|
| |
-
PHẠM THIÊN THƯ
-
Và Những Bài Thơ Bất Hủ
-
-
Thập
niên 60 Phạm Thiên Thư tham gia nhóm Văn chương của Phạm Kiều Tùng, Nguyễn
Nghiệp N
 hượng,
Nguyễn Tiến Văn không có ǵ nổi bật lắm, nhưng để “trốn” quân dịch Phạm
Thiên Thư nương cửa Phật mặc áo cà sa, chuyển bản dịch Kinh Kim Cang
thành thơ lục bát, nhà chùa thấy “ông sư trốn quân dịch” Phạm Thiên Thư có
tài thơ đă trọng dụng; đúng lúc này Phạm Thiên Thư gặp nữ sĩ Tuệ Mai ái nữ
của thi sĩ Á Nam Trần Tuấn Khải và được nhà thơ nữ này ưu ái “hết ḿnh”
thế là Phạm Thiên Thư tuy mặc áo cà sa nhưng lại làm thơ t́nh những bài
Ngày Xưa Ḥang Thị, Lên Non T́m Động Hoa Vàng ra đời trong dịp này cùng
tập Đọan Trường Vô Thanh.
- Con người Phạm Thiên Thư là
con người luôn sống theo cái qui luật của câu tục ngữ dân gian “thứ nhất
là tu tại gia, thứ hai tu chợ, thứ ba tu chùa” nên mặc áo cà sa 19 năm
[từ năm 1964 tới năm 1975] th́ cởi áo cà sa ra lấy vợ cưới con gái nhà văn
Hoàng Ly Trương Linh Tử một nhân vật thuộc lọai “ṇi t́nh” ở với nhau được
mấy đứa con th́ “bỏ” chạy theo một nữ nha sĩ và mở quán cà phê Hoa Vàng.
- Trong thời gian “tu tại
gia” Phạm Thiên Thư “sáng tác” ra phương pháp chữa bệnh bằng nhân điện
mệnh danh là “Phathata” [Pháp thân tâm]; ông luyện công chữa bệnh thế nào
đến mất trí nhớ luôn, điên điên khùng khùng may nhờ một thầy lang trùng
tên họ với ông đó là thầy lang Phạm Kim Long xem mạch hốt thuốc chữa cho
ông lành bệnh.
- Lành bệnh rồi Phạm Thiên
Thư bắt đầu sản xuất những thứ thuốc như Cao Tiên Dung và quảng cáo 1 thứ
dầu cù là có tên là Cao Tiên Dung với những câu thơ như sau:
- "Nâng hộp cao tiên đi cứu
khổ
- Đă nghe trần mộng nở toàn
hoa"
- Ngoài chuyện
sản xuất dầu cù là bán cà phê ra Phạm Thiên Thư c̣n làm Tự điển cười để
“quảng bá Tiếu liệu pháp cười vui chữa bệnh”. Tự điển cười của Phạm Thiên
Thư mới chỉ ba chữ ABC in ra đă 500 trang. Ngoài tự điển Cười ra Phạm
Thiên Thư c̣n sọan Tư điển Ư đẹp với mười ngàn câu; có những câu khá ngộ
nghĩnh như “Biết dốt sẽ lột thành hay”, “Có biến mới chuyển thành hay”
và hoàn thành tập thơ với tựa đề Tân Ngôn mười ngàn câu.
- Có người cho rằng “hiện
tượng” Phạm Thiên Thư giống như hiện tượng Vô Thượng sư Thanh Hải nhưng
Phạm Thiên Thư ít đệ tử hơn Thanh Hải; tuy nhiên hơn Thanh Hải ở chỗ
không “buôn thần bán thánh” chỉ “cợt nhả” với chữ nghĩa thôi.
- Phạm Thiên Thư ăn mày cửa
Phật rồi phá giới lấy vợ đẻ con nhưng luôn miệng tụng câu tục ngữ “Thứ
nhất là tu tại gia, thứ hai tu chợ thứ ba tu chùa” tự cho rằng ḿnh không
phá giới mà đă chọn con đường tu khó nhất tu tại gia.
