DU TỬ LÊ,

   (NẾU CẦN,) HÃY CHO BÀI THƠ MỘT TÊN GỌI!?!

 

Thi phẩm “(Nếu cần, hãy cho bài thơ một tên gọi!?!,) của nhà thơ Du Tửi Lê đã được giới thiệu trên Cali Weekly vào trung tuần tháng 7-2006. Trong thi phẩm nầy có bài thơ DTL dành riêng cho người bạn thân mà anh em cựu học sinh Nguyễn Du, Trần Lục, Nguyễn Trãi, Chu Văn An ở thập niên 50 quý mến: anh Nguyễn Hữu Khang. Thi phẩm vừa in xong thì người bạn thân qua đời đột ngột và bài viết "Giờ điểm danh cuối cùng của những cậu học trò... 60 tuổi" rất xúc động. Khi Du Tử Lê vào nằm điều trị ở bệnh viện, anh Nguyện Hữu Khang thường vào thăm và cầu nguyện bạn ta được thoát khỏi căn bệnh hiểm nghèo thề mà anh lại bỏ anh em... ra đi quá bất ngờ, không một lời vĩnh biệt!

Tháng 9 vừa qua, nhà thơ DTL rời bệnh viện ở Fountain Valley trở về nhà, nhân dịp người bạn thân từ Pháp sang, chị Hạnh Tuyền tổ chức bữa tiệc trà trong vòng thân hữu... Nhà báo Anh Thành - một trong những người bạn cùng đơn vị của DTL trước năm 1975 - của nhật báo Viễn Đông đề cập đến tác giả và tác phẩm mới nhất của DTL trên trang báo. VTrD Cali Weekly

 

LNĐ: Tháng Sáu vừa qua, cơ sở H.T. Productions đã xuất bản và nhà sách Tự Lực phát hành tác phẩm thứ 43 của nhà thơ Du Tử Lê. Đó là thi phẩm “(Nếu cần, hãy cho bài thơ một tên gọi!?!,) giữa lúc ông đang nằm bệnh viện vì chứng bệnh ung thư ruột già. Và, tình trạng tử, sinh khi đó không một ai có thể đoan chắc điều gì...

Nói tới nhà thơ Du Tử Lê là nói tới một tên tuổi mà số lượng tác phẩm đồ xộ, cũng như những nỗ lực cách tân hình thức và nội dung thi ca của ông, đã gây nhiều dư luận thuận, nghịch từ nhiều chục năm qua.

Để có một cái nhìn cận ảnh, trước nhất, chúng tôi xin mời bạn đọc đọc lời giới thiệu, như một thứ tâm tình của cơ sở H.T. Productions, chung quanh việc xuất bản tác phẩm mới nhất của họ Lê.

Nguyên văn lời tâm sự của cơ sở H.T. Productions như sau:

 

“Đầu tháng Hai (2006,) nhà thơ Du Tử Lê sưu tầm bài vở, chuẩn bị cho việc ấn hành thi phẩm nhan đề “(nếu cần,) hãy cho bài thơ một tên gọi!?!)

“Đây là tuyển tập những bài thơ tác giả viết trong khoảng thời gian từ năm 2000 tới đầu năm 2006. Bất ngờ, công việc tiến hành chưa được bao nhiêu thì, bác sĩ chuyên khoa cho biết, ông bị ung thư ruột già; phải chấp nhận gấp mọi thử nghiệm, cũng như giải phẫu, ngăn ngừa...

“Đã hơn ba tháng kể từ ngày nhà thơ Du Tử Lê nhiều lần vào / ra bệnh viện! Và, ngay lúc này, cũng chẳng ai biết, bao giờ thì việc trị bệnh cho ông được coi là hoàn toàn kết thúc...

“Vì thế, tôn trọng ý định của tác giả, chúng tôi cho lên khuôn tuyển tập “(nếu cần,) hãy cho bài thơ một tên gọi;” tác phẩm thứ 43 của Du Tử Lê, với tất cả những gì có sẵn trên bàn viết của ông...

“Việc in, phổ biến tác phẩm này, theo tác giả, như một bày tỏ sau cùng, lòng biết ơn đời, biết ơn người của ông - - Nếu tương lai, ông không có thể có thêm một tác phẩm nào khác.

“Trân trọng,

“California, May 17- 06.

“Cơ sở H.T. Productions, USA.” 

