|
| |
-
-
(Nếu cần,) hay cho bài thơ một tên gọi!?
-
tuyển tập thơ du tử lê 2000-2006
-
-
tác phẩm thứ 44 của du tử lê
-
mẫu bìa: dereck phạm
-
trình bày: vương trùng dương
-
ảnh chân dung của tác giả: lê đình thắng (germany)
-
phụ bản họa: đinh cường
-
nhà in: t&l printing
-
email liên lạc:
hanhtuyen@hotmail.com
-
-
tuyển tập thơ (Nếu cần,) hay cho bài thơ một tên gọi!? dày
156 trang gồm những bài:
-
- tôi rạng ngời địa ngục .9
-
- bài ngọc dũng, cuối, tháng 6 .12
-
- những con quạ / làm chứng / cho buổi chiều .18
-
- thơ ở thiên kỷ thứ III .20
-
- hạnh khúc, khác .23
-
- tiếng hát thơm từ một đóa tâm .25
-
- t́nh yêu và, đôi cánh của loài dán!?! .26
-
- khi những giọt lệ không giúp ai no!!!! .29
-
- giữa căn pḥng / chuếnh choáng / tiếng kêu / riêng .31
-
- lưỡng thể / tôi / .34
-
- nơi an nghỉ cuối cùng, biển .37
-
- tôi tật nguyền ngay niềm khát khao!.,! .42
-
- vâng, tôi từng dùng chúng để gạt gẫm chính tôi (khi cần
thiết) .43
-
- e-mail (tỏ t́nh.) .45
-
- cloning / tôi / b́nh minh / thơ ấu .47
-
- một khi tôi có cùng dna với thượng đế . 49
-
- những điều ta bẳng quên trong đời sống .51
-
- sự bay hơi hay nỗi đ́u hiu (bẩm sinh) trong mỗi chúng ta .58
-
- khúc sáu mươi, gửi khang nguyễn và các bạn tôi, như...66
-
- tranh đinh cường .68
-
- tranh đinh cường .69
-
- buổi trưa / tôi / mang thời tiết sang sông?!? .70
-
- thơ t́nh gửi yêu dấu, đầu thiên kỷ, mới .73
-
- cloning / tôi .77
-
- hăy nhận lại tôi!!! .79
-
- sẽ một ngày, chúng ta cùng sống lại .81
-
- thịt / da ai / cũng ngát một linh hồn .86
-
- gối, chăn kia, thương măi chỗ ai nằm .88
-
- hiên con, ghế cũ: tôi hồi hương, tôi!!!! .90
-
- người / thơm tho / tôi / mấy đời / .92
-
- chẳng lớn lao nào hơn cô đơn .94
-
- nh́n em: chảy máu trong yên, ắng .97
-
- hăy như đêm: nhắc nhở tôi vực, thẳm .98
-
- giọt lệ lên mầm trong hạt kinh... 100
-
- thông báo về một tin khá...xấu!!!! .103
-
- “như thế và...đủ thứ” .106
-
- thây kệ mùa hè nắc nẻ, cười dưới thấp .110
-
- sự cạn kiệt (và làm đầy,) một hồ nước?!? .112
-
- đi t́m bóng của...chiếc bóng .113
-
- hăy luôn là ngày 14 tháng 2 .115
-
- trên những mái nhà lợp bằng tiếng hát, xưa .117
-
- tôi muốn nhắc: niềm vui là nấm mộ / chỉ nỗi
-
buồn mới thực của ta, riêng!!! .120
-
- trong chừng mực những điều giữ lại / chúng ta
-
ngồi giữa khoảng cách: im . 125
-
- khi trở lại ngôi nhà ở đường foxworthy, san jose, với sỹ .129
-
- quá lao lung thời tiết / ngón tay / mưa .130
-
- t́nh yêu, một định nghĩa, khác .131
-
- điều có được, tôi, riêng .132
-
- tranh đinh cường .139
-
- tranh đinh cường .140
-
- như sự chết cuối cùng ta sẽ gặp /
-
giữa hư không tôi lại gặp em về!!! .
-
- với tâm đức phật / trong h́nh hài tôi .144
-
- để vắt ḿnh cạn, kiệt .145
-
- (nếu cần,) hăy cho bài thơ một tên gọi!?! .147
-
-
du tử lê: thơ văn và bằng hữu
-
-
Tháng tư năm 2006, du tử lê
nói với tôi layout tuyển tập thơ thứ 44 của anh đã sáng tác từ năm
2000 đến 2006, trong đó có nhiều bài dành cho bằng hữu. Tôi nói với
anh, chuẩn bị xong xuôi, ngồi với nhau phì phà vài điếu thuốc thì
xong. Tôi “gác kiếm” thời gian, không làm sách báo, chỉ có bạn bè
nhờ thì giúp. Công việc đang tiến hành thì anh bị ung thư ruột già,
vào bệnh viện giải phẫu!...
-
Buổi sáng, Hoàng Sỹ,
Nguyễn Hữu Khang và tôi vào thăm anh. Nguyễn Hữu Khang mang theo tràng
hạt tặng anh và khuyên bệnh nhân cố gắng giữ tâm hồn thanh thản, quên
đi mọi phiến toái trong cõi đời, lần tràng hạt, niệm Phật…
-
Ngày 10 tháng 7, tôi layout
xong tập thơ để chuyển cho nhà in. Sáng thứ hai, 17 tháng 7, Nguyễn
Hữu Khang hẹn tôi ra café để dặn dò đôi điều vì anh đảm trách đặc
san “50 năm hội ngộ bạn cũ trường xưa” của trường Chu Văn An – Trần
Lục – Nguyễn Trãi… Sau cử café, có đông đủ anh em: Du Tử Lê, Nguyễn
Ngọc Chấn, Hoàng Sỹ, Ngô Gia Truy, Việt Chương, Hoàng Sỹ, Nguyễn Hữu
Khang và tôi dùng cơm trưa với nhau. Và nào ngờ, đó là buổi cơm cuối
cùng. Buổi chiều nhận điện thoại báo tin Nguyễn Hữu Khang đã ra
người thiên cổ!