- Trên đời này làm được vài
câu thơ hay đă “hiếm” rồi huống chi Phạm Thiên Thư lại làm được tới mấy
bài thơ hay chúng ta phải trọng chứ.
- Cuối thế kỷ hai mươi trên
thi đàn Việt Nam có ít nhất ba nhà thơ đầu óc không “b́nh thường” đó là
Bùi Giáng, Phạm Thiên Thư và Nguyễn Đức Sơn nhưng văn chương th́ mỗi người
mỗi vẻ c̣n sống th́ có lẽ Phạm Thiên Thư là người “tỉnh” nhất trong 3
người không b́nh thường này.
- Tôi c̣n nhớ cuối thế kỷ hai
mươi trong một lần tâm sự với tôi, mẹ vợ Phạm Thiên Thư bà Hoàng Ly
Trương Linh Tử đă quả quyết với tôi rằng Phạm Thiên Thư là một con người
nhiều mặt dám “qua mặt” cả Phật lẫn thầy; con gái bà đă ăn phải “bùa mê
thuốc lú” mới đi lấy Phạm Thiên Thư. Phạm Thiên Thư “thôi” con gái bà, bà
rất mừng.
- Những người đọc qua bản
thảo tập Tân Ngôn của Phạm Thiên Thư đều ca thán với tôi rằng Phạm Thiên
Thư đang muốn dùng “lời” để làm một cụộc “cứu rỗi”; tôi đă nói với những
người này rằng người làm thơ thua ǵ “đấng” sáng tạo đâu chúng ta hăy ngả
mũ chào Tân ngôn của Phạm Thiên Thư.
-
Hồ Nam
-
(Trích "100 Khuôn Mặt Văn Nghệ Sĩ" của Hồ Nam
và Vũ Uyên Giang - Sắp phát hành)
-
-
-
Gặp Lại Phạm Thiên Thư Sau
25 Năm
-
Vũ Uyên Giang
-
-
Một buổi sáng tháng đầu
tháng 9 năm 1981, Hoàng Văn Giang (1) đạp xe xuống rủ tôi đi uống cà phê.
Hai thằng tôi đạp xe từ Ngă Ba Ông Tạ trên đường Lê Văn Duyệt nối dài (sau
75 VC đổi là Cách Mạng Tháng 8) về hướng Hoà Hưng định ghé quán café của
Tô Duy Khiêm do Chu Vương Miện trông coi ở Hoà Hưng. Trên đường vừa đi,
vừa tṛ chuyện; như chợt nhớ ra điều ǵ, Giang nói với tôi:
- - Hay là ḿnh ghé đến quán
café của Phạm Thiên Thư trên đường Yên Đổ; tiện thể thăm hắn luôn.
- - Phải đấy! Lâu quá không
gặp họ Phạm nên ghé thăm nhà thơ Động Hoa Vàng xem sao.
- Khi đi ngang quán café của
Chu tiên sinh, tôi nh́n thấy Tô Duy Khiêm và Phan Lạc Giang Đông đang ngồi
trong quán. V́ đă có chủ đích đi thăm Phạm Thiên Thư nên hai thằng tôi đạp
xe đi thẳng .
- Chúng tôi ngừng xe ở gần
góc đường Yên Đổ (VC đă đổi thành Lư Chính Thắng) và Hai Bà Trưng, dựng xe
ở một gốc cây đầy hoa màu vàng, đă thấy Phạm Thiên Thư chạy ra tận cửa đón
chúng tôi vào quán. Quán cà phê (không có tên) là một căn nhà nhỏ nằm quay
mặt ra đường Yên Đổ gần phía hẻm Bến Tắm Ngựa; Phạm thuê của một bà Dược
sĩ, nh́n vẻ tối tăm, nhếch nhác; lỏng chỏng mấy chiếc bàn thấp lè tè, bên
trong quán chai lọ, b́nh rượu ngâm thuốc xếp lộn xộn trên kệ.
