Lá Rụng Thôn Trăng

                                                               Đỗ Bình, Paris

 

Đã từ lâu tôi muốn viết về những khuôn mặt từng vang bóng một thời trong giới văn học nghệ thuật nay đã khuất bóng; mà tôi đã hân hạnh gặp gỡ, quen biết và sinh hoạt chung. Nhưng viết về một người đã khuất, nhất là người đó lại nổi tiếng là một việc làm rất khó khăn và tế nhị. Do đó ngay khi họ còn đương sinh thời, nếu có dịp trong những sinh hoạt văn hóa tôi thường hay giới thiệu.  Mới đây tôi đã viết thư cho văn thi sĩ, Phương Triều một khuôn mặt sinh hoạt trong làng văn học VN trải dài nửa thế kỷ, hiện cư ngụ ở Austin Hoa Kỳ, để khen ngợi việc làm của anh qua những bài viết đăng trên các tạp chí văn học giới thiệu bằng hữu trong giới văn học nghệ thuật. Trong thư có đoạn:

“...Giới thiệu những khuôn mặt cũ hay khám phá ra một tài năng mới đến công chúng, bạn đọc là việc làm rất đúng đắn và hhũu ích. Tuy nhiên đối với những văn nghệ sĩ đầy tài năng thật sự, họ có khả năng tự bay cao  mà chẳng nương cánh ai. Nếu có họp thành đàn, thì  họ cũng bay cao bằng chính đôi cánh của mình. Ở trong nước những người CS, họ chúc tụng nhau nhằm giới thiệu đến công chúng những tác phẩm và con người thuộc phe cánh. Họ chẳng tốn một giọt mực để ca ngợi chúng ta, những người Việt tự do chống đối họ. Ở hải ngoại chúng ta được hưởng không khí tự do nên có bổn phận giới thiệu những tác phẩm hay và đem những tác phẩm đó vào thư viện, hay lên trang sách báo để công chúng thưởng lãm. Nếu một mai tác giả đó có ra đi thì tác phẩm của họ vẫn còn ở lại. Nếu không gìn giữ và phát huy văn hóa VN ở hải ngoại là chúng ta  sẽ có tội với văn hóa dân tộc, vì để nó mai một đi! Thử hỏi nếu không ai viết về những đọa dày trong trại tù CS, những nỗi sợ hãi, nghèo đói sau khi CS chiếm miền nam, những bi thảm trên đường vượt biên, và những năm dài cơ cực trên đất Bắc dưới thời Xã Hội Chủ Nghĩa; Thì hôm nay lớp con cháu chúng ta ở hải ngoại biết gì về thời kỳ khốn khó đó? Viết lên những dòng nước mắt không phải để gây chia rẽ hoặc khơi hận thù, mà viết để những người sau biết thêm về giá trị Con Người, Tình Yêu, và Tổ Quốc, để gìn giữ nó tươi đẹp hơn.”

 Với ý nghĩ trên tôi không còn do dự khi viết lên  những dòng để tưởng nhớ về anh Mạnh Bích người nghệ sĩ đa tài và uyên bác. Tôi biết có  rất nhiều bằng hữu của anh đã viết về điều này. Ở đó họ sẽ phân tích tỉ mỉ về những giá trị về tác phẩm văn học nghệ thuật của anh. Nơi đây tôi chỉ xin viết đôi dòng cảm nghĩ về con người Mạnh Bích. Tôi vẫn thường nghĩ: “ Tài năng chỉ phát triển  sau khi có sự hiện hữu con người. Đối với một nghệ sĩ, phong cách sống cũng là điều không thể tách ra khi muốn nhận xét, đánh giá thật thấu đáo về một tác tác giả, tác phẩm nào đó.”