-
Hôm đó, Du Tử Lê cho tôi
biết, buổi chiều sẽ in xong tập thơ. Nguyễn Hữu Khang chưa đọc được
bài thơ của Du Tử Lê để chia sẻ cho nhau đã đột ngột ra đi.
-
Xin trích đăng bài thơ của
Du Tử Lê gởi Nguyễn Hữu Khang trong tuyển tập thơ (Nếu cần,) hay cho bài
thơ một tên gọi!? trang 66 & 67 và bài viết của Du Tữ Lê về tình bạn.
-
Vương Trùng Dương
-
-
-
-
khúc sáu
mươi, gửi khang nguyễn và, các bạn tôi, như...
-
ngh.phương, pt.bách,
ngđ.thuần, nc.ḥa, nn.chấn, bv.thiện, tm.triết...
-
-
rồi, tôi chia tay tôi, đi
-
theo sông xa, lạ; núi tùy
nghi, thâu
-
rồi, đời quên tôi, rất mau
-
xin em một góc: ấm, lâu, chỗ
ngồi.
-
-
rồi, ta chia tay nhau, thôi
-
lẫn trong hoan lạc đă muồi ră,
tan
-
rồi, đêm. đêm. đêm lênh đênh
-
tiếng chim thơ dại /biển/
chênh vênh, về.
-
-
giờ, tôi chia tay tôi, khuya
-
cảm ơn những ngọn nến chờ hiến
thân.
-
mai sau xin được một lần
-
giữa anh em /đủ/ ân cần hôm
nay.
-
-
(dù,) ta lại chia tay,
thôi,...
-
(12-00)
-
-
Du Tử Lê,
-
Giờ “Điểm Danh” Cuối Cùng,
-
Của Những Cậu Học Tṛ... 60 Tuổi”!!!!
-
-
Tháng Bảy. Miền nam California
đang trải qua những ngày nắng căng, nứt thịt da. Thời gian này, cũng là thời
gian tôi đang trải qua những ngày chemo-therapy cháy nám không chỉ da mặt,
(mà,) c̣n luôn cả phần thịt dưới mười đầu ngón tay.
-
Thời gian này, cũng là thời
gian tôi thoi thóp, chấp chới giữa hai bờ sinh / tử. Bác sĩ nói, diễn tiến
chứng bệnh ung thư của tôi, đang đi lần về phía ánh sáng. Những người thân
nói, tôi không thể may mắn hơn, khi nhận được ơn phước từ đấng thiêng liêng.
Ngài vớt tôi từ đáy vực nan y bệnh hoạn.
-
Lần nào, khi nghe, tôi cũng
mỉm cười. Tôi cũng thấy vậy. Nhưng cũng chỉ riêng tôi, tự biết, những lúc một
ḿnh, tại sao tôi vẫn chảy nước mắt!
-
-
Tháng Bảy. Miền nam California
đang căng rách thịt, da chống trả những trận cháy rừng hung hăn và, cơn sốt
World Cup đă rút đi; như những đợt sóng thần hân hoan / thất vọng xa, ĺa bờ
cát. Thay vào đó là thiên tai, khủng bố và, chiến tranh đang đe dọa trở lại
Trung Đông. Khi Do Thái cùng lúc, mở hai mặt trận ở Haza Strip, Palestine và
Beirut, Lebanon; chỉ v́ ba người lính của họ, bị dân quân hai nước này bắt
cóc.
-
Một thống kê không chính thức
cho rằng, mỗi ngày, thế giới có ít nhất vài ngàn người chết v́ thiên tai,
chiến tranh, tai nạn, đói kém và, bạo bệnh.
-
Tôi hiểu mọi đau đớn gây nên
bởi chết chóc, đều không ǵ có thể thay thế. Tôi cũng hiểu, những mất mát gây
nên bởi chia ĺa tức tưởi, đôi khi c̣n đau đớn, tệ hại hơn cả chết chóc nữa!
-
Tháng Bảy. Miền nam California
thu ḿnh, thấp thỏm trước sự ŕnh rập của những vụ khủng bố; một trận động
đất lớn, có thể xắn quá nửa diện tích quận hạt Los Angeles tặng không cho Thái
B́nh Dương...Cùng lúc, nam California, cũng nghe ngóng, lắng chờ một cơn mưa
lớn, sau hàng chục vụ cháy rừng với nhiều ngàn mẫu rừng phút chốc tro, than
(và,) Thống Đốc tiểu California đă phải ban bố t́nh trạng khấn cấp ở những
khu vực này.
-
-
Đó cũng là thời gian tôi lắng
nghe mỗi phút, giây, những giọt nước mắt lặng lẽ, chảy, những lúc một ḿnh,
giữa bề bộn gối, chăn. Những giây phút một ḿnh, với hồi quang kư ức. Những
giây phút một ḿnh, tôi nhai lại. Tôi gậm nhấm. Tôi hít thở từng kỷ niệm, từng
sự việc, từng nơi chốn...