- Chúng tôi ngồi ở cái bàn
sát tường ngay chỗ lối ra vào. Phạm Thiên Thư đứng trong quầy pha cà phê
từ trong một cái túi đen đuá; loại cà phê dân uống cà phê hay gọi b́nh dân
là cà phê bít tất. Ở Sàig̣n ngày xưa có cà phê Năm Dưỡng ở Bàn Cờ cũng
chuyên bán cà phê bít tất nhưng rất ngon và rất đông khách.
- Sau khi bưng ra bàn 2 ly cà
phê đá, Phạm quân ngồi xuống tṛ chuyện với chúng tôi.
- Tôi hỏi: Ông mở cái quán
này bao lâu rồi? Bán buôn có khá không? (Hỏi vậy thôi, chứ tôi nghĩ là
không khá v́ thấy quán vắng teo nên biết là không khá).
- - Cũng được vài năm nay.
Thời buổi bây giờ khó khăn lắm. Cái ǵ cũng tổ hợp, cũng hợp tác xă, cũng
phân phối... Người dân sau 75 lại cùng đói khổ như nhau nên ai cũng mở ra
buôn bán lặt vặt; ai cũng nghèo xơ xác, nên đâu có nhiều khách! Phạm nói.
- Sau đó Phạm quân hăng say
nói với chúng tôi về Đại Trường Ca Việt Nam mà Phạm Thiên Thư viết để ca
ngợi chiến thắng giành độc lập và thống nhất đất nước của những người cộng
sản. Phạm nói với chúng tôi: "...đó là chiến thắng có một không hai trong
lịch sử và Phạm rất hănh diện được chứng kiến. Nước nhà đă độc lập thống
nhất và thoát khỏi sự nô lệ vào ngoại bang..." Phạm trả lời rất thuộc bài,
nói vanh vách những điều bọn VC đă bắt mọi người phải nói thuộc ḷng như
con vẹt lập lại những ǵ người ta muốn nó nói. Sau ngày 30/4/1975, toàn
thể nhân dân từ Nam ra Bắc, từ thành thị đến nông thôn, từ rừng sâu núi
thẳm cho chí đến những hải đảo xa xôi, từ trung ương cho đến các địa
phương thôn làng, xóm ấp... người dân trở thành những con vẹt chỉ biết lập
lại những điều đảng nói. Anh nào dại dột nói khác với đảng th́ sẽ bị quy
chụp những tầy trời như: phản động, âm mưu chống đối đảng, âm mưu phản
cách mạng v.v... và tương lai là lao tù đầy đoạ ở các vùng rừng thiêng
nước độc, cưỡng bách lao động không có ngày về hoặc phải chế mất xác trong
rừng sâu.
- Tôi cười thầm trong bụng về
cái sự ngây thơ của một anh thầy tu trốn lính, khi nói là ngày nay đă
không c̣n bị ngoại bang nô lệ. Anh ta đă không nh́n thấy những người cộng
sản VN đă nô lệ Nga Tàu c̣n hơn bất kỳ thứ nô lệ nào trên đời. Chúng đă
khiêng cái chủ thuyết ngoại lai vô nhân về tṛng cái ách ấy lên đầu lên cổ
nhân dân, dùng những thủ đoạn hèn hạ, khát máu để khống chế người dân vô
tội; tước đoạt mọi thứ quyền của con người mà cái quyền tối thiểu là quyền
sống, quyền làm người cũng bị chúng d́m xuống tận đáy sâu điạ ngục đỏ.
