-
Nguyễn Thị Thụy Vũ,
-
giữa ḍng đời nghiệt ngă
-
Vương Trùng Dương
-
-
-
 Vào thập niên 60 những khuôn mặt nữ lưu xuất
hiện với Túy Hồng, Nhă Ca, Nguyễn Thị Hoàng, Trùng Dương, Nguyễn Thị Thụy
Vũ... đă tạo được thế đứng trên văn đàn Việt Nam. “Nguyễn Thị Thụy Vũ, nhà
văn phái nữ, hiện diện giữa khung trời văn nghệ với sắc thái đặc thù.
Những ư nghĩ bỏng cháy và rẫy rụa về thân xác trong mỗi tác phẩm, đôi khi
vượt qua ư nghĩ của nhiều người” (Tạ Tỵ - Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay,
Sài G̣n 1973). Ngọn bút của Nguyễn Thị Thụy Vũ có tính cách táo bạo, sống,
sinh động v́ vậy đă gây sự xôn xao trong dư luận trước quan niệm phê phán
về tính cách sống sượng, khiêu dâm và quan niệm đồng t́nh v́ thể hiện thực
trạng, lối sống, tâm lư con người trong cuộc sống. Uyên Thao nhận định:
“Nguyễn Thị Thụy Vũ là một cây bút khá sắc bén và tinh tế, nhưng vẫn những
sơ hở nặng nề của một tinh thần tùy hứng” (Các Nhà Văn Nữ Việt Nam 1900 -
1970, Sài G̣n 1973).
-
Nguyễn Thị Thụy Vũ sôi động trên văn chương chữ nghĩa nhưng
trong cuộc sống mang bao điều trăn trở, bất hạnh trải dài với thời gian.
Và, nh́n lại những nhà văn nữ cùng thời thuở đó, ở quê nhà Nguyễn Thị
Hoàng và Nguyễn Thị Thụy Vũ qua một phần tư thế kỷ, giă từ nghiệp dĩ, sống
lặng lẽ với bóng tối cuộc đời.
-
-
Chân Dung
-
Nguyễn Thị Thụy Vũ tên thật là Nguyễn Thị Băng Lĩnh, sinh
năm 1937 tại Vĩnh Long. Nhà văn sống giữa hai lằn ranh Quốc - Cộng trong
gia đ́nh. V́ sống giữa lằn ranh đó, NTTV đă gánh chịu bao điều ngộ nhận về
khuynh hướng chính trị, khi con người rơi vào trường hợp thương tâm, chấp
nhận bao hệ lụy đưa đẩy th́ bỏ mặc thế nhân tiếng ch́ tiếng bấc.
-
Sinh trưởng trong gia đ́nh văn nghệ, thân phụ là nhà thơ
Mặc Khải, tác giả Phấn Nội Hương Đồng. Mặc Khải nằm vùng, hoạt động cho
Cộng Sản, thân phụ Mặc Khải từng là tri huyện ở Mỹ Tho, cụ ông có nhiều
vợ, trong đó có nữ sĩ Song Thu, uyên thâm về nho học, nhân vật tên tuổi
cùng với Đào Vân Khanh, Băng Tâm trong hội Khuyến Học. Cụ Song Thu tên là
Phạm Xuân Chi, cháu nội cụ Phạm Phú Thứ, cô của Phạm Phú Quốc, ḍng dơi
nho sĩ ở Quảng Nam. Mặc Khải là anh cùng cha khác mẹ với hai chị em Phương
Đài (Nguyễn Thị Thu Hường) và Xuân Hoàng. Nhà thơ Phương Đài, tác giả Đất
Mẹ và Hiếu Lễ Mùa Thơ, có mối quan hệ mật thiết với Vũ Hạnh, Lưu Nghi,
Tường Linh, Kiên Giang, Chinh Văn... và số văn nghệ sĩ thân tả thời đó.
Năm 1971 bị bắt v́ t́nh nghi hoạt động cho Cộng Sản được Linh mục Thanh
Lăng và Trần Văn Ân can thiệp nên được thả, sau đó tham gia vào Văn Bút
Việt Nam. Sau tháng 4-75 Phương Đài có chân trong hội Văn Nghệ Giải Phóng,
được thời gian rồi bị thất sủng.
-
Xuân Hoàng (Oanh) lập gia đ́nh với kư giả Trần Quân, chủ
trương tuần báo Minh Tinh, Tổng thư kư nhật báo Tiếng Vang. Trần Quân c̣n
có nhiều bút hiệu như Sức Voi, Thanh Quang, Hoàng Ái Phương, Bút Nguyên
Tử. Trong thời kỳ kháng chiến vào giữa thập niên 40, Trần Quân tham gia
vào đoàn thanh niên cứu quốc của mặt trận Việt Minh, bị nghi ngờ t́nh báo
Cộng Sản cài vào hoạt động ở Sài G̣n nhưng nhà báo thích ánh đèn mầu, mê
cá ngựa của nếp sống đô thị cũng bị bắt cùng lúc với Phương Đài, và được
thả sớm. Sau năm 1975 Trần Quân c̣n được ưu đăi vài năm nhưng rồi vào trại
tù, tin đồn với hai lư do: tội bỏ hàng ngũ, tội hoạt động cho t́nh báo Mỹ.