-
-
Có những sự kiện những tưởng
đă qua đi, như sự quá văng của một con người; nay, không những chúng trở lại
(mà;) c̣n hăm hở sinh động, dữ dội đứng lên, như sự hồi tỉnh của một người đă
chết, đ̣i lại những ngày, tháng bị chôn sống...
-
Tôi muốn nhắc tới chuyện gia
đ́nh đổ vỡ của bạn tôi, Nguyễn Quang Minh(Dê.) Những ngày c̣n trong bệnh viện,
mỗi khi Bùi Vĩnh Hưng, Hoàng Sỹ vào thăm, tôi nhớ, tôi luôn hỏi về “t́nh h́nh
Minh Dê...” - - Như thể mọi biến chuyển đời riêng của Minh, đều ảnh hưởng xa,
gần tới tôi. Sự thực, hiển nhiên, không phải thế.
-
Nhưng dọc theo lộ tŕnh khấp
khểnh tai ương, đầm đ́a oan, trái kia, mỗi chúng ta đều gặp không ít những
“hiển nhiên” không cách ǵ hiểu nổi!!!
-
Những ngày nằm bệnh, nhớ bạn,
lần đầu tiên, sau gần 7 năm, tôi có dịp đọc lại bài viết “Giờ ra chơi cuối
cùng, của những cậu học tṛ 60 tuổi.” (*)
-
-
Tôi viết bài này tháng 12 năm
1998, sau khi tham dự dám cưới của Minh-Liên.
-
Một đám cưới đặc biệt. Một họp
mặt ngậm ngùi của những người bạn học, sống sót, ở quê người, sau 44 năm rách
nát thân / tâm; nh́n, nhận mặt nhau.
-
Bản chất nhút nhát, rụt rè,
khiến tôi rất ngại gặp gỡ, tụ tập...Nhưng tôi không thể không biết ơn đám cưới
của Nguyễn Quang Minh. Loại đám cưới, tôi nghĩ, sẽ không thể có lần thứ hai,
như vậy.
-
V́ thế, khi khép lại bài viết
ở dạng bán-hồi-kư của ḿnh, tôi đă thậm xưng:
-
“... Trước khi chia tay, họ
c̣n hân hoan, vô tư đến đau ḷng, khi ḥ hẹn: Sẽ gặp lại nhau, 44 năm nữa...!”
-
-
Nếu bảy năm trước đây, khi
viết “Giờ ra chơi cuối cùng, của những cậu học tṛ 60 tuổi,” in ra hơn 10
trang sách, chỉ trong một buổi, với biết bao cuống cuồng hân hoan trẻ
dại...(Th́,) hôm nay, sau bảy năm, khi cố gắng trở dậy, ngồi vào bàn viết; để
hoàn tất lời hứa viết một bài ǵ đó, cho bạn tôi, Nguyễn Hữu Khang, lại là
một... “khổ nan!” Tôi đâu dè, việc này lại trở thành cực h́nh, tra tấn tinh
thần tôi gần một tháng qua!
-
Cảm nhận khổ sai, ư thức bất
lực trong tôi, không phải v́ những tấm lưới sắt giới hạn mang tên ung thư, bủa
chụp, vây khổn thể xác, tâm hồn, thần trí tôi, từ nhiều tháng qua. Dù hôm nay,
tôi vẫn c̣n chấp chới sống giữa đôi bờ sinh / tử. Dù hôm nay, tôi vẫn c̣n thất
thần / hoảng hốt nổi, ch́m giữa nhớ / quên, mỗi khi ra khỏi những giấc ngủ
ngắn. Những giấc ngủ ngắn bất kể đêm / ngày thường bôi, xóa ác mộng tôi, bằng
những giọt nước mắt lặng lẽ...Nhưng tôi biết, sức nặng, sự tŕ, níu, trói buộc
thân / tâm tôi không phải là những lượng thuốc chống ung thư ngày / đêm tuôn
chảy vào thân thể tôi; hay những tia điện cực tím(?) đánh vào những đầu mối
xuất phát chùm rễ ung thư (mà,) tôi nhận được hàng ngày ở pḥng điều trị
radiation, thành phố Fountain Valley.
-
Không. Sự bất lực thê thảm,
nỗi buồn bă dao đâm, niềm tuyệt vọng đạn xé, bầy hầy tâm hồn, thân xác v́, tôi
hiểu:
-
“Sẽ không bao giờ c̣n nữa, một
giây, phút ra chơi nào, cho những cậu học tṛ 60 tuổi, như chúng tôi! C̣n
chăng, với chúng tôi, hôm nay, ngày tới, chỉ là “Giờ điểm danh, cuối cùng!”
-
-
Tôi hiểu, tất cả mọi ồn ào
chói, gắt niềm vui, tất cả mọi la, hét bể phổi hạnh phúc, khi những người bạn
học của tôi, gặp nhau, hôm qua hay ngày mai, chỉ tố cáo một cách ngậm ngùi sự
chấm dứt một thời, một đời, chúng tôi, mà thôi.
-
Tôi hiểu, cách ǵ, những tấm
mặt nạ vụng về, ḷe loẹt niềm vui, của những cậu học tṛ trên 60 tuổi, như
chúng tôi, cũng sẽ rớt xuống. Những mặt nạ tênh hênh niềm tuyệt vọng bẽ bàng
khi chúng tôi chia tay, trở về chỗ nằm của riêng ḿnh.
