Thơ Hà Thượng Nhân

 

    Nhà thơ Diên Nghị viết: “Nhà thơ Hà Thượng Nhân là một thi sĩ đàn anh, là một trưởng thượng trong làng thơ Việt Nam của giai đoạn thi ca tiền chiến cho tới hôm naỵ Ông là một trong những tác giả tiếng tăm ở trong nước cũng như hải ngoạị…”

Hà Thượng Nhân tên thật là Phạm Xuân Ninh, sinh ở làng Hà Thượng nên lấy đại danh quê hương làm bút hiệu.

   Vào thập niên 50, ông động vào Quân Đội Quốc Gia, làm việc tại Nha Chiến Tranh Tâm Lý, Năm 1957 lên Thiếu tá, giữ chức Phụ Tá Phòng 5 Bộ Tổng Tham Mưu QLVNCH tại Sài Gòn. Ông là người giàu kinh nghiệm về công tác văn nghệ, tâm lý; yêu thích thi ca. Khi nhà báo Như Phong yêu cầu ông đảm nhận phụ trách mục “Đàn Ngang Cung” trên nhật báo Tự Do, gây tiếng vang trong làng báo. Năm 1958 ông phụ trách thêm mục “Những Điều Trông Thấy”, viết hàng ngày trên báo Ngôn Luận dưới bút hiệu Nam Phương Sóc.

    Khi ông đảm nhận Chủ Nhiệm nhật báo Tiền Tuyến, ký giả Lô Răng Phan Lạc Phúc, Chủ Bút…  tờ báo duy nhất trong Quân Đội đã tạo được sắc thái đặc biệt.

   Thơ Hà Thượng Nhân đủ các thể loại: lục bát, thất ngôn Đường thi, ngũ ngôn, song thất lục bát, cổ phong trường thiên, thơ mới, thơ phá thể, tứ tuyệt... đặc biệt với lối xướng họa thật tài tình.

   Ông định cư tại Hoa Kỳ theo diện H.O, ông giữ được nhân cách của người cầm bút chân chính và được mọi người thường gọi ông là Hà Chưởng Môn để tỏ lòng tôn kính. Thái độ kẻ sĩ của ông được đề cập qua ngòi bút của nhà thơ Trần Tuấn Kiệt đã đăng tải trên Cali Weekly.

 

 