Ông trải qua bảy năm trong lao tù Cộng Sản, chết năm 1992.
-
Nguyễn Thị Thụy Vũ chung sống với Tô Thùy Yên, phục vụ ở
pḥng Văn Nghệ, cục Tâm Lư Chiến. Em ruột Nguyễn Thị Thụy Vũ là Hồ Trường
An (Nguyễn Viết Quang), khóa 26 Thủ Đức, phục vụ ở ban Thông Tin Báo Chí,
khối Chiến Tranh Chính Trị, Quân đoàn III. Ngoài bút hiệu quen thuộc là Hồ
Trường An, c̣n có nhiều bút hiệu khác như Đinh Xuân Thu, Người Sông Tiền,
Nguyễn Thị Cỏ May, Đặng Thị Thanh Nguyệt. Sau tháng 4-75, Hồ Trường An oán
trách chế độ, t́nh cha con bị sứt mẻ, Hồ Trường An thuộc diện gia đ́nh có
công “cách mạng” nên không bị lao tù như tất cả sĩ quan QLVNCH, hai chị em
“được ghi tên” khóa học Bồi Dưỡng Chính Trị, Hồ Trường An được làm việc ở
Thư viện Quốc Gia, cuối năm 1977 Hồ Trường An sang định cư tại Pháp theo
diện bảo lănh.
-
Đổi đời, Nguyễn Thị Thụy Vũ cũng như hầu hết vợ sĩ quan chế
độ cũ lâm vào cảnh khốn cùng, bương chải ngược xuôi để nuôi đàn con dại,
trong đó có đứa con gái mới hai tuổi, bại liệt đôi chân, nằm liệt trên
giường “Không hề biết ḿnh sống hay chết, không biết đói no, không biết ǵ
hết ngoài hơi thở của con người”. Không thể chịu đựng nổi khổ cực, về cư
ngụ ở ngôi nhà cha mẹ tại Lộc Ninh, nơi chốn được xem như địa bàn giao
liên của ông bà Mặc Khải nhưng rồi Cộng Sản làm khó dễ. Cuối cùng, có nơi
tá túc nhưng chân yếu tay mềm không làm rẫy được nên NTTV trở lại Sài G̣n,
nơi chốn cũ NTTV phải làm giấy tờ với mẫu d0ơn thật buồn cười "Đơn xin tạm
trú trong căn nhà của tôi", không được “ân sủng” cầm bút trở lại mà c̣n bị
gán ghép nhà văn đồi trụy, dâm ô v́ vậy NTTV rơi vào nghịch cảnh trong gia
đ́nh.
-
Về h́nh ảnh Nguyễn Thị Thụy Vũ, trong kư sự văn học Giai
Thoại Hồng của Hồ Trường An ấn hành ở Hoa Kỳ năm 1989 viết về những cây
bút nữ giới, trong đó có hai người thân trong gia đ́nh là Phương Đài và
NTTV.
-
“Hồi c̣n nhỏ, Nguyễn Thị Thụy Vũ chỉ được màu da trắng mát
như cánh hoa ngọc lan. Trán chị hơi vồ, mũi chị hơi tẹt, răng có cái ḷi
xỉ. Chị bắt chước tôi ăn mặc theo lối con trai... nh́n chị ai cũng tưởng
đó là một chú kim đồng thông minh dĩnh ngộ.
-
Càng lớn lên, chị đằm thắm lại, tuy có nghịch nhưng nghịch
ngầm, cười nói lúc nào cũng kín đáo, nhỏ nhẹ. Trán chị bớt vồ, hai chiếc
răng ḷi xỉ được cưa để làm hai chiếc răng giả thật khéo... Cái ưu điểm
của Thụy Vũ là chiếc miệng đẹp với đôi môi thanh tú, thường nở một nụ cười
đằm thắm hồn nhiên. Hơn nữa, chị không làm dáng, không điệu hạnh, uốn éo
ǵ hết trơn. Nhưng đôi mắt chị sáng quá, một thứ sáng kỳ dị như muốn thôi
miên người đối diện” .
-
“Từ tuổi mười lăm, chị tôi sống lêu bêu. V́ bệnh hoạn lại
không tự ái, nên chị tôi lười học. Tôi không hiểu chị tôi thích ǵ. Chị
đọc tiểu thuyết t́nh của Ngọc Sơn, Thanh Thủy, Dương Hà, Nguyễn Ngọc
Mẫn... thơ của Nguyễn Bính, Lưu Trọng Lư, Huy Cận, Xuân Diệu, T.T. Kh...
Nguyễn Thị Thụy Vũ cứ sống cà ngơ cà ngất như vậy cho tới lúc đi dạy học”.