 

Thứ đến, về những nỗ lực cách tân hay ngắt lại nhịp chảy của thơ, văn của nhà thơ Du Tử Lê, thì cách đây gần một thập niên, nhà thơ Tôn Nữ Hoàng Hoa, trong đại hội Văn Học Nghệ Thuật Truyền Thông, kỳ thứ nhất, tổ chức tại khách San Hilton, Tampa, Florida,  năm 1998 đã ghi nhận như sau:

 

“... Tháng Giêng năm 1997, nhà xuất bản Đồng Nai trong cuốn Lục Bát Tình, gồm 504 bài thơ lục bát của 504 tác giã từ thời Nguyễn Du trở lại, đã có nhắc nhở đến hai nhà thơ hải ngoại là nhà thơ Nguyên Sa và nhà thơ Du Tử Lê; và ngay trong lời tựa của tuyển tập, họ cũng đã công nhận công lao cách tân thể lục bát của Du Tử Lê. Như vậy đã cho chúng ta thấy rằng dù có muốn khước từ sự hiện hữu phong trào thơ Du Tử Lê thế nào đi nữa, nhưng trước một điển hình thực tế ảnh hưởng phong trào làm thơ kiểu Du Tử Lê không những ở hải ngoại, mà ngay cả trong nước, thi ca Du Tử Lê đã thực sự có một vị trí quan trọng trong nền văn học Việt Nam.

“...Cho đến nay phong trào làm thơ kiểu Du Tử Lê khá đông đảo. Điển hình là nhà thơ nữ ở Porland-Oregon Hồng Khắc Kim Mai đã cho đăng trên tạp chí Văn (số 16, đề tháng 4 1998,) 3 bài thơ đã hoán đổi vị trí từ một bài thơ gốc của du Tử Lê với nhiều gạch chéo (/) trên đó để trở thành ba bài thơ khác (...) Ngay cách đặt tựa hay nhan đề một bài thơ của Du Tử Lê, cũng được một số văn hữu hưởng ứng. Điển hình như nhà thơ Hoàng Xuân Sơn ở Canada có một bài thơ đăng trên tạp chí Hợp Lưu cách đây chưa lâu, với tiêu đề: Tựa kiểu ông Lê ‘và Nghiêu Đề.’ (...) Hay một Trần Quán Niệm chấm, phết theo kiểu Du Tử Lê, qua bài Một lần lãng du (...) Ngay cả chủ trương chẻ đôi một chữ kép để cho chữ thêm nghĩa như chia (phết) ly , đứt (phết) lìa,...lúc đầu làm gai mắt một số người, nay nó cũng đã được nhiều người dùng một cách tự nhiên, thoải mái...”

Tôn Nữ Hoàng Hoa

(Trích bài nói chuyện về Thơ Du Tử Lê, Đại Hội Văn Học, Nghệ Thuật và Truyền Thông kỳ I, khách sạn Hilton, Tampa, Florida, 1998) - - In lại trong Du Tử Lê, Tác giả và Tác phẩm, tập IV, H.T. Productions, xuất bản, California, 2000.)

 

Hiện tại, chúng ta đã bước vào thiên kỷ mới, thiên kỷ 2000; dù đồng ý hay không thì giới học giả theo dõi văn học Việt Nam ở hải ngoại cũng như trong nước, chí ít cũng đã phải công nhận rằng, Du Tử Lê là một trong những tác giả Việt Nam có thơ văn được dùng để giảng dậy tại rất nhiều trường đại học tại Âu Châu và Bắc Mỹ Châu từ nhiều hcục năm qua.

Thơ, văn của ông cũng đã được chuyển dịch và bình luận trong một số tác phẩm của nhiều tác giả ngoại quốc. Điển hình, thơ của họ Lê đã được chuyển dịch sang Anh, Pháp ngữ và được ngợi ca trong sách của các tác giả như giáo sư Neil. L. Jameison (Hoa Kỳ;)  nhà văn, ký giả Jean Claude Pomonti (Pháp.) (*)

Ngoài ra, ông cũng là 1 trong 6 nhà thơ Việt Nam được nhà xuất bản W.W. Norton & Company, New York – London khi tái bản bộ sách nhan đề “World Poetry, An Anthology of Verse From Antiquity to Our Time” xuất bản năm 1998, đã chọn một bài thơ của ông để in trong chương thứ VIII, tiểu đề “The Twentieth Century,” phần giới thiệu về thơ Việt Nam thế kỷ thứ XX...(**)

Để bạn đọc cảm nhận được cõi thơ Du Tử Lê gần đây nhất, chúng tôi trân trọng kính mời quý vị thưởng lãm một vài bài thơ trích từ thi phẩm mới xuất bản, kể trên của tác giả này.