-
Tôi hiểu, cách ǵ, lực hồi
quang thời niên thiếu của những cậu học tṛ trên 60 tuổi như chúng tôi, dẫu có
tự lừa dối ḿnh đến đâu, cũng sẽ nhận ra, khi buổi họp mặt, chấm dứt; lúc cuộc
vui kéo lê, đă tàn; trên những ghế, bàn xô lệch, lẫn giữa đống ly, tách, bát,
đĩa giấy là nỗi buồn ngổn ngang của mỗi cá nhân, mỗi cảnh đời, đợi chết.
-
-
Không biết bao lần, tôi đă đọc
được những ngơ ngác, lạc lơng, tuổi già trong mắt Phạm Duy Ánh, Phạm Tuấn
Bách, Nguyễn Ích Lân, Nguyễn Đức Thuần, Nguyễn Quang Minh, Ngô Gia Truy, Trịnh
Tất Đắc, Trương Minh Triết, Nguyễn Trí Viễn, Vũ Thành An, Trương Trọng Trác,
Trịnh Quốc Thông, Ngô Anh Tề, Phạm Hữu Quang, Phạm Văn Ân, Trần Quốc Bá, cùng
biết bao bạn khác của tôi...Khi ngọn lửa hăm hở đi tới nơi ho,ï đă đ́u hiu hơi
ấm - - Khi đâu đó, trong những đôi mắt sụp / lở nắng, mưa của họ, là những đục
lờ chua, xót, ngán ngẩm...
-
Ḷng tôi càng muối xát hơn,
khi trực nhớ rằng, một thời, ở một khía nào đó, họ từng là “thần tượng” của
tôi. Trong số đó, có người từng ngẩng đầu, hiên ngang nổi trôi cùng mệnh nước.
Trong số đó, có người rất gần, cận...Thượng Đế... Nhưng chẳng nhờ vậy, mà họ
đuổi, xua được nỗi buồn; trốn thoát giờ “điểm danh cuối cùng,” đă tới...
-
-
Không biết bao lần, tôi đă đọc
được những chùm bóng tối âm u, lênh đênh trong mắt Ngô Đ́nh Ngân, Phạm Huy
Trung, Vương Ngọc Quỳnh, Bùi Vĩnh Hưng, Nguyễn Ngọc Chấn, Hoàng Sỹ, Ngọc Hoài
Phương, Nguyễn Thế Toàn, Nguyễn Văn Thịnh, Nguyễn Đ́nh Hùng, Văn Sơn Trường,
Dương Thiệu Toản, Bùi Vi Thiện, Nguyễn Huy Lộc, Dương Quốc Thỉnh, Nguyễn Quang
Túc, Nguyễn Huy Yên, Đặng Vũ Thám, Nguyễn Dũng, Trần Quốc Đông, Nguyễn Thọ
Chấn, Vơ Hùng Anh, cùng biết bao bạn khác, của tôi...trong những họp mặt bất
ngờ, hoặc những chiều, tối ngồi với nhau ồn ào hay lặng lẽ ở San Jose,
Houston, Dallas, Virginia, Oregon, Oklahoma City, Montreal, Toronto, Sydney,
Brisbane, Adelaide, Paris, Frankfurt...(và,) cũng không hiếm, những lần, ở
ngay Orange County này...
-
Ḷng tôi cành muối xát hơn,
khi trực nhớ rằng, rất nhiều người, trong số họ, từng một thời huy hoắc...
-
Nhưng, tôi hiểu, cách ǵ, hôm
nay, ngày mai, họ cũng chỉ là những cậu học tṛ, sau “giờ ra chơi cuối cùng,”
đă phải vào lớp, chờ “Điểm danh.” Những lần “Điểm danh,” cũng... “cuối cùng!”
-
-
Nếu cách đây bảy năm, khi quá
nửa số bàn trong tiệc cưới của Nguyễn Quang Minh (Dê,) bạn tôi, vang dội tiếng
“mày / tao,” tiếng “Đan Mạch” rất hồn nhiên khí thế, bạo liệt trẻ thơ...mang
lại cho tôi những đợt sóng kinh hoảng hạnh phúc, mềm sũng hân hoan, chấn động
hồi tưởng bao nhiêu (th́,) hôm nay, tôi chỉ chực chảy nước mắt bấy nhiêu; khi
Hoàng Sỹ cho biết, Nguyễn Quang Minh (Dê) đă chia tay K. L.
-
Minh đă lặng lẽ dạt, trôi về
Gia Lâm, ngoại ô Hà Nội... Anh đang t́m quên, (hay đang chuẩn bị thắp sáng lại
một lần nữa, những bó đuốc lửa ngọn tự tin, than hồng tuổi trẻ, nơi một trái
nhà làm thêm, thuộc một căn nhà vốn đă mục nát!)
-
Với tôi, cách ǵ, cuối cùng,
phần c̣n lại của đời bạn tôi, cũng chỉ là những ngày, tháng gập ghềnh áo cơm;
lom đom nghĩa sống!
-
-
Nếu cách đây trên dưới bảy
năm, trong bán-hồi-kư “Giờ ra chơi cuối cùng của những cậu học tṛ 60 tuổi,”
tôi ca ngợi, tôi trân trọng K. L. bao nhiêu (th́,) hôm nay tôi cũng ngỡ ngàng
chừng nấy; khi Bùi Vĩnh Hưng kể, Trần Tiến Tài (Con) ở Saint Louis, Missouri,
t́nh cờ gặp K.L, chồng khác; KL mang bầu, đă gần ngày sinh...Hưng bảo, có thể,
v́ thế, Minh đă âm thầm hủy bỏ cuộc hẹn với bằng hữu ở miền nam Cali, sau mấy
ngày lang thang t́m vợ cũ... Minh đổi vé. Anh bay thẳng về Hà Nội. Anh trở về
cái trái nhà ở Gia Lâm, với người bạn gái mới của ḿnh.
