi một buổi đi bán dạo bậy bạ chi đó, nói chung không
chết đói.
-
Tôi nh́n sâu vô trong bếp những
mong t́m thấy Liên, dù trước đó thằng bé đă nói về mẹ nó
rồi.
-
- V́ sao mà Liên bỏ đi?Ông có
biết giờ cô ấy sống ra sao không?
-
Tạo cười mếu xệch:
-
- V́ sao bỏ đi hả?Chuyện thường
thôi. Đầy rẫy. Thời buổi này chuyện đó đầy. Ông có phúc đó.
Ngọc nhan sắc thế kia mà c̣n trụ vững đến bây giờ. Ông có
phúc đó.
-
Tao im lặng giây phút rồi chua
chat:
-
- Ông biết răng không ? Liên bỏ
tôi đi. Không sao. Tuổi thanh xuân của nàng không thể để
uổng phí chờ đợi vô vọng, rồi những ức chế sinh lư, những
thèm nuốn , những nhu cầu …Không sao. Cho dù nguỵ biện hay
phân trần thế nào, việc dó cũng chưa đén nỗi oán hận ǵ.
Nhưng! Ông biết sao không?Một người mẹ bỏ con là điều không
thể chầp nhận.
-
Thua cả cầm thú
-
Tạo dừng lại để thở. Tôi chỉ
biết im lặng để nghe nỗi đau gặm nhấm trong từng sợi máu.
Ngồi xuống bên Tạo ḷng nhớ về một cô Liên hiền thục, sáng
chủ nhật nào cũng thướt. tha trong tà áo dài trắng đến nhà
thờ, làm con chiên ngoan đạo . Ở nhà là người vợ nhu ḿ,
thương con chiều chồng. Tôi không biết con người tự nó thay
đổi hay thời gian và cuộc sống làm nó thay đổi. Nhưng mà ǵ
th́ ǵ, những đổi thay mang lại bao bất hạnh cho con người
th́ đau thương quá.
-
Tạo đưa tay về phía tôi:
-
- Ông đở tôi dậy tí.
-
Tôi ṿng tay qua cổ Tạo đở ngồi
dậy.
-
- Đêm ni ông ở đây với cha con
tui. Bạn cũ lâu ngày gặp nhau. ăn một bửa cơm, mắm muối
thôi, ông đừng từ chối. Con nấu cơm bác Thuỵ ăn với nghe.
Chạy ra đầu hẽm bà Tư mua ít khô, nhớ mua xị rượu. Tạo nói
với con, nhưng tôi can:
-
- Thôi. Cháu nấu cơm đi. Bác đi
mua cho.
-
Tôi ra đầu hẽm. Cái qúan nghèo
nàn chẵng có ǵ nhiều. Tôi mua mấy đồng rưọu và ́t khô cá
hố. Cơm nóng bốc hơi, mùi khô cá nướng thơm lựng, cả ngày
nhịn đói, bây giờ tôi ăn ngon lành. Bạn bè gặp nhau cũng vui
nên Tạo ăn được chén cơm và cũng uống vài cốc nhỏ... Ngồi
bệt trên nền nhà ẩm, chúng tôi tiếp tục tṛ chuyện, nhắc tới
mọi người. Bốn muơi năm trên đời, qua bao dâu bể, niềm vui
th́ mỏng manh mà khơ đau th́ triền miên. Bao nhiêu đổ nát
kinh hoàng đă ụp xuống thế hệ chúng tôi. Trách nhiệm thuộc
về ai? Ai có quyền phán xét những lỗi lầm. Dầu trách nhiệm
thộc về ai. Dầu quyền lực thuộc về ai. Chúng tôi cũng chỉ
là những vật hy sinh cho tham vọng bi thương của con ngjười.
-
Thằng bé h́nh như mệt quá, ngồi
ngủ gật bên cạnh bố. Tôi đốt một điếu thuốc, Tạo không nh́n
tôi, nói:
-
- Liên bỏ tôi, bỏ con chạy theo
một thăng nào ông biết không?Thằng Huy đó.
-
- Huy nào?
-
- Th́ thằng Huy cận chớ Huy nào.
Sau 75, hắn phất lên như diều. Bạn bè ai cũng sợ nó.
-
Tôi nhớ ra rồi. Thăng Huy cận.
Gia đ́nh hắn có công mà.
-
- Thôi cái số ông nó vậy. Biết
đâu mai sau ông gặp may th́ sao. Tôi an ủi Tạo.