Trân trọng.

---------------------------------------------------------------------------------------- 

(*), (**): Cần thêm chi tiết, xin đọc “Trọng Minh, Vẻ vang dân Việt” tập IV, ấn hành 1998.

 

TÔI RẠNG NGỜI: - ĐỊA NGỤC!?!

một lần trong đời tôi

ngày đi qua rất vội

lá tình ấp trên môi

mùi hương người yếu đuối

núi băng rừng ra khơi

trong em: tôi bé dại.

 

một lần trong đời em

buổi chiều sao chóng tối

thành phố: niềm thân, quen

bỗng dưng đèn bối rối  

những ngón tay hàm oan

trên ngực người hứng, đợi

 

cúi xuống giữa nụ hoa

em rướn mình gọi...bố!

một đời suối thơm tho

tôi uống mềm lá...mẹ 

thiên thần cất tiếng kêu:

trần gian: khung cửa nhỏ

 

một lần trong đời nhau

đêm, nghìn sâu tiếng gọi

ngọt ngào gối, chăn đau

thịt, da gào kiếp mới   

soi mặt gương đời, sau

giọt máu còn chói lọi

 

một lần thân thể nhau

tôi rạng ngời: địa ngục!?!

 

 

 

KHI NHỮNG HẠT LỆ KHÔNG GIÚP AI NO,

 

rất nhiều khi tôi khóc một mình

những hạt lệ không giúp ai no

những hạt lệ không làm ai đỡ đói

nhưng nó vẫn là những giọt lệ

chính nó

một mình

không có tôi, đứng cạnh.

 

một mình. độc lập,

nó chỉ mượn đôi mắt tôi

để đi ra

những lúc nó muốn.

những lúc nó biết:

ngay kỷ niệm

cũng bỏ nó

như ông trời

bỏ những hạt sương trên cỏ

như em bỏ tôi

rất máu,

đêm qua.

 

GIỮA CĂN PHÒNG, CHUẾNH CHOÁNG, TIẾNG KÊU, RIÊNG

 

hãy che, dấu tình yêu của mình,

(tôi bảo nàng,)

như con kiến cần cù tích trữ thực phẩm kiếm được

trong hang, động của nó

 

hãy che, dấu tình yêu của mình

(tôi bảo nàng,)

như con cáo khôn ngoan

chôn, cất đồ ăn cho mùa đông dài, đẵng

 

hãy che, dấu; hãy gói ghém thật kỹ

niềm hoan lạc

những lúc anh cúi xuống ngực em rạng rỡ,

bốn mùa, thức dậy. 

 

hãy che, dấu; hãy gói ghém thật kỹ

hơi rượu của cơn bão thổi qua thân thể

lúc chúng ta bất ngờ, yêu nhau,

đâu đó,

giữa căn phòng chuếnh choáng,

tiếng kêu, riêng.

 

(tôi bảo nàng...)

 

tôi bảo,...

lần nào, nàng cũng gật đầu.

bởi nàng chẳng thể có được cho mình

điều gì

khác hơn gật đầu và,

tiếng nấc.

 

 

LƯỠNG THỂ /TÔI/

 

tôi /lưỡng thể/ với thiên đàng, địa ngục

trái tim chia sạch sẽ cho đời

tôi chỉ giữ cho mình dăm...mụn tối

chút lặng, thinh sót lại, lúc xa người.

 

tôi /lưỡng thể/ với nắng, mưa, kẻ khác

tựa điều gì ẩm, mục giữa câu kinh

Thượng đế nối bản-lề-tôi với đất

em nối tôi vào thơ ấu, lênh đênh.

 

tôi /lưỡng thể/ với thiên thần, ác quỷ

đôi khi vai trầm, trũng buổi trưa, xa

tôi tắm gội nỗi, niềm, tôi lửa, đỏ

trên môi người /bí tích/ mật, hương, xưa 

 

tôi /lưỡng thể/ với tình yêu, tuyệt tự

như âm, dương: nào nói nửa lời

tôi dọn trước cho mình: nôi cát bụi 

và, bất ngờ, em nữa, có quay lui.

Du Tử Lê,

 

Nguồn: Viễn Đông, số đề ngày Thứ Ba, 12 tháng 10-06.   

 

Thư từ liên lạc:  vuongtrungduongonline@yahoo.com
Copyright © 2006 vuongtrungduong
Last modified: 01/02/07