-
“Thi rớt bằng trung học đệ nhất cấp, chị tôi thi vào ngành
giảng tập viên, cam phận làm cô giáo làng suốt năm năm. Sau đó tôi đốc
xuối chị bỏ quê quán ở Vĩnh Long lên Sài G̣n học tiếng Pháp ở Trung Tâm
Văn Hóa Pháp, học tiếng Anh ở London School và Hội Việt Mỹ”.
-
“Tại Sài G̣n trong các năm 1962-1963. Chị tôi bắt đầu viết
nhật kư... Chính tập truyện đầu tay của Túy Hồng thúc dục Thụy Vũ lao vào
văn đàn đă có Nguyễn Thị Vinh, Linh Bảo thắp đuốc tiền phong” (HTA -GTH).
-
Hồ Trường An kể lại câu chuyện thật lư thú về người chị
dùng ngải “thứ ngải thoa vào môi nói ǵ ai cũng nghe theo” để gặp văn nhân
như Thanh Nam hầu chọn đăng truyện ngắn nhưng tiếc rằng ngải không hiệu
nghiệm. V́ vậy, sau nầy truyện ngắn Chiếc Giường trong tập Lao Vào Lửa,
NTTV viết về h́nh ảnh cô gái bán bar dùng bùa ngải để mê hoặc khách làng
chơi thật sinh động.
-
“Gặp ông Vơ Phiến, tôi nói ngay ư định của chị tôi, nhờ ông
đỡ đầu cho chị trong bước đầu viết lách... chị tôi ch́a bản thảo mà chị đă
chép lại một đoạn trong quyển nhật kư của ḿnh... Một Buổi Chiều là cái
ch́a khóa để một cô giáo làng mở một cánh cửa bước vào văn đàn"(HTA -
GTH).
-
Băng Lĩnh yêu con đường văn nghệ và v́ tự ḿnh lập thân với
“ngón nghề” ngộ nghĩnh và vớ vẫn qua bùa ngải. Không dùng nó để mồi chài
t́nh yêu, lường gạt tiền bạc, vật chất người khác mà xử dụng để cho văn
nhân chọn ngọn bút của ḿnh trên trang báo. Và, ng̣i bút của Băng Lĩnh
không lọt vào đôi mắt của Vơ Phiến, Chủ bút tạp chí Bách Khoa, chủ trương
nhà xuất bản Thời Mới, bằng chiêu thức đó. “Chai ngải của chị tôi bị tôi
lỡ tay làm đổ. Tôi mua chai xá xị khác thế vào mà không cho chị biết. Vào
hôm đi yết kiến ông Vơ Phiến, chị đem nước xá xị thoa lên môi, đợi môi khô
chị mới thoa một lượt son màu hường tươi... Khi nghĩ tới phải hội kiến một
nhà văn lớn,chị tôi đâm ra khớp. Cái trâng tráo, nghịch ngợm cố hữu của
chị tôi bay đâu mất. Mặt chị xanh như đàn bà sảo thai, lời nói khó khăn,
đứt quăng như sản phụ đẻ ngược” (HTA - GTH).
-
Nhà văn Vơ Phiến viết về NTTV với những ḍng đầu trong bài:
"Đầu thập kỷ 60 - tôi không nhớ rơ năm nào - ṭa soạn Bách Khoa bắt đầu
nhận, thỉnh thoảng một thiên truyện ngắn của một người viết mới, thuộc
phái nữ, kư tên Nguyễn Băng Lĩnh. Lúc bấy giờ các cây bút nữ giới hăy c̣n
hiếm. Ṭa soạn có ư ṭ ṃ...
-
... Người ấy về sau mang bút danh Nguyễn Thị Thụy Vũ, là
tác giả cuốn sách có tên là Mèo Đêm, Lao Vào Lửa, Cho Trận Gió Kinh
Thiên... Tức là thứ sách mà các thế hệ phụ nữ nước ta trước đó không mấy
kẻ dám đọc, đừng nói đến chuyện viết!” (Vơ Phiến - Văn Học Miền Nam, Hoa
Kỳ 1999).
-
Tập truyện Mèo Đêm của NTTV xuất hiện cùng thời điểm với sự
xuất hiện các cây bút nữ giới vào năm 1966. Và, “Cuốn tập truyện Mèo Đêm
đă làm cho Thụy Vũ bớt rụt rè đối với văn giới. Chị dám đặt chân tới ṭa
soạn Bách Khoa. Trước đó chị viết bài xong, đưa cho ông Vơ Phiến xem
trước, và khi xem xong ông Vơ Phiến đưa cho ông Lê Ngộ Châu, Tổng thư kư
ṭa soạn tập san Bách Khoa. khi bài vở được đăng, chính tôi đến ṭa soạn
nhận lănh tiền nhuận bút dùm chị” (HTA - GTH).