- Tôi khẽ đá vào chân Hoàng
Văn Giang để đừng ai có phản ứng gay gắt v́ e bất lợi. Dưới sự cai trị bạo
tàn của cộng sản Việt Nam, có rất nhiều cạm bẫy mà chỉ cần sơ sẩy sẽ ân
hận cả đời. Chúng tôi là những người đă có thừa kinh nghiệm tù đày trong
lao tù cộng sản nên cần phải đề cao cảnh giác. Nhưng tôi vẫn nói với Phạm
Thiên Thư là: "Chuyện đó nên để cho lịch sử phê phán, ḿnh là người cầm
bút, làm thơ nên sống với những sự thật và đừng để lôi cuốn vào sự lừa
dối. Khi nào ông viết xong, chúng tôi sẽ được đọc một đại tác phẩm để đời
của ông. Bây giờ bỏ mấy cái chuyện chính trị chính em đó sang một bên mà
hăy nói chuyện văn nghệ hoặc đời sống của ông ra sao."
- Phạm Thiên Thư lại đổi đề
tài sang chuyện chữa bệnh bằng nhân điện và họ Phạm đă t́m ra một loại sâm
đặc biệt ngâm vào rượu uống trị được bách bệnh được ông đặt tên là rượu
Hồng Sâm. Vừa nói, Phạm vừa lôi một b́nh rượu lớn, bên trong có ngâm mấy
loại củ trông giống như củ khoai từ, định rót cho chúng tôi. Nhưng cả tôi
lẫn Hoàng Văn Giang đều cản lại v́ giữa trưa nóng nực không ai trong chúng
tôi muốn uống rượu.
- Thấy nói chuyện với họ Phạm
toàn những chuyện vớ vẩn và nhạt nhẽo, tôi và Giang đứng dậy từ giă ra về
và để tiền trên bàn thanh toán cà phê.
- Về nhà, tôi vẫn c̣n ấm ức
về những chuyện với họ Phạm, nên lấy giấy viết mấy câu thơ trách móc nhẹ
nhàng:
-
-
GỬI PHẠM THIÊN THƯ
-
(Để nhớ lúc gặp Phạm Thiên Thư năm 1981 tại quán cà phê góc đường Yên Đổ
và Hai Bà Trưng)
-
- Bởi chưng xưa "gă từ quan"
- Ngày nay ngồi ngắm hoa vàng
mung lung
- Xót trang bi sử ngượng
ngùng
- Thất phu thẹn với tang bồng
nổi trôi
- Mấy năm vật đổi sao dời
- Hoài thân lận đận, vẫn đời
hoang mang
- Trước sân dăm cánh hoa vàng
- Ngậm ngùi thế sự, ngàn hàng
lệ sa
-
- (Thơ Vũ Uyên
Giang - 1981)
-
-
Tôi định bụng hôm nào rảnh rang sẽ ghé đưa cho Thư, nhưng tôi không c̣n cơ
hội nữa khi sáng sớm ngày 8 tháng 10 năm 1981, Huỳnh Bá Thành (tức Thiếu
tá công an Ba Trung, tức tên cộng sản nằm vùng Hoạ sĩ Ớt, chuyên vẽ hí hoạ
cho nhật báo Điện Tín của ông Hồng Sơn Đông) dẫn lâu la đến nhà bắt tôi.
Đứng trong sân, nh́n ra thấy chiếc xe Jeep đậu bên kia đường, ngồi cạnh
tài xế là Huỳnh Bá Thành, kế bên Huỳnh phía dưới đất là một tên nhà thơ
của Miền Nam mang họ Phan làm chỉ điểm cho Thành. Hai tên công an tuổi
chừng 19, hoặc 20 đi vào nhà và hỏi tôi: Anh có phải là anh Vũ không? Tôi
xác nhận là đúng th́ chúng nói thuộc Bảo Vệ Chính Trị 2 của Sở Công An
Thành phố, có lệnh bắt tôi. Biết t́nh thế nguy hiểm, nên tôi đă phóng chạy
bằng ngă sau nhà sau khi xin chúng cho vào nhà mặc áo và rửa tay. Trốn
tránh ở Sài g̣n cả tháng rồi vượt biển t́m tự do nên không có cơ hội gặp
lại Phạm Thiên Thư để tặng bài thơ.