MÊ TỨ TUYỆT   Thơ dù viết đến ngàn câu nhớ Chỉ bốn câu, xanh cả đất trời Dù góp trăm năm kê gối mộng tỉnh ra: ai đó cũng là tôi.     LỆ TRĂNG   San sát nhà cao mấy chục tầng Ngước nhìn lòng bỗng thấy phân vân Thèm nghe một tiếng chuông chùa đổ Trải chiếu mời nhau mấy ngụm trăng     NỖI NHỚ   Một đi lạc cả hướng quay về Mở sách càng thêm nỗi tái tê Ai trộn phong ba vào chữ nghĩa? Tóc thom ngào ngạt mối tình quê.     NGƠ NGẨN ĐƯỜNG VỀ   Ô hay nước chảy qua cầu Niềm vui phỏng ngắn nỗi sầu bao nhiêu? Bởi vì sầu có hơi nhiều Cầu dăm ba khúc đủ điều xót xa.      NHÌN TRĂNG   Người ta lên mặt trăng Mặt trăng gần quá nhỉ? Anh muốn về Sài Gòn Sài Gòn xa đến thế!   Sài Gòn xa hơn trăng Trăng đêm đêm vẫn thấy Lòng anh, em thấu chăng? Thấm trên từng trang giấy   Trong cuộc cờ họ chơi Mình là con tốt thí! Ước vọng cả một đời Chưa được làm thi sĩ   Trăng nhìn anh lặng lẽ Anh nhìn trăng cảm thông Vẳng xa vài tiếng dế Trời đất càng mênh mông.     SAY   Viết gì đây? Nói gì đây? Ồ Xuân! rượu có làm say chúng mình? Đỏ hoe bóng điện đô thành Nhắc làm chi bãi dâu xanh đường mòn? Sắt son, thôi kệ sắt son Chưa vui gọi cả Saigon cùng vui Ở đâu rộn rã tiếng cười? Ở đâu tìm lại con người ngày xưa? Nhiều đêm trở gối nghe mưa Dẫu chưa rượu đắng vẫn thừa lòng đau Áo cơm lầm lỡ mãi nhau Văn chương chung một mối sầu cổ kim Bên ta bóng vẫn lặng im Khó trong bọt rượu đánh chìm nhớ thương. hà thượng nhân     MÙA THU NHỚ   Ngõ hẹp rụng hoa vàng Bướm bay đầy cửa sổ Ta bỗng gọi tên nàng Áo vàng lồng lộng gió   Ta bỗng rưng rưng nhớ Mùa Thu vàng ánh trăng Màu Thu từ dạo dó Mùa Thu lại vừa sang   Ta nhớ con chim nhỏ Hót trên cành bằng lăng Ta nhớ câu thơ cổ Bông cỏ may bên đàng   Ta nhớ, ôi ta nhớ Mùa Thu ta gặp nàng. hà thượng nhân     MAI EM, ANH VỀ   Anh cầm tay em Bàn tay khô héo Anh nhìn mắt em Gió lùa lạnh lẽo Anh nhìn lòng mình Mùa Đông mông mênh   Cỏ xanh mùa Xuân Còn in dấu chân Trăng non mùa Hạ Ướt đôi vai trần Có xa không nhỉ? Ngày xưa thật gần   Mai em, anh về Cỏ ôm bước đi Mja dầm rưng rức Chạy theo bờ đê   Sài Gòn! Sài Gòn! Không là quê hương Mà sao mình nhớ Mà sao mình thương? hà thượng nhân     KHÔNG ĐỀ   Thơ lúc trẻ chán chường bi phẫn, Tuổi trẻ ta cùng quẫn vậy sao ? Đời dù là giấc chiêm bao, Trăm năm lại có lẽ nào xem khinh ? Nay tóc bạc thình lình ngoảnh lại, Nhớ những năm trẻ dại ngông cuồng. Sống chưa thực, dám buông tuồng, Chẳng qua mấy chén rượu suông canh tàn, Nhục đất nước ruột gan lửa đốt, Nghĩ đến người khí cốt trượng phu. Những mong liều sức đuổi thù, Râu mày thẹn với cơ đồ tổ tiên. Rồi đất nước triền miên súng đạn, Bạn bè thêm dày dạn phong trần. Riêng mình dừng bước phân vân. Ừ đâu cách mạng ? Đâu cần chúng ta ! Nói nhân nghĩa chẳng qua lừa bịp, Nói hy sinh có dịp giàu to. Chết vì một chữ tự do, Là thôi ! Lỡ cả chuyến đò hoa niên. Ta chẳng phải người hiền thuở trước, Giữa ban ngày đốt đuốc tìm ai. Chẳng mong bước tới thiên thai, Chỉ mong gặp được một vài tri âm. Sống chỉ lấy cái tâm làm trọng, Gửi ngàn sau mấy giọng tiêu tao. Cuộc đời thế chẳng đẹp sao ? Lựa là cứ phải anh hào thần tiên ? Chẳng cầu cạnh, chẳng ưu phiền, Miễn sao lòng cứ an nhiên là mừng. Người đừng hỏi cũng đừng thắc mắc, Chuyện thị phi nào chắc đúng sai. Trời ban cho một chữ tài, Không dùng đem bán cho ai bây giờ ? Thì ta lại làm thơ vì bạn, Kẻ đồng tâm chán vạn gần xa. Nếu người chịu khó đọc ta, Trăm muôn ngàn chữ chỉ là men thu .                                      Hà Thượng Nhân