-
Tôi nhớ, khi nghe Hưng kể về
K.L., tôi im lặng. Tôi nhớ người bạn chung một sân trường, cùng một lớp học.
Tôi h́nh dung Minh, niên thiếu, thủ môn, Chu Văn An, năm mươi năm, trước.
-
Cúi xuống ly café Hưng mua
cho, tôi chảy nước mắt.
-
Bây giờ, nhớ lại, buổi sáng
với Hưng, tôi nghĩ, có dễ nhiều phần, tôi chảy nước mắt cho tôi(?) Và, cũng có
dễ, chỉ riêng ḿnh tôi hiểu, tại sao, tôi, những hạt lệ sắc, lắng, muộn màng,
ấy.
-
-
Tôi nghĩ, sẽ không một ai biết
rằng, ba ngày qua, tôi không chỉ muốn ngưng, mà c̣n có ư định xóa bỏ hẳn những
đoạn tùy bút bạn mới đọc. Việc xóa bỏ một đoạn văn, một bài thơ, thậm chí một
truyện ngắn, với tôi, không phải là chuyện hiếm hoi. Nhưng đó không phải là
trường hợp này. Trường hợp của “Giờ điểm danh cuối cùng, của những cậu học
tṛø 60 tuổi.” Nó càng không phải là trường hợp này, khi Chủ Nhật, 16 tháng 7
mới đây, tôi c̣n gọi điện thoại cho Khang Nguyễn, hỏi ngày giờ từ trần của ba
bạn học thời niên thiếu: Nguyễn Hữu Định, Tạ Đức Thiện, và Nguyễn Kim Tiền.
-
Tôi chọn Khang để hỏi v́, năm
nay, Khang Nguyễn là trưởng ban tổ chức buổi họp mặt đánh dấu “50 Năm trường
xưa, bạn cũ,” của chúng tôi. Tôi chọn Khang để hỏi, v́ Khang Nguyễn cũng giữ
vai tṛ chủ biên giai phẩm chủ đề “50 Năm trường xưa, bạn cũ.” Tôi cho Khang
biết, bài tôi viết gần xong. Tôi muốn cái bán-hồi-kư của tôi, chấm dứt bằng
phần “điểm danh” những bạn học đă đi xa, từ nơi quê người. Tôi cho Khang biết,
tôi muốn nhắc đến người c̣n lại - - Những người đàn bà cắn răng, bấm chân, một
ḿnh đi nốt phần đời c̣n lại - - Với tang chồng, trong ḷng. Trách nhiệm nuôi
nấng, dạy dỗ con cái, trên vai. Nỗ lực ǵn giữ chính ḿnh, trong tâm thức.
-
Tôi bảo Khang, tôi kính trọng
vô cùng, các chị Uyên Na / Nguyễn Hữu Định; Thu Trần / Tạ Đức Thiện; Thiều Kim
/ Nguyễn Kim Tiền...
-
Tôi bảo Khang, ngày nào họ c̣n
một ḿnh đi nốt phần đời c̣n lại, ngày ấy, chúng ta phải công khai bày tỏ ḷng
ngưỡng mộ, kính trọng họ, như chúng ta từng ngưỡng mộ, kính trọng những người
mẹ sớm góa bụa của chúng ta, trong quá khứ. Chúng ta phải vinh danh họ, như
thể, họ là niềm hănh diện của chính chúng ta vậy.
-
-
Tôi nhớ, tối Chủ Nhật, 16
tháng 7, trong những lần gọi cho Khang Nguyễn, đôi lúc, tôi bị kích động mạnh
mẽ bởi những ư tưởng, h́nh ảnh rạng rỡ về các chị Nguyễn Hữu Định, Tạ Đức
Thiện, Nguyễn Kim Tiền, những người phụ nữ sẽ khép lại bài tùy bút của tôi và,
từ đó, chính họ, sẽ cho cái tùy bút nhỏ bé này, một hơi thở, một nhịp đập,
khác. Tôi nhớ, Khang hào hứng, phấn kích lắm, khi cho tôi tin về cái chết của
Đinh Quốc Trực, một bạn học cũ của chúng tôi, từ trần hồi tháng 10 năm 2005, ở
Houston, Texas - - Và, chị Thiên Hương / Đinh Quốc Trực, đă cho Khang hay, chị
sẽ từ Houston, bay về Orange County, dự ngày kỷ niệm “50 Năm trường xưa, bạn
cũ.”
-
Tôi cũng nhớ trước một vài đề
nghị bất ngờ của tôi, Khang đă tiếp nhận một cách thận trọng. Tỉ như, đề nghị
ban tổ chức nên gửi giấy mời (không thu tiền vé) tham dự buổi họp mặt của
những người vợ bạn, nay đă thành góa phụ... Khang nói, Khang đồng ư, nhưng sẽ
hỏi ư kiến khoảng 20 anh em (mà,) Khang đă mời họ họp vào chiều Chủ Nhật tới,
tức Chủ Nhật 23 tháng 7. Khang giải thích, anh sợ các bạn bảo anh chuyên
quyền, độc đoán...