-
Từ đó, NTTV bước vào văn đàn với nhiều tác phẩm, thành lập
nhà xuất bản Kim Anh với Nguyễn Thị Nhiên, Hồng Đức, Kẻ Sĩ với Tô Thùy
Yên. Là một trong những tác giả thuộc phái nữ có nhiều tác phẩm đang ăn
khách ở Việt Nam vào giữa thập niên 60-70 cho đến ngày đen tối trong cuộc
đời cầm bút sau 30-4 - 75.
-
-
Tác Phẩm
-
Từ cô giáo tỉnh lẻ, tŕnh độ học vấn chẳng bao nhiêu, yêu
văn chương chữ nghĩa, khởi đi từ những trang nhật kư, trong ṿng mười năm
(65-75), NTTV đă đi vào Văn học Việt Nam với nhiều tác phẩm:
-
Tập truyện Mèo Đêm, Lao Vào Lửa, Chiều Mênh Mông
-
Truyện dài Thú Hoang, Ngọn Pháo Bông, Khung Rêu, Như Thiên
Đường Lạnh, Chiều Xuống Êm Đềm, Nhan Tàn Thắp Khuya, Cho Trận Gió Kinh
Thiên... c̣n nhiều truyện viết feuilleton đăng trên báo chưa xuất bản. Năm
1978, nhà xuất bản Sống Mới ở Fort Smith, Arizona cho tái bản truyện dài
Thú Hoang.
-
Tập truyện Mèo Đêm gồm bảy truyện ngắn: Mănh, Đợi Chuyến Đi
Xa, Một Buổi Chiều, Mèo Đêm, Nắng Chiều, Bóng Mát Trên Đường, Miền Ngoại Ô
Tỉnh Lẻ.
-
Tập truyện Lao Vào Lửa gồm ba truyện ngắn: Chiếc Giường,
Đêm Nổi Lửa, Lao Vào Lửa.
-
Tập truyện Chiều Mênh Mông gồm sáu truyện ngắn: Trôi Sông,
Đêm Tối Bao La, Tiếng Hát, Ĺa Sông, Chiều Mênh Mông, Cây Độc Không Trái.
-
Trong mười sáu truyện ngắn xuất bản năm 1966 và 1968 “đă
gây ồn ào trong dư luận giới đọc sách” v́ tính cách táo bạo, ngôn ngữ tả
chân khi làm t́nh, khi tán tỉnh, không khí snack bar với rượu chè trai
gái. Nếu viết về nỗi cô đơn của cô gái mang nhiều mặc cảm như Đợi Chuyến
Đi Xa, nỗi buồn chán chường của người đàn bà ở Ngoại Ô Tỉnh Lẻ, tâm trạng
cô gái trong chuyện chồng con qua Ĺa Sông... chẳng có ǵ gây tác động sự
xuất hiện ng̣i bút nữ giới với giới thưởng ngoạn. NTTV viết về h́nh ảnh ăn
chơi, đàng điếm, mồi chài, thác loạn của giới bán bar trong giai đoạn quân
đội Mỹ tràn ngập ở Việt Nam. Nếu viết thực, sống động phải là người từng
lăn lộn, đầy dẫy kinh nghiệm, trải qua tháng ngày trong khung cảnh đó. Ở
đây lại là cô giáo tỉnh lẻ, giữ ḿnh trong cuộc sống mô phạm phần nào
nhưng đă chọn cho ḿnh cái nh́n độc đáo để sáng tạo. NTTV nhờ dạy kèm
tiếng Anh cho giới bán bar, giới làm sở Mỹ nên có cơ hội giao tiếp, t́m
hiểu mặt trái của cuộc sống làm chất liệu cho ng̣i bút.
-
H́nh ảnh Loan trong Mèo Đêm, cuộc đời bán bar của Loan như
loại mèo đêm “ăn sương” với lính Mỹ. Cuộc đời cô gái vô học bước vào lầu
xanh với cái tên ngoại quốc Mi-Sen, qua bao năm trong nghề với những mánh
khóe điêu luyện để lột tiền lính Mỹ ăn chơi. Trong Chiếc Giường, cô gái
giang hồ về chiều ế khách dùng bùa mê để có được nhiều mối ăn nằm trên
thân xác nhuầy nhụa. Lao Vào Lửa là chân dung cô nữ sinh nghèo túng, đi
t́m việc trong hộp đêm, Tina chưa rành rọt với “Vành ngoài bảy chữ, vành
trong tám nghề” nên bị chê, và cô gái giang hồ chẳng mấy chốc trở thành
tay nghề.
-
“Một tên Mỹ cao lớn, râu ria cạo nhẵn thín, nhưng vết sẹo
trên râu quai nón vẫn làm tối sầm khuôn mặt hắn. Hắn nhe răng cười mơn
trớn hỏi:
-
- Em tên ǵ”
-
Tôi trả lời cộc lốc:
-
- Tina
-
Hắn lôi tôi vào ḷng rồi đặt lên bắp đùi hắn. Bàn tay hắn
sờ soạng trên trên ngực và eo của tôi. Chị Năm thường nói với tôi là tụi
đàn ông Âu Mỹ lông lá như con dă nhơn, mỗi ngày cạo râu hai lần th́ hành
sự rừng rú chịu không nổi. Tôi sợ sệt nh́n cánh tay hắn. Hắn buông thơng
tay tôi tiếp tục:
-
- Ngủ với tôi đi.