-
-
Đôi nét về Phạm Thiên Thư
-
-
PHẠM THIÊN THƯ tên thật
Phạm Kim Long. Sinh tại Hải Pḥng, năm Canh Th́n 1940; Nguyên quán: Kiến
Xương, Thái B́nh.
- Thi phẩm đă xuất bản:
- - Qua Suối Mây Hồng (tức
Kinh Ngọc - thi hóa Kinh Kim Cương)
- - Động Hoa Vàng
- - Đoạn Trường Vô Thanh
- - Ngày Xưa Người T́nh
- - Hội Hoa Đàm (tức Kinh
Hiền gồm 12.000 câu lục bát - thi hóa Kinh Hiền Ngu)
- - Quyên Từ Độ Bỏ Thôn Đoài
- - Suối Nguồn Vi Diệu (tức
Kinh Thơ - thi hóa Kinh Pháp Cú)
- - Trại Hoa Đỉnh Đồi.
- Sau năm 1975 được nhà nước
cộng sản xuất bản một số sách "vớ vẩn" chẳng có giá trị ǵ như pho (phải
dùng đến chữ pho v́ nó rất dầy) sách "Tiếu Liệu Pháp, Tự Điển Cười" gồm
các chuyện cười mà Phạm Thiên Thư góp nhặt được, mới chỉ có 3 mẫu tự ABC
đă dày 500 trang; như các pho sách nói về công dụng của Hồng Sâm và nhân
điện và các pho sách nói về Phạm có "công năng" cơi trên cho để chữa bách
bệnh v.v... Những bệnh nan y trên đời mà y giới (kể cả Đông Y lẫn Tây Y)
đều chưa t́m ra cách chữa trị hữu hiệu th́ Phạm Thiên Thư đều chữa khỏi
như: Ung Thư, Tiểu Đường, Cao Máu v.v...
- Ngày 13/4/2006, vừa đặt
chân xuống phi trường Tân Sơn Nhất, tôi được nhà thơ Vương Tân (tức kư giả
Hồ Nam) chở đến chỗ hiện nay nhà thơ họ Phạm đang trụ tŕ ở Quán cà phê
Hoa Vàng toạ lạc ở số Y 3 Bis đường Hồng Lĩnh (cư xá Sĩ Quan Chí Hoà cũ).
Bà chủ quán cà phê Hoa Vàng ngày nay (hiền thê của Phạm thi sĩ) chính là
bà Dược sĩ chủ nhà nơi họ Phạm thuê mở quán cà phê không tên trên đường
Yên Đổ - Hai Bà Trưng ngày nào. Chắc bà yêu thơ của thi sĩ nên yêu luôn cả
thi sĩ? Ngày ngày người ta sẽ thấy một ông già tóc bạc, vóc dáng nông dân
thể hiện rơ nét khi thấy ông mặc quần ống thấp, ống cao chuyên ngồi trước
của quán, vừa trông xe cho khách, vừa phun khói thuốc như ống khói tàu.
Đôi khi ngồi với khách nói chuyện hoang tưởng về việc được "cơi trên" sai
xuống trần cứu nhân độ thế, về "nhân điện" v.v... Tại đây tôi đă gặp lại
những người bạn cũ nhiều năm không gặp như Tô Duy Khiêm, Trần Ngọc Tự, Kha
Thùy Châu, Phổ Đức; mỗi người có những kỷ niệm thời trai trẻ khi cùng nhau
sinh hoạt văn nghệ tại Sàig̣n.