-
Nhắc lại chuyện này, một loại
behind the scenes, tôi chỉ muốn cho bạn thấy tư cách của Khang Nguyễn - - Một
cựu giáo chức luôn sẵn nụ cười cởi mở, trẻ thơ khuôn mặt nhân hậu, với đôi
chút rụt rè, lùi ra, cẩn trọng...Tôi hiểu, Khang không bao giờ muốn làm buồn
ḷng bạn, nhưng không v́ thế mà phá, bỏ nguyên tắc.
-
Trong ghi nhận của tôi, Khang
Nguyễn là loại đàn ông, không chỉ gương mẫu trong vai tṛ một người chồng, một
người cha, (mà,) Khang Nguyễn c̣n là h́nh ảnh gương mẫu cho chúng tôi - - Bởi
đa số chúng tôi, không có được những đức tính Khang có.
-
Đêm đó, tôi đi ngủ với cảm
giác an lành, khi nghĩ rằng, ngày mai Thứ Hai, 17 tháng 7 tôi sẽ gửi tùy
bút / hồi kư này, cho Khang.
-
Nhưng ngày mai, với tôi, đă là
một ngày mai thảm kịch. Một ngày mai thất thần, hoảng loạn!
-
Bởi v́, vào lúc 4:30 chiều Thứ
Hai, 17 tháng 7, tôi được tin Khang Nguyễn đă th́nh ĺnh “đi xa!!!”
-
(“Đi xa,” hai chữ này tôi học
được từ các bạn tôi, ở Saig̣n - - Như Bùi Cung, như Nguyễn Khắc Nhượng, như
Sâm Thương...khi họ báo cho tôi biết, sự ra đi vĩnh viễn của Văn Cao, Bùi
Giáng, Trịnh Công Sơn, Kim Tuấn, Tạ Tỵ...)
-
Tôi thích lắm, hai chữ “đi
xa.” Chúng cho tôi cảm tưởng (hay tin tưởng) những người tôi quư, mến chỉ điên
khùng nổi máu phiêu lưu, th́nh ĺnh, bỏ hết mọi thứ, để đi đến một nơi rất xa.
Một nơi chốn (mà,) không ai trong chúng ta, (những người c̣n lại,) có thể h́nh
dung... Nhưng, bởi đó chỉ là một chuyến “đi xa,” nên cũng chắc chắn, có ngày
họ sẽ “trở về.” “Đi” hay “về,” với tôi, trước sau chỉ là hai mặt của một đồng
xu đời người ngắn ngủi!)
-
Hôm nay, lần đầu tiên, tôi
chọn hai chữ đó, cho Khang Nguyễn!
-
-
Hôm nay, đă ba ngày sau cái
giây phút kinh hoảng, ngỡ ngàng, khi T. xô cửa pḥng, lạc giọng, báo tin :
-
“Anh Chấn nói, anh Khang chết
rồi!”
-
Tôi nhớ, tôi vừa trở về từ nơi
pḥng chạy “radiation.” Tôi nhớ, cùng với Ngô Gia Truy, Trần Việt Chương,
Vương Trùng Dương, Hoàng Sỹ, Nguyễn Ngọc Chấn...chúng tôi mới chia tay Khang
Nguyễn lúc 1 giờ 30 tại nhà hàng Viễn Đông. Tôi nhớ, Khang Nguyễn c̣n nhắc tôi
gửi bài cho Khang qua địa chỉ e-mail Khang viết trên tấm giấy napkin cho tôi,
trước đó ít phút. Tôi nhớ trong bữa trưa, Nguyễn Ngọc Chấn và Khang Nguyễn
thay nhau nói về những thành quả đạt được cho ngày họp mặt, chủ đề “50 Năm
trường xưa, bạn cũ”ơ... Tôi nghe họ hẹn nhau, 4:30 đi đặt vé máy bay trước,
cho các thầy cô ở xa. Tôi nghe Chấn nói với Khang, đợi sau buổi họp ngày Chủ
Nhật, 23 tháng 7, hăy đi gặp đại diện của các chị B3 để thu tiền hai bàn (mà,)
các chị đă đồng ư đặt trước cho ngày họp mặt “50 Năm trường xưa, bạn cũ.” Tôi
biết Khang rất hănh diện với thành quả các chị B3 (gốc Trương Vương, có hai
năm học ké với Chu Văn An chúng tôi, ở khu nhà phụ, sau lưng trường Pétrus Kư,
1955,) nhận lời tham dự buổi họp mặt với con số vượt trên mơ ước của Khang.
(**)
-
-
Kể lại bữa trưa với Khang
Nguyễn chỉ vài tiếng trước, tôi muốn nhấn mạnh: Tôi không tin những ǵ mới
được thông báo! Làm sao tôi có thể tin rằng, chỉ ba giờ đồng hồ sau khi chia
tay, Khang Nguyễn đă không c̣n nữa!!! V́ không tin, tôi hỏi lại T.
-
“Khang nào? Tại sao?...”
-
Vẫn lạc giọng, T. đáp ngập
ngừng... (Dường T. cũng rất muốn không tin nơi tai ḿnh:)
-
“Anh...Khang Nguyễn!!!”
-
Giữa lúc ấy, điện thoại lại
reo. Hoàng Sỹ gọi:
-
“Thằng Khang chết rồi! Nó
chết rồi...”