 Cách nay nhiều năm trong những buổi sinh hoạt văn học ở Paris, giới hâm mộ văn học chưa quen với tên tuổi Mạnh Bích. Người ta thường nhìn ông qua lăng kính nhà giáo. Trong các buổi sinh hoạt của Văn Bút, anh Mạch Bích xuất hiện rất thầm lặng bên cạnh các khuôn mặt nổi như nhà văn Từ Nguyên, nhà thơ Hoài Việt, nhà văn Từ Trì, nhà thơ Hồ Trọng Khôi, nhà văn Tô Vũ .vv.. Dạo ấy  tôi thường gần anh để trao đổi về âm nhạc, vì tôi biết anh là tác giả bài Thôn Trăng mà có thời tôi yêu thích và hát lúc còn trẻ. Anh Mạnh Bích tính tình đôn hậu, khiêm nhường,  anh ít nói về mình do đó ít ai biết, và luôn giữ một thái độ từ tốn, phong cách của một nhà giáo. Nhưng anh lại có một bản tính hay giúp đỡ bằng hữu, ai nhờ việc gì nếu thấy giúp được anh không hề quản ngại. Có lẽ thế anh hay nhận một vai trong ban tiếp tân. Thật vậy, anh chỉ muốn làm vừa lòng mọi người nên miệng luôn nở nụ cười, anh đến với mọi người trước để tỏ tình thân thiện đồng hương. Có lẽ, vì thế mà sau này anh là một trong số ít người có khả năng làm gạch nối nhiều sinh hoạt hội đòan của người Việt tự do ở Paris, cái gạch nối cần thiết giữa tbản sắc đa dạng của hội đoàn trong sự bấp bênh tình người.

   Dù tuổi tác giữa anh và tôi có chênh lệch, anh vẫn dùng ngôn ngữ thân mật để xóa đi làn ranh gìa trẻ. Bên anh tôi không thấy khoảng cách của lớp người thế hệ trước và sau mà chỉ còn lại tình nghệ sĩ. Tôi rất thích tính kín đáo pha chút hài hước của anh. Anh thích nói chuyện với tôi về âm nhạc,  và gởi tặng tôi những CD trong đó có nhiều nhạc phẩm mới, nhất là những bài do anh hát.

 Trong buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật mang chủ đề Hồn Đại Việt do Văn Đoàn Văn Bá tổ chức, mà tôi giúp thục hiện. Hôm đó ngoài việc giới thiệu những sáng tác mới của kịch tác gia kiêm đạo diễn Văn Bá. Tôi mời anh Mạnh Bích tham dự, và hỏi:“Trong số những nhạc sĩ được giới thiệu, anh muốn xuất hiện vào lúc nào?” Anh cười xòa trả lời tôi:“Lúc nào thấy tiện thì ra, nhưng cứ giới thiệu các cụ sinh hoạt văn nghệ lâu năm nhất ra trước thì tiện hơn.” Tôi theo ý anh và đã giới thiệu 3 thế hệ nhạc sĩ sáng tác. Thế hệ đầu: gồm các nhạc sĩ: Xuân Lôi, Lương Ngọc Châu, Lê Mộng Nguyên, Trịnh Hưng,  Mạnh Bích, Phạm Dình Liên. Thế hệ kế tiếp gồm các nhạc sĩ: Phạm Đăng, Trần Văn Toàn, Ngọc Bích. Và thế hệ trẻ gồm các nữ nhạc sĩ Linh Chi, Trang Thanh Trúc. Đây là lần đầu tiên ở Paris những nhạc sĩ khác thế hệ về lãnh vực sáng tác gặp nhau, mặc dù Paris còn những nhạc sĩ sáng tác ở lớp trung niên và trẻ, tuy một số có mặt trong buổi đó nhưng còn e dè chưa muốn ra mặt.