-
- Ối trời!C̣n sống đến cái ngày
vân may nó tới không. Thôi th́ c̣n sống ngày nào hay ngày
ấy. Tôi chỉ lo cho thằng nhóc thôi. Ông c̣n ở lại đây bao
lâu?
-
- Mai tôi đi. Hi vọng thế nào
chúng ta cũng gặp nhau, tất cả.
-
Tôi vừa dứt câu th́ bóng một
người phụ nữ xuất hiện ở bậc cửa, Tạo ngồi quay vào trong
nên không thấy. Thoáng một chút bở ngở tôi nhận ra ngay mặc
dù trông Liên đă khác xưa nhiều lắm;
-
- Ôi! Liên!Tạo giật ḿnh quay
ra. Liên đứng sững nơi bậc cửa. Thằng bé giật ḿnh tĩnh dậy.
Chưa ai hận ra ai, chỉ riêng tôi.
-
Sau giây phút lưỡng lự, Liên
chạy đến ôm chầm lấy con và tôi thấy nước mắt nàng ràn rụa.
-
Thằng bé vẫn chưa hết bàng
hoàng. Tạo th́ im lặng đông cứng, ngồi như một tảng đá.
Không khiÀ chùng xuống nặng nề. Tôi loay hoay không biết
xoay xở ra sao, hết nh́n Tạo rồi nh́n Liên, nh́n thằng bé.
Liên nước mắt ràn rụa, ôm gh́ con vào ḷng tức tửi gọi:
-
- Con!
-
Thằng bé như choàng tĩnh lại,
vùng đứng lên, hét to:
-
- Không !
-
Rồi vụt chạy ra trước con hẽm,
khuất trong bóng tối. Liên đứng lên định chạy theo con,
nhưng Tạo lạnh lùng:
-
- Để cho thằng bé yên.
-
Giọng Tạo khô khốc, đanh cứng
như một nhát bổ của cái búa cùn hoen rỉ vào một tảng đá,
khiến người nghe thấy ghê ghê , gai ốc từ sau cột sống lan
đi nóng hổi. Liên dừng lại, nh́n tôi:
-
- Chào anh Thuỵ, xin lỗi, em
không cố ư.
-
Nh́n gương mặt Tạo lạnh băng,
nhưng tôi cũng phải hỏi vài câu xă giao:
-
- Liên đang ở đâu?
-
- Em đang ở Hải Pḥng. Nhiều lần
muốn về thăm cháu, thăm ảnh-Liên đưa mắt nh́n Tạo-nhưng vùa
sợ, vừa xấu hổ, không dám về anh à. Em mới vào chuyến tàu
tối nay, vội tới đây, không ngờ doựơc gặp lại anh. Em xin
lỗi. Trăm vạn lần tội lỗi em xin gánh chịu. Em chỉ xin thỉnh
thoảng cho em được gặp con em.
-
- Ngày nào cô ra?
-
- Em cũng chưa định.
-
Tiếng chuông đông hồ nhà hàng
xóm gỏ mười một tiếng, trời đă về khuya, hơi nước sông Hàn
theo gió thổi vào lành lạnh. Tôi nói với Tạo:
-
- Tạo ơi, chắc tôi phải ra bến
xe ông ạ.
-
Tạo vẫn lạnh lùng:
-
- Ừ, ông đi.
-
Tôi buồn bả đứng lên, thấy ḿnh
thật vô tích sự, trước hoàn cảnh như thế mà chẳng giúp được
ǵ. Nói ǵ với Tạo đây?An ủi chăng? Thừa. Chúng tôi sinh
cùng thời, gian nan vất vả giống nhau, khổ đau tủi nhục
giống nhau, đứa nào cũng từng trải bể dâu. Nói ǵ cũng thừa.
Tôi bắt tay Tạo, nh́n Liên:
-
- Những ǵ xảy ra, hăy xem như
một thứ định mệnh, thứ định mệnh khắc nghiệt như định mênh
của lịch sử này thôi.
-
Tôi bước ra, đi trong bóng tối
nhâp nhoè của thành phố đang trong cơn ngủ chập chờn mộng
mị, bỏ lại sau lưng căn nhà của một người bạn, một căn nhà
chứ không là một gia đ́nh. Liệu tôi có bỏ lại được sau lưng
cuộc dâu biển tang thương mà bạn tôi đang gánh chịu trên cái
đôi vai cằn khô như một cành cây khô mục?
-
Tôi vẫn bước đi trong đêm vắng,
cố hỏi trong ḷng: Ḿnh sẽ về đâu?
-
-
Lê Phương Nam
|
|
|