-
Sỹ khóc. Giọng nghẹn, uất. Cái
nghẹn, uất mang ư nghĩa phản kháng một cách tuyệt vọng, của bạn tôi, người cựu
tù nhân cải tạo, trên 60 tuổi; khiến tôi hiểu lập tức, sự thật. Nhưng, có thể
cũng như Sỹ, cũng như những người bạn khác, khi hay tin “Khang Nguyễn chết,”
tôi vẫn muốn từ chối tiếp nhận sự thật; bằng những câu hỏi, không c̣n cần
thiết nữa, khi một người đă thực sự “đi xa.” Câu hỏi hoặc chất vấn nào, có
đanh thép, hữu lư tới đâu, gửi cho thượng đế (th́,) ngài cũng sẽ như chúng ta,
ngao ngán, lắc đầu, tự hỏi: tại sao, điều ấy!
-
Sỹ vẫn khóc. Nghẹn, uất. Cái
nghẹn, uất của Sỹ cho tôi liên tưởng tới h́nh ảnh một đứa nhỏ, nổi điên, muốn
đốt nhà, giết người...khi th́nh ĺnh định mệnh giựt người thân yêu nhất của
nó, khỏi tầm...Tôi hiểu, Sỹ không thể đau đớn, hoảng, loạn hơn:
-
“Nó chết rồi. Cách đây hơn
tiếng. Ở nhà nó. Ở hồ bơi. Nó chết rồi! Ở nhà nó...”
-
Tôi nghĩ, nếu không chặn Sỹ
lại, bằng những câu hỏi khác, (th́,) không biết bao lâu, Sỹ mới ngưng cái điệp
khúc mê sảng: Nó chết rồi. Ở nhà nó. Ở hồ bơi...
-
Nửa tiếng sau, tôi và T. có
mặt trước căn nhà số 10394 đường Morning Glory, Fountain Valley. Ngôi nhà
nhiều lần tôi đă tới. Ngôi nhà nhiều lần quây quần với bạn hữu, tôi được anh,
chị Khang Nguyễn xúc cho từng miếng sôi, ép ăn một miếng chả. Căn nha, gần
đây, đôi lần, tôi ngồi, vừa nhâm nhi ly cà phê do chị Kim Huệ / Nguyễn Hữu
Khang pha cho, vừa theo dơi những ván sập xám của các bạn...
-
Ngôi nhà quen thuộc ấy, khi
chúng tôi đến, một số bạn như Triết, Chấn, Sỹ, Chương, Ḥa...đă có mặt. Tôi
hấp tấp hỏi các bạn “Khang đâu (?)” Bạn tôi đáp, “c̣n ở ngoài hồ!”.
-
“..Nhưng có tới hai sĩ quan
ảnh sát canh xác. Họ không cho một ai, dù là vợ, con nạn nhân được tới gần cái
xác chết. ‘Án binh bất động’ này, sẽ chỉ được giải tỏa sau khi nhân viên giảo
nghiệm tử thi của chính phủ đến giảo nghiệm, cho phép cơ quan hữu trách di
chuyển xác nạn nhân về trung tâm giảo nghiệm của quận hạt - - Nơi đây các
chuyên viên giảo nghiệm sẽ làm việc, nhanh nhất là 24 tiếng đồng hồ...Nếu họ
không t́m thấy một dấu hiệu đáng nghi ngờ nào, th́ sau đó, nhân viên của nhà
quàn liên hệ, sẽ được thông báo, chở xác về tŕnh tẩm, liệm...Tất nhiên, gia
đ́nh nạn nhân cũng sẽ được thông báo, sớm nhất...” Một người bạn nào đó, dường
như Chấn, giải thích.
-
-
Từ bên này tấm kính lớn ngăn
cách pḥng sinh hoạt gia đ́nh và sân sau, nơi cái hồ tắm oan nghiệt chiếm gần
hết diện tích chiếc sân; tôi, T. và Chương dán mắt, cố gắng kiếm t́m một chút
ǵ liên quan tới thi thể Khang... Tôi không phát hiện được điều ǵ, ngoài tấm
nylon màu vàng, nhỏ, phủ kín thân thể bạn tôi.
-
Chương tinh mắt hơn, khi chỉ
cho tôi thấy hai cánh tay Khang Nguyễn tḥ ra, tênh hênh ngoài miếng nylon,
như hai khúc gỗ nâu sậm - - Nếu một trong hai cánh tay, không nổi lên một
đường gân, như vết cắt bầm, tím, dọc thớ thịt, (th́,) chưa chắc Chương đă nhận
biết.
-
T. cũng khá hơn tôi, khi nhận
ra đầu Khang Nguyễn trên nền xi măng và, lớp tóc đen sau gáy, rơi xuống nền
gạch, hờ hững, xơ, cứng, như thể đó là một mớ râu bắp, hay những sợi rác cỏ,
cây chứ không phải là tóc người.
-
T. chua xót, bất măn đ̣i yêu
cầu cảnh sát chí ít, cũng phải đặt Khang Nguyễn trên một băng ca, băng ghế
hay, một tấm nệm mỏng... Nhưng, ai là người có thẩm quyền đáp ứng, giải quyết
yêu cầu của T., lúc này?
-
Nhiệm vụ của những người cảnh
sát, cả nam lẫn nữ, từ lúc được phái tới, là bảo vệ tối đa, sự nguyên vẹn hiện
trường. Thậm chí họ c̣n không cho thân nhân được giữ chiếc Cell-phone của
Khang. Họ cần kiểm soát tất cả những cú điện thoại gọi tới và gọi đi của Khang
Nguyễn, trong mấy ngày qua... Không chịu nổi h́nh ảnh Khang bị bỏ nằm trên nền
xi măng, như một con cá đợi xẻ thịt, tôi bỏ đi, trở lại sân trước.