- Ở hải ngoại đă có một thời
rộ lên tranh căi về tác giả bài thơ Ngày Xưa Hoàng Thị; có người cho rằng
bài thơ này của Nguyễn Tất Nhiên; có người cho rằng đó chính là thơ của
Phạm Thiên Thư. Lại có một bà cũng họ Hoàng, chủ nhiệm một tờ báo ở Nam
California đă viết trên báo tự nhận ḿnh chính là Hoàng Thị Ngọ mà Phạm
thi sĩ viết thành thơ. Những người biết chuyện chỉ cười thầm bà họ Hoàng
đă là vợ một nhà thơ đă thành danh mà không giữ được chồng lại c̣n vơ vào
một nhà thơ khác làm ǵ? Nàng thơ Hoàng Thị Ngọ của Phạm Thiên Thư là một
con người thật bằng xương bằng thịt, vóc người mảnh khảnh với mái tóc xoă
vai. Nàng không đẹp lắm nhưng vóc dáng thanh tú, hay mặc áo dài màu trắng
hoặc đen đi học ở Trường Văn Lang bằng xe đạp. Nhà thơ họ Phạm sau khi bị
trường Chu Văn An đuổi học v́ kỷ luật đă quay về Văn Lang và gặp nàng thơ
Hoàng Thị Ngọ. Phạm cứ lẽo đẽo đạp xe theo sau nàng không nói năng ǵ, ôm
mối t́nh câm nín. Có những lần nàng thơ quay lại mắng anh chàng mũi to,
răng vẩu, đen đuá như một anh nông dân chất phác...
- Ngày qua ngày, thấm thoắt
thời gian đă 3 năm trôi qua, Phạm quân áp dụng phương châm "đẹp trai không
bằng chai mặt"; khi nàng thơ thực sự cảm động mối chân t́nh của họ Phạm để
đáp lại mối t́nh câm nín của chàng th́ cũng chính là lúc họ Phạm xuống tóc
quy y cửa Phật làm một thầy tu. Dù chỉ đi tu để trốn lính... Và từ đó đời
được thưởng thức những áng thơ t́nh Phạm Thiên Thư viết trong Chuà.
- Tính từ ngày gặp tôi nhà
thơ họ Phạm ở quán cà phê không tên trên đường Yên Đổ năm 1981 cho đến lần
gặp lại năm 2006 tại Quán Hoa Vàng Y 3 Bis đường Hồng Lĩnh, đă là 25 năm;
một phần tư thế kỷ trôi qua với biết bao đổi thay. Đến lúc đó tôi mới có
cơ hội chép bài thơ Gửi Phạm Thiên Thư cho nhà thơ.
- Nhân dịp gặp nhau ở Quán
Hoa Vàng của Phạm quân, Bùi Đức Dung đưa cho tôi xem bài thơ viết sau khi
đi cải tạo về có nhắc đến Phạm thi sĩ như sau:
-
-
Khi Về
- Khi về gặp Phạm Thiên Thư,
- Thầy lang nửa áo thầy tu
nửa chùa
- Cầm tay bắt mạch như đuà
- Vỗ lưng ta gọi bốn mùa rong
chơi
- Về toàn gặp chuyện trời ơi,
- Chuyện may th́ ít, chuyện
xui th́ nhiều.
- Bùi Đức Dung
-
- Vũ Uyên Giang
- (Trích 100 Khuôn
Mặt Văn Nghệ Sĩ của Hồ Nam và Vũ Uyên Giang - sắp phát hành)
-
- (1) Hoàng Văn Giang, Đại úy
Đại Đội trưởng thuộc Sư đoàn 1 Bộ Binh trú đóng ở vùng điạ đầu giới tuyến
ở Vùng I Chiến thuật. Anh thường có bài viết trên Bách Khoa trước năm
1975. Sau ngày 30/4/1975, anh cũng như bao nhiêu quân nhân QLVNCH bị tập
trung trong các Trại tù của cộng sản. Thời gian từ 1978 đến 1981, anh ở tù
chung 1 trại K.1 ở Suối Máu Biên Hoà với người viết. Hiện nay anh đang
định cư ở thành phố Chicago, Illinois và viết văn, viết báo, viết sách
dưới bút hiệu Việt Dương.
-
- Trích Thơ Phạm Thiên Thư:
-
-
Áo Thu
- Xưa em phơi áo giữa thu
phong
- Lá vàng cài lên lụa rực
hồng
- Nay áo cuốn trôi về thiên
cổ
- Lá vàng bay lạnh nỗi niềm
không
-
|
| |
|