-
Tôi đưa tay lên làm hiệu:
-
- Mười ngh́n nghe.
-
Hắn lắc đầu:
-
Mắc lắm, cưng ơi! Nếu mười ngh́n th́ em phải trả tiền pḥng
và tiền ticket”.
-
Trong Tiếng Hát và Chiều Mênh Mông mô tả h́nh ảnh người con
gái lăn vào cuộc t́nh với nhục dục mạnh bạo làm khoái cảm thân xác. V́ vậy
có sự phê phán về hiện tượng dồn nén gây ẩn ức sinh lư, gặp môi trường tác
động làm chất liệu để bày tỏ.
-
Sau ba tập truyện ngắn, NTTV cho ra đời ba truyện dài Ngọn
Pháo Bông năm 1968, Thú Hoang, 1968 và Khung Rêu 1969.
-
Ngọn Pháo Bông mô tả cuộc đời vũ vữ sống dưới ánh đèn màu,
theo thời gian, gái làng chơi hành nghề cho Tây rồi Mỹ trải dài qua hai
thập niên. Cuộc đới gái điếm lăo luyện đó được kết thúc bởi tên ma cao lưu
manh bắng lưỡi dao oan nghiệt.
-
Năm 1970 Khung Rêu được giải nh́ Văn chương toàn quốc, tên
tuổi NTTV được nhiều cây bút đề cập, trong đó có ba tác phẩm đáng kể như
Mười Khuôn Mặt Văn Nghệ Hôm Nay (Trịnh Công Sơn, Túy Hồng, Nguyễn Thị Thụy
Vũ, Dương Nghiễm Mậu, Nguyễn Đ́nh Toàn, Nhật Tiến, Thế Uyên, Thế Phong,
Bùi Giáng, Vơ Hồng) của Tạ Tỵ. Các Nhà Văn Nữ Việt Nam 1900 - 1970 (Song
An, Mộng Sơn, Nguyễn Thị Vinh, Linh Bảo, Nhă Ca, Túy Hồng, Nguyễn Thị
Hoàng, Trùng Dương) của Uyên Thao và Những Truyện Ngắn Hay Nhất Của Quê
Hương Chúng Ta gồm 45 cây bút từ 1954 đến 1973 do Nguyễn Đông Ngạc, chủ
trương nhà xuất bản Sóng, thực hiện vào năm 1974 đưa tên tuổi NTTV sáng
giá. Truyện ngắn Ḷng Trần cùng với h́nh ảnh NTTV qua ống kính của Trần
Cao Lĩnh hiện diện trong tuyển tập nầy.
-
Khung Rêu ghi lại h́nh ảnh nơi quê mà trong phần tựa, NTTV
viết: “Từ hồi nhỏ, tôi phải chịu đựng mốt ám ảnh thường xuyên: sự suy sụp
bệ rạc của một gia đ́nh thịnh măn ở miền Nam. Nguyên nhân chính của sự suy
sụp bệ rạc nầy th́ ai cũng biết: chiến tranh... Khi khởi công viết quyển
truyện nầy, tôi đặt trước cho ḿnh một chủ định: ghi lại cái ám ảnh từ
thuở nhỏ dại đó của tôi, trong ước vọng, một lần nữa, giải tỏa nó cho
xong”.
-
Bối cảnh câu chuyện xoay quanh gia đ́nh ông Phủ, điền chủ,
quan lại, giai đoạn về hưu. Nh́n bề ngoài gia đ́nh giàu sang nhưng bên
trong từ ông Phủ đến con cái chẳng ra ǵ, con trai có đứa th́ chơi bời
trụy lạc, đứa th́ dốt nát, con gái có đứa th́ lăng loàng, đứa th́ thất
t́nh hóa điên, đứa th́ ái nam ái nữ. Ông Phủ lắm vợ nhưng đầu óc đầy nhục
dục, hăm hiếp người làm trong nhà tuổi bằng con cái... tạo ra thảm kịch,
băng hoại của gia đ́nh đến thời suy sụp.
-
Cho Trận Gió Kinh Thiên đề cập đến bi kịch trong đời sống
vợ chồng, ông ăn chả th́ bà ăn nem, mà khi nàng lao ḿnh vào cuộc t́nh mới
để trả thù chồng, bỏ quê về sống nơi đô hội như lao ḿnh vào cơn gió bụi
bên cạnh h́nh ảnh cờ bạc, đĩ điếm.