CHẲNG LẼ   Sao nỡ lòng quên hận tháng Tư Sài Gòn náo loạn vẫn hình như Đau lòng khi nhắc câu thành bại Mở mắt còn chưa rõ thực hư Cờ đỏ sao vàng thôi đã đổi Hùng tâm tráng khí cũng là dư Chúng tàn hại nước, ta yêu nước Chẳng lẽ mình không đọc cổ thư ?   CẢM KHÁI BÀI CUỒNG NGÂM (thơ Vương Thanh)   Ơi người bạn trẻ tài hoa ấy Nghe đọc thơ người nhớ lại ta Cái thuở đầu bỗng cùng bạn hữu Nâng ly cười lớn giữa phồn hoa: Rằng đời còn những ai tri kỷ Đáy chén vui chung một tiếng khà! Cứ tưởng Tây Thi còn vẫn đó Nghiêng bình, mắt biếc tóc mây sa Nghiêng bình, Phạm Lãi: ta tiền kiếp Trăng ướt mùa sương xóm Trữ La Một chiếc thuyền con từ bỏ bến Chẳng sao mà cũng nổi phong ba Quảng Hàn lạnh lắm, sao nằm lẻ? Sao chẳng cùng ca một khúc ca? Dẫu biết nòi tình dan díu lụy Thơ ai trôi ngược giải Ngân hà? Ta dường trẻ lại dăm mươi tuổi Một tối vui quên cả tuổi già.                                        ***         Trải qua 13 năm lao tù trở về, năm 1988, nhà thơ Hữu Loan vào Sài Gòn ở nhà ông 3 tháng, bạn bè cố tri trên nửa thế kỷ gặp nhau, bài thơ Viết Cho Nguyễn Hữu Loan với tình bạn, nỗi ngậm ngùi, cay đắng:   Viết Cho Nguyễn Hữu Loan   “Trán cao tóc xù trai Quảng Bình trong quán phở chiến khu đập bàn tắt đèn, thét xăn rách áo thằng Ái Mỹ Lộc bắn thằng Kỳ Hoàn Lão”   Nguyễn Hữu Loan hồn nhiên như con trẻ đơn sơ như miệng cười dám chân thành làm một con người giữa bão tố quyết không là cây sậy chỉ biết cúi đầu vâng lời lẽ phải với bạn bè gìn giữ thủy chung Đỗ Phủ xưa dù lớn vô cùng Nguyễn Hữu Loan không chịu là Đỗ Phủ ba mươi mấy năm chân trần lam lũ   - Đói không Loan? - Khổ không Loan? - Tao chẳng khổ bao giờ - Tao đi cày như tao làm thơ   Mày đi cày vì mày dám làm thơ Thơ vĩ đại vì thơ không đánh đĩ Bọn dối trá chẳng thể là thi sĩ Kiệt Trụ xưa đừng nói chuyện thi ca Nhớ Nguyễn Du rau cháo xanh da Nửa tháng ốm không có tiền mua thuốc Không cần thép thơ vẫn là bó đuốc (3) Thơ nâng người cao sát với thần linh Tiếng chim nào lảnh lót giữa bình minh Đêm thu lạnh bến Tầm Dương đưa khách Trên ngàn năm tưởng như bờ lau lách Của người xưa vang vọng mãi đâu đây   Loan ơi Loan khi mày rít điếu cày Đội nón lá bạn mấy người áo ngắn Tầm thường thế mà khắp nơi bàn tán Súng làm chi? Sắt thép để làm chi? Chiều hôm nay trải chiếu cạnh đường đi Nâng chén rượu nhắc nhau câu sách cổ   Cung điện lớn cũng có ngày sụp đổ nhưng văn chương vạch mặt lũ gian tà uy quyền nào khuất phục nổi lòng ta? mày nói đúng: chúng mình đều lớn tuổi nhưng chẳng chịu quay lưng vào Lẽ Phải vẫn say mê như thuở ấy đầu xanh bốn mươi hai năm! Mình lại gặp mình tao vẫn thế, té ra mày vẫn thế coi thủ đoạn như những trò con trẻ lấy chân thành làm vũ khí vô song   Mày tìm gặp tao thật cũng lạ lùng khi nhận biết cười không còn nước mắt tao nhìn mày thương thì thương thật nhưng lòng tao hãnh diện lắm Loan ơi “không làm nhà vì tôi bận làm người” (4) phú quý bất năng dâm bần tiện bất năng di uy vũ bất năng khuất (5) bạc tiền gì cũng mất nhưng làm sao mất được niềm tin? tao gặp mày khỏi phải giữ gìn nửa thế kỷ vẫn tin nhau là bạn rượu đế xoàng thôi nâng ly uống cạn con tôm khô nhắc lại thú quê hương tao ước một ngày trở lại Vân Hoàn ra vườn trước bẻ bắp ngô vào nướng   rồi tao nhắc những bạn bè ngày trước những chiếc xe con, những bộ com-lê những phấn những son rượu thịt ê hề chúng nó chết từ lâu mày ạ! chúng nó chết thì có gì là lạ? chết vì quên nồi cháo lá khoai lang (6) mày uống đi nửa thế kỷ kinh hoàng vẫn còn lại người giao liên Ban Thống Ban Thống gần như thất học nhưng người nào có học hơn anh? mày về Nga Sơn thân thích quay mình Đỗ Hữu Thống dám về thăm thủ trưởng Dám coi thường thép súng bao vây Lên rừng xanh có sắn cho mày Giữa thiện ác bày hai thế trận “Náo thị u lâm mạc luận cổ kim cao hữu năng tầm” thế cho nên từ Bắc vào Nam bặt tin tức ta vẫn còn gặp lại ta không uống để quên mà để nhớ sầu vạn đại như để nhìn để nhớ bạn bè ta có phải không nếu không có phong ba thì cây lớn và cỏ hèn cũng vậy thời đại ta hào hùng như thế đấy mày tưởng đâu tao đã hết làm thơ hú hí vợ con thừa mứa sữa bơ lại kênh kiệu tập làm trưởng giả chúa Jê-su đầu thai trong máng cỏ Phật Thích Ca từ bỏ cả ngai vàng bàn tay không mà lại có thiên đàng   Tao còn nhớ mãi trên đỉnh Hoàng Liên Sơn có cây mai cỗi mọc lơ thơ ngạo nghễ mấy bông vàng mày trở về làng không lẻ loi cô độc mày vào Đà Lạt có người con gái ôm hôn rồi khóc mày vào Sài Gòn nhiều kẻ không quen nghe nói tới con người “độc đáo” thiếu quần thiếu áo tìm thăm thân thiết hân hoan Nguyễn Hữu Loan.                                              Hà Thượng Nhân

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thư từ liên lạc:  vuongtrungduongonline@yahoo.com
Copyright © 2006 vuongtrungduong
Last modified: 01/02/07