-
Khi đó, dù đă gần 8 giờ tối,
nhưng trời c̣n sáng. Mỗi lúc một có thêm những người bạn hay tin, hớt hơ, hớt
hải t́m đến. Riêng tôi, bị một số bạn (điển h́nh như Triết và Chấn,) quyết
liệt bắt tôi đi về.
-
Tôi nghĩ, họ không muốn ngay
lúc này, có thêm một người bạn học khác của họ (là tôi,) “đi xa!”
-
-
Hôm nay, đă bốn ngày sau
chuyến “đi xa” bất ngờ của Khang; tôi không ghi nhận được điều ǵ khác hơn
ngoài chuyện Chủ Nhật 23 tháng 7 tới đây, thay v́ là ngày họp của ban tổ chức
theo sắp xếp của Khang, (th́,) nghiệt ngă thay, định mệnh lại biến ngày đó,
thành ngày chúng tôi tới nhà quàn, nh́n mặt Khang lần cuối!!!!
-
Hôm nay, đă bốn ngày, sau cái
chết của Khang, thay v́ xóa bỏ cái tùy bút / hồi kư này, nghe lời T., tôi ngồi
vào bàn máy. Ngồi vào bàn máy, nhưng tôi không biết phải tiếp tục bài viết của
ḿnh thế nào, ra sao?!? Tôi nghiệm thấy chữ, nghĩa, rất thường khi trở thành
trơ trẽn, dị hợm trước tiếng cười nhạo báng, thớ lợ của phần số. Tôi nghiệm
thấy, chữ, nghĩa, trước những chia, ĺa tức tưởi, rất thường khi, trở thành
những tên hề trâng tráo, bất nhân, vô sỉ...
-
Hiểu như vậy, cảm nghiệm được
điều ấy, tôi thấy, nếu tôi phải nói với chị Kim Huệ / Nguyễn Hữu Khang một
điều ǵ, trong lúc này th́ đó sẽ là:
-
-
Thưa chị Kim Huệ / Nguyễn Hữu
Khang, tôi hiểu rằng, bất cứ một lời an ủi ư nghĩa, hay ho, tốt đẹp nào, trong
lúc này, cũng sẽ chỉ là những lời vô nghĩa, thậm chí giả dối... trước sự mất
mát, trước nỗi đau vượt xa, quá xa sức chịu đựng của một con người.
-
Tôi cũng biết, những ngày tới,
cách ǵ, ngôi nhà ở đường Morning Glory của chị và các cháu, cũng sẽ thưa thớt
dần, thăm viếng. Điều đó cũng đă từng xẩy ra với ngôi nhà ở đường Midwood
Lane, Anaheim của chị Uyên Na - - Ngôi nhà ở đường Ramone, Santa Ana, của chị
Thu Trần - - Ngôi nhà ở đường Potomac, Irvine của chị Thiều Kim - - Hay ngôi
nhà ở đường Memorial Dr., ở Houston, của chị Thiên Hương...Khi các anh Nguyễn
Hữu Định, Tạ Đức Thiện, Nguyễn Kim Tiền, Đinh Quốc Trực vĩnh viễn không c̣n
nữa.
-
Sự cay nghiệt của đời sống,
tính bất nhân của vật chất, sự tởm lợm (phải gượng nuốt xuống) của thực
tế...khiến bằng hữu (luôn cả bà con, anh em, họ hàng,) không thể tiếp tục
viếng thăm chị và các cháu, như những ngày anh Khang mới “đi xa.” Nhưng sự
thưa vắng những lui tới kia, theo tôi, không có nghĩa mọi người đă quên anh,
quên chị.
-
Không. Tôi biết rơ như vậy.
Không phải đâu, thưa chị Kim Huệ. Bởi v́, cũng như các anh Định, Thiện, Tiền,
Trực..., anh Khang với nụ cười trẻ thơ, nhân hậu, anh Khang với nhân cách
gương sáng như vậy, sẽ không chỉ sống măi trong chị và, các cháu (mà,) anh ấy
cũng sẽ sống măi trong chúng tôi... Tới ngày chúng tôi cũng sẽ lần lượt theo
anh, đi xa. Và, chị, ngay chị, thưa chị Kim Huệ, rồi chị cũng sẽ “đi xa.” Lẽ
vô thường vạn vật.
-
Riêng Chủ Nhật này, khi đến
viếng thăm anh lần chót, ở Peek Family Murtuary, sau khi thắp cho anh nén
nhang, trước khi ra về, (dù cho định mệnh có ném vào mặt tôi chuỗi cười thớ lợ
nhạo báng th́,) tôi cũng vẫn xin được nói với chị rằng:
-
“Thưa chị Kim Huệ, chị hăy
hănh diện, có một người chồng, như Nguyễn Hữu Khang. Bởi v́, tập thể của chúng
ta nơi quê người, không có nhiều lắm đâu, những con người, những nhân cách,
như Khang Nguyễn.”
-
Du Tử Lê
-
(July 20-06.)
-
----------------------------------------------------------------------------------------
-
(*) Đọc “Tôi, ấu thơ và, mẹ,”
HT Productions, California, USA, ấn hành, Tháng Hai, 2000; nhà sách Văn Nghệ
tổng phát hành.
-
(**) Nhà thơ Ngọc Hoài Phương
cho biết, lớp B3 (nữ sinh Trưng Vương) sau hai năm Thất, Lục, học nhờ Chu Văn
An, tới năm đệ Ngũ, được đưa về trường Gia Long và; trở thành nữ sinh Gia Long
từ đó.
-
| |
|