-
NTTV dám viết với ngôn từ, suy nghĩ của giới giang hồ, h́nh
ảnh, động tác lẫn cảm giác của trai gái khi “lâm trận” mà trước đó chưa có
nhà văn nữ nào đề cập. Túy Hồng, khuôn mặt đất thần kinh, tiếp nhận ng̣i
bút của Francoise Sagan trong nếp sống hiện sinh, tác động xác thịt rung
động được mô tả đă ảnh hưởng vào cái nh́n của Thụy Vũ. Và, khi kề cận với
giới sống gần gủi mấy chàng G.I, khai thác được nhiều khía cạnh mà cây bút
nữ khác không có chất liệu để sáng tác. NTTV biết táo bạo động tác ái ân
như: “làm đùng đùng như cù dậy”, “làm đùng đùng như con cá sấu đập đuôi
bánh lái ghe chài”, hay chủi bới nhau bằng ngôn ngữ thô tục như: “Tam đại
tứ đại, cao tằng cố tổ con đĩ mụ nội nó”, “Mầy là con đĩ ăn cám uống hèm
nên ngu si đần độn”... (Cho Trận Gió Kinh Thiên) nên bị phê phán như ng̣i
bút khiêu dâm.
-
Quan niệm về sáng tác theo NTTV: “Tôi thích truyện ngắn
không có cốt truyện mà đầy nhiều chi tiết soi sáng thái độ lẫn quan niệm
của tác giả đối với văn chương và cuộc đời. Trong ba tập truyện: Mèo Đêm,
Lao Vào Lửa, Chiều Mênh Mông, hầu hết các truyện ngắn đều có cốt truyện
hẳn hoi, nên tôi không được vừa ư lắm. Bởi vậy, đă từ lâu, tôi không viết
truyện ngắn nào nữa, mà chỉ cắt xén vài đoạn trong truyện dài để làm
truyện ngắn đăng báo mà thôi” (NĐN - NTNHNCQHCT).
-
Nhận định về truyện ngắn, theo Tạ Tỵ: “Thụy vũ viết truyện
ngắn với nhiều thể tài, mỗi thể tài được hàm chứa sự cuồng nhiệt của tuổi
trẻ trong vấn đề t́nh yêu, cũng như nỗinhức mỏi về thân phận, thân phận
người con gái với những ước mơ táo bạo về dục t́nh” (TT - MKMVNHN).
-
-
Ḍng Đời
-
-
Nhà văn Văn Quang, tác giả nhiều tác phẩm xuất hiện vào
thập niên 50 - 70 như Thùy Dương Trang, Ngh́n Năm Mây Bay, Nguyệt Áo Đỏ,
Chân Trời Tím, Đời Chưa Trang Điểm, Nét Môi Cuồng Vọng, Người Yêu Của
Lính, V́ Sao Cô Độc, Tiếng Hát Học Tṛ... gần đây với truyện dài Ngă Tư
Hoàng Hôn, Bắt Tay Tử Thần . . . và Một Người Đàn Bà, Nhiều Người Đàn
Ông trên nhật báo Người Việt vào đầu năm 2000, vừa gởi ra hải ngoại bài
viết về con gái của bạn văn. Câu chuyện về con gái của nhà văn Nguyễn Thị
Thụy Vũ: Người Con Gái 27 Năm Sống Với Đời Sống Thực Vật của Văn Quang đă
gây xúc động nhiều người.
-
Hai mươi lăm năm, tên tuổi NTTV đă phôi pha theo thời gian,
h́nh như tác phẩm của Thụy Vũ chưa được xuất hiện ở hải ngoại. Con người
sống giữa lằn ranh Quốc - Cộng đó không c̣n cầm bút để bày tỏ, đôi khi
chấp nhận sự ngộ nhận như oan khiên của cuộc đời.
-
Vào đầu thập niên 90, đọc kư sự Giai Thoại Hồng của Hồ
Trường An, tôi nhớ lại kỷ niệm xưa khi đề cập đến ngôi nhà người thân
trong gia đ́nh anh.
-
“Vào năm 1961, gia đ́nh của cô Phương Đài tôi c̣n ở trong
căn một căn nhỏ hẹp ở dăy đông lang của Thánh thất Từ Vân, Phú Nhuận.
Thánh thất thuộc bổn đạo Cao Đài ở gần chùa Quán Thế Âm, chùa do cố Ḥa
thượng Thích Quảng Đức trụ tŕ (c̣n gọi là chùa Mạch Lô) tọa lạc trên
đường Nguyễn Huệ. Dăy đông lang nầy vách ván, mái lợp ngói âm dương...
Cảnh trí nơi đây rất thơ mộng. Trước dăy đông lang có trồng ba cây điệp
ta, những khóm dạ lan, những bụi bông trang dệt gấm đỏ, hường, vàng”.