Hôm đó anh Mạnh Bích rất vui hòa mình trong không khí âm nhạc, anh thuật lại những nguyên nhân bắt nguồn dẫn đến cảm hứng để anh bước vào lãnh vực âm nhạc và viết lên bài Thôn Trăng. Sau đó, vì việc giảng dạy ở các trường trung và đại học chiếm quá nhiều thời gian nên anh tạm ngưng sáng tác, và mãi đến lúc anh ở tù vì tội vượt biên, lúc đó anh mới sáng tác lại. Bài nhạc mà anh thường hát khi nhóm văn nghệ sĩ họp bạn là nhạc phẩm anh viết riêng tặng chị Bích Khuê. Anh vừa đàn vừa hát rất say sưa, có lần anh đàn chị hát. Có lẽ anh Mạnh Bích là một trong số trí thức văn nghệ sĩ phái nam hiếm hoi ở Paris ca ngợi tình yêu và sự hy sinh của vợ trước bằng hũu một cách chân thành, không né tránh. Ngôn ngữ này đối với người Tây Phương thì rất thân quen, nhưng đối với bản tánh người Á Châu thường hay rụt rè khi nói đến phái nữ, nhất là người đàn ông Việt lại nói về vợ mình. Tôi rất qúy về sự trân trọng và chân thành này. Ở những buổi ấy tôi nhìn tuổi đời của anh và hình như có chút linh cảm tiếng hát và những phát biểu của anh sẽ là vật vô cùng qúy báu lưu niệm cho con cháu anh sau này nếu được ghi lại qua film ảnh.

Những lần anh ra mắt sách do Văn Bút, hay Bạn Văn tổ chức, anh gởi thiệp mời chúng tôi, và không quên viết thêm những dòng chữ đầy tình cảm. Với những lời chân tình ấy có lẽ chẳng ai trong số bằng hữu nỡ từ chối lời mời của anh, dù họ có bận vào ngày ấy cũng cố gắng thu xếp để đến với anh. Do đó những sinh hoạt có sự góp mặt của anh trong ban tổ chức thường có kết quả tốt là đông bằng hữu đến tham dự.

Ở những buổi tiếp những văn nghệ sĩ từ xa qua thăm Paris, anh chị Mạnh Bích đã nhiệt tình với bằng hữu mà tôi xin ghi lại vài người: Từ Hoa Kỳ sang như nhà thơ Hà Huyền Chi, nhà thơ Du Tử Lê, nhà thơ Lưu Nguyễn Đạt,  nhà thơ Phan Khâm, họa sĩ Vũ Hối, nữ ký giả Trùng Dương, nhà văn nữ Trương Anh Thụy, nhà văn Hàn Song Tường,  nhà thơ nữ Ngọc An, nhà thơ nữ Hoàng Xuyên Anh, nhà thơ nữ Dư Thị Diễm Buồn.... Ở Nhật sang có học gỉa Đỗ Thông Minh, ở  Na Uy sang có nữ sĩ Nguyễn Thị Vinh, nhà thơ Nguyễn Hữu Nhật, ở sang có Đức nhà văn Bùi Hạnh Nghi, hà văn Trần Phong Lưu,  nhà thơ Tùy Anh, nhà báo Phạm Văn Kiểm..và ở Úc l à anh chị nhạc sĩ Lệ Mai &Hoàng Ngọc Tuấn, ở Canada sang có anh chị nhạc sĩ Lê Dinh, nhạc sĩ Phạm Mạnh Cương và nhạc sĩ Trường Sa..vv.

Còn quá nhiều những điều phải nói về con người Mạnh Bích, nhưng qua trang giấy này khó có thể diễn đạt được hết ý. Viết về anh lòng tôi lâng lâng như những nốt dạo. Anh đến như cung đàn và ra đi như nốt ngân vút cao và bay vào cõi thinh không nhưng âm điệu còn vương lại trong lòng những người qúy anh, trong đ ó có bài Thôn Trăng, l úc tôi mới tập làm quen với âm nhạc.

                                                                Đỗ Bình

                                                                 Paris  ngày hội âm nhạc.

 

 

Thư từ liên lạc:  vuongtrungduongonline@yahoo.com
Copyright © 2006 vuongtrungduong
Last modified: 01/02/07