|
| |
-
PHƯƠNG TRIỀU
-
Nhà Thơ Của Thời Đại
-
-
Trước biến cố 30 tháng tư năm 1975
Phương Triều Lê Huỳnh Hoàng là một nhà báo nhà văn sự nghiệp làng nhàng
viết dăm ba truyện ngắn ít cuốn tiểu thuyết trinh thám thôi; nhưng sau
biến cố này Phương Triều như bao sĩ quan cấp úy khác kẹt lại VN bị tù cải
tạo rồi đi H.O qua Mỹ. Qua Mỹ tuổi gần sáu mươi tuy tiếng Anh không đến
nỗi "tồi" nhưng cả đời chỉ biết đi lính và tung tẩy với ng̣i bút kiếm ăn,
thêm sang Mỹ chẳng nghề ngỗng ǵ chẳng lẽ đi làm móng chân móng tay sao?
PT đành "dấn thân" vào nghề báo ở Mỹ.
-
Phương Triều dịch rồi viết những bài chân dung văn nghệ và
buồn buồn làm thơ trút bầu tâm sự của một kẻ "lưu vong" không gặp thời.
-
Phương Triều vất vả với cuộc mưu sinh để chờ ngày lĩnh tiền
ǵa, cái giá Phương Triều phải trả cho những ngày tháng "bon chen" để sống
để tồn tại là bệnh ung thư thanh quản phải giải phẫu cắt thanh quản "tắt
tiếng" luôn.
-
Cái được của Phương Triều trong những ngày "lưu vong" là
đă viết những bài văn phác họa những chân dung văn nghệ sĩ khá chính xác
khá nhuyễn và cái được lớn hơn là những vần thơ.
-
Người xưa rất đúng khi tổng kết rằng nhưng nhà thơ làm được
những vần thơ bất hủ là những kẻ sống ba ch́m bẩy nổi lắm nỗi truân
chuyên.
-
Những vần thơ Phương Triều làm ra trong những ngày tháng
"khốn khổ khốn nạn" nhất trong cuộc đời chính là những vần thơ bất hủ và
bất tuyệt.
-
Con chim sắp chết thường hót tiếng hót hay con người trước
hố sâu vực thẳm của cái chết thường có những lời hay ư đẹp.
-
Phương Triều thua trận đời bị bệnh tật làm cho lao đao
nhưng lại thắng lớn về thi ca
-
Ngôn ngữ thơ Phương Triều là ngôn ngữ thơ cổ điển của thế
kỷ hai mươi nhưng là một thứ tân cổ điển.
-
Là người Việt Nam sinh ra và trưởng thành trong thế kỷ hai
mươi đầy biến động và bi kịch liên hồi, Phương Triều từng là sĩ quan QLVN
Cộng Ḥa từng đi tù cải tạo và súyt mất mạng trong trại tù cải tạo v́ bệnh
tật, Phương Triều là một trong những kẻ sống sót chịu nhiều đắng cay và
đem nhưng đắng cay này vào thi ca.
-
Chúng ta có một Tô Thùy Yên từ trại cải tạo về sáng tác
những vần thơ bất hủ; chúng ta lại có một Phương Triều H.O làm đựoc những
bài thơ tha hương "tầm cỡ.
-
 Phương Triều đă chọn được đường đi và cố gắng tranh thủ
với bệnh ung thư để sáng tác.
-
Đường thơ của Phương Triều là con đường chênh vênh giữa
cuộc sống và cái chết đâu khác ǵ con người thời đại chúng ta bị treo lơ
lửng giưa cái thiện và cái ác. Tiếng thơ Phương Triều là tiếng thơ đứt
ruột, Phương Triều vật lộn với thơ cũng như đang vật lộn với chứng bệnh
ung thư; mỗi vần thơ của Phương Triều là máu huyết là xương thịt của
Phương Triều.
-
Một người bạn của Phương Triều nói với tôi rằng trong những
ngày tuyệt vọng nhất của Phương Triều, chính thơ đă cứu Phương Triều qua
khỏi cơn tuyệt vọng tiếp sức cho Phương Triều sống tiếp để làm thơ.
-
Chàng thi sĩ Phương Triều của chúng ta "tắt tiếng" nhưng
đầu óc rất sáng suốt luôn luôn giấy bút bên ḿnh hoặc ngồi bên máy tính
bầu bạn với thơ.
-
Phương Triều tắêt tiếng nhưng lại viết rất nhiều, sáng tác
không ngừng mạch thơ trong hồn Phương Triều luôn rạt rào. Cái được và cái
mất của một đời người có giá của nó nhất là cái được của người làm thơ
phải trả giá rất "mắc"
-
-
Hồ Nam
- (Trích
"100 Khuôn Mặt Văn Nghệ Sĩ" của Hồ Nam và Vũ Uyên Giang - Sắp phát hành)
-
-
-
PHƯƠNG TRIỀU,
-
Người
Hoạ Sĩ Phác Họa Đời Sống Của Người Dân Miền Nam
-
Dưới Chế Độ Cộng Sản Bằng Thơ.
-
-
Anh Phương Triều là một nhà báo chuyên nghiệp từ trước 1975
tại Sàig̣n. Phương Triều gia nhập làng báo từ năm 1959. Anh đă cộng tác
với nhiều Nhật báo lớn của Miền Nam. Phương Triều tên thật là Lê Huỳnh
Hoàng, tự Huỳnh Kim San, sinh quán tại Sa Đéc. Anh nhập ngũ khóa 23 Trường
Vơ Khoa Thủ Đức và đảm nhiệm chức vụ Sĩ quan báo chí của Bộ Quốc Pḥng
VNCH. Sau ngày 30/4/75, anh đă bị giam cầm trong các Trại hóa thú cải tạo
của cộng sản từ Nam chí Bắc và tưởng chừng đă bỏ xác ở núi rừng Việt Bắc
khi bạo quyền cộng sản chuẩn bị đem anh đi chôn, th́ các bạn tù đồng cảnh
ngộ vốn là các bác sĩ tài ba của QLVNCH đă mổ sống anh và giành lại sinh
mạng anh từ trong tay tử thần. Trong điều kiện tù đầy thiếu thốn mọi
phương tiện, dụng cụ, thuốc men, vệ sinh...; các bác sĩ VNCH chỉ dùng mảnh
lưỡi lam, không có thuốc tê, mê và không có cả chỉ khâu mà đă giải phẫu
thành công cắt 1 phần bao tử của anh để giữ lại sinh mạng cho anh sống đến
ngày nay quả là một sự phi thường, một điều không tưởng...
-
Tôi đă gặp anh Phương Triều đôi lần ở Sàig̣n trước 1975,
khi th́ ở ṭa soạn Nhật báo Trắng Đen trên đường Lê Thánh Tôn của ông Việt
Định Phương. Khi th́ trong các cuộc nhậu với Khánh Giang, Tổng Thư kư của
bán Nguyệt san Thời Nay (do ông Nguyễn Văn Thái làm Chủ nhiệm). Những buổi
nhậu thâu đêm suốt sáng, la cà từ quán này sang quán khác với đông đảo văn
nghệ sĩ, kư giả như Nguyên Vũ, Dương Trữ La, Hoài Điệp Tử, Trương Đạm
Thủy, Trần Xuân Thành, Phan Yến Linh, Phạm Đức v.v... Dạo ấy, tôi làm việc
cho Nhật báo Ḥa B́nh của Linh mục Trần Du và Phạm Đức (Thư kư Ṭa