-
Vài năm sau, vợ chồng Phương Đài cất ngôi nhà khá xinh phía
sau dăy đông lang đó, ở chung với thân mẫu. Trong dăy đông lang đó, vợ
chồng Trần Quân - Xuân Hoàng ở một căn, căn bên cạnh, bạn tôi được thuê
với giá rẻ để ăn học. Thuở đó sinh viên vào Sài G̣n, đồng hương với cụ
Song Thu và Phương Đài, được người quen giới thiệu, có chỗ ở rất tốt cho
việc học hành, muốn dạy kèm được cụ gởi gắm. Có thời gian về ở chung với
người bạn nên có dip gần gũi gia đ́nh Phương Đài. Cư xử với nhau rất t́nh
nghĩa và tử tế, chưa bao giờ nghe luận điệu tuyên truyền nào cả. Có lần
nhà thơ nầy gợi ư với tôi, Thùy Dương Tử cần bài khảo cứu cho tờ An Lạc số
cuối năm, có tính cách quê hương, tôi viết bài Thực Trạng Xă Hội Trong Thi
Ca Trần Tế Xương. Cuối năm 1966 tôi vào quân ngũ, quên chuyện bài vở, sau
đó bạn tôi lên Thủ Đức thăm với chút quà và tiền nhuận bút hai ngh́n,
tương đương với ba tháng tiền nhà ở đó, hai đứa cưa đôi. Tôi không ngờ
chuyện nhờ bài vở, tôi trả lễ, khi đi xa, giữ được chữ tín... Vào đầu thập
niên 70, khi ở đơn vị, nghe tin khoảng mười người trong giới văn nghệ lần
lượt bị bắt, trong đó có Tường Linh, Phương Đài... vài người quen nữa mà
trước kia thấy họ thường lui tới thăm hỏi với nhau. Đâu ngờ vài khuôn mặt
đồng hương đă quư mến lại nằm vùng hoạt động cho địch! Thảo nào lúc đó Vũ
Hạnh thường lui tới, tập thơ Đất Mẹ của Phương Đài ra đời năm 1967, Vũ
Hạnh đề tựa. Giai đoạn Lữ Phương, Nguyễn Ngọc Lương, Vũ Hạnh ra đời tờ Tin
Văn tạo môi trường giao thiệp cho những người trong cuộc nằm vùng có cơ
hội sinh hoạt, giao tiếp. Khuôn mặt nầy tôi đă đề cập trong bài Vũ Hạnh,
Kẻ Hoạt Đầu Văn Hóa trên Saigon Times và Thời Mới vào cuối tháng 12 -1991.
-
Giữa lằn ranh Quốc - Cộng trong gia đ́nh NTTV thuở đó: “Bà
Song Thu, ba tôi, cô Phương Đài, dượng Trần Quân đều ngả theo phe tả... Tô
Thùy Yên thuở đó chống Cộng có lập trường. C̣n Thụy Vũ và tôi cứ lửng lơ
con cá vàng giữa hai chủ nghĩa” (HTA - GTH). Sau năm 1975 Mặc Khải chẳng
có chỗ đứng nào trong sinh hoạt văn nghệ, ông chết năm 1981.
-
Khi chiêu bài đă lộ h́nh, nh́n lại để suy nghiệm bài học
trong văn giới.
-
Trong tác phẩm Cơi Kư Ức Trăng Xanh, Hồ Trường An có đề cập
đến t́nh duyên lận đận của NTTV với chàng Hải quân khi ở Vĩnh Long. Năm
1964, NTTV gặp Tô Thùy Yên trong bữa tiệc ăn mừng của Thanh Tâm Tuyền nhân
dịp đoạt giải thưởng Văn Chương toàn quốc. Tô Thùy Yên đă có gia đ́nh,
NTTV cuộc t́nh tan vỡ, có đứa con riêng. “Thế là từ đó Tô Thùy Yên không
rời Thụy Vũ nữa. Khi chung sống với nhau, Tô Thùy Yên nhận thấy Thụy Vũ
quê quê, vulgaire thế nào, anh muốn biến chị tôi thành người đàn bà phong
nhă, lịch lăm” (HTA - GTH).
-
Căn gác của đôi t́nh nhân nhà thơ, nhà văn qua bài viết
Lịch Sử Văn Học Qua Ống Kính của Trần Công Nhung khi thực hiện chân dung
văn nhà văn bằng h́nh ảnh: “Tôi nhớ mang máng th́ dạo đó nhà của Tô - Thụy
cũng không xa nhà cụ Vũ Hoàng Chương, đâu lối Bàn Cờ, bởi cũng vào hẽm
quanh co. Lúc nhận ra số nhà, tôi thấy ngay người đàn bà đang ẵm một cháu
bé trạc 2 tuổi đang đứng nơi bậc cửa... Khuôn mặt chị luôn luôn tươi, mước
da không trắng lắm nhưng đẹp và phảng phất nét cổ điển... Căn nhà tối quá,
con hẽm th́ hẹp... Bởi chu vi căn nhà không rộng nên cái cầu thang cũng
quá hẹp. Đi phải nghiêng người mới vừa. Tôi chậm chạp từng bước vừa cúi
nh́n chân sợ lỡ trượt một cái là hỏng hết. Vừa ló đầu qua khỏi cửa thang
gác th́ một cảnh tượng bất ngờ đập vào mắt, khiến tơi vừa mắc cở, vừa buồn
cười. Căn gác trống trơn, ở góc bên trái có cái rương gỗ cũ bằng chiếc bàn
con. Ngang tầm mắt, căng hai sợi giây kẽm phơi đầy những thứ riêng tư của
nữ giới... Tôi nghe như có tiếng cười khe khẽ sau lưng. Làm như không hay
biết ǵ tôi ngồi qú xuống sàn gác, đăït xách máy lên chiếc rương gỗ giả
vờ sửa soạn đồ lề để chị có thời giờ thu dọn chiến trường. Chừng một lúc,
tôi đứng lên th́ tất cả cờ quạt đă dồn về một phía. Chiếc cửa sổ duy nhất
được mở ra, căn pḥng sáng hơn... ánh sáng bán âm bán dương rất hợp với
khuôn mặt của chị. Chưa đầy năm phút là xong, tôi xin cáo lui”.
-
Trong căn gác nghèo nàn đó NTTV đă cho ra đời nhiều tác
phẩm được h́nh thành trên cái rương gỗ làm bàn. Giữa năm 1972 khi làng Báo
Chí Thủ Đức được hoàn thành, NTTV là một trong chín người đầu tiên có nơi
chốn khang trang giữa nơi qui tụ văn nghệ sĩ.
-
Tháng 6 - 1975 Tô Thùy Yên tŕnh diện trong số 24 nhà văn,
nhà thơ, nhà báo, nhạc sĩ quân đội, và trải qua nhiều năm trong lao tù.
“Sau ngày 30 - 4 - 75, chị tôi đem lũ con lên Lộc Ninh để làm rẫy. Nhưng
v́ tôi kỳ kèo nên chị phải về Sàig̣n để học khóa Bồi Dưỡng Chính Trị vào
năm 1976 do bọn cán bộ văn nghệ cộng sản tổ chức... Qua màn tự phê tự
kiểm, Thụy Vũ mệt lả người, trong khi đó chị Nguyễn Thị Vinh, chị Trần Thị
Tuệ Mai vây chung quanh chị, mắt chị nào cũng nḥa lệ; cái thân phận làm
kẻ bại trận thật nhục nhă, ê chề” (HTA - GTH). Là nữ lưu nhưng NTTV không
cúi ḿnh kể lể, lấy công như vài "văn nhân" khác để được chỗ đứng, khoan
hồng.
-
An phận thủ thường, nuôi bốn đứa con thơ, trong đó có bé
Khôi Thụy bị thương tật nằm liệt trên giường, theo chuyện kể của BBH, bạn
văn với NTTV, lúc đó bác sĩ bảo rằng Khôi Thụy khó sống trong hoàn cảnh
nầy, giải quyết cho cháu yên nghĩ nhưng t́nh mẫu tử của NTTV không thể
chấp nhận, sống chết bên nhau cho dù đắm ch́m trong nghiệt ngă. Theo hồ sơ
bệnh lư của bệnh viện Chợ Rẫy và Hội đồng Y Khoa năm 1982: “Khôi Thụy chậm
phát triển và tâm thần mức độ nặng”, trên thực tế th́ t́nh trạng c̣n nguy
kịch hơn nhiều.
-
Qua một phần tư thế kỷ NTTV sống lặng lẽ với bao nỗi đau
thương trong cuộc đời nơi góc chốn ở quê nhà. Hai mươi lăm năm người mẹ
gắn bó bên đứa con tật nguyền qua chứng nhân của người bạn văn:" Trong căn
pḥng nhỏ hẹp, trên chiếc giường lạt tre thưa thớt, một thân h́nh con gái
trắng nhễ nhại với chiếc quần cụt, chiếc áo thun ngắn tay nằm ngay đơ trên
chiếc chiếu chỉ trải có nửa giường. Bởi đó là nơi cháu vừa ăn ở, vừa đi vệ
sinh, vừa làm chỗ tắm... Cháu không hề biết ḿnh sống hay chết, không biết
đói no, không biết ǵ hết ngoài hơi thở của con người” (Văn Quang).
-
H́nh ảnh thương tâm của cháu Khôi Thụy làm bằng hữu phương
xa nghĩ lại thân phận nhà văn NTTV ở quê hương. Văn Quang cho tôi biết
Thái Thủy và Phan Ngọc Diên sắp cho tái bản hai tác phẩm Mèo Đêm và Khung
Rêu của NTTV.
-
Trong truyện ngắn Đêm Tối Bao La, NTTV viết về h́nh ảnh
người đàn bà: “Sau vài cuộc t́nh phất phơ, bây giờ tôi mệt mỏi thật sự.
Tôi bất chấp dư luận để sống mà rồi vẫn cô đơn... Chàng nhạt nhẽo quá. Tôi
lại mơ cao để rồi số tuổi càng ngày chồng chất theo nỗi chán chường”.
-
Cầm bút, đôi khi cảm nhận điều ǵ đó đến với ḿnh qua từng
nhân vật có khi rơi vào trường hợp bản thân đến tuổi cuối đời.
-
-
Vương Trùng Dương
-
Little Saigon 2000
-
-
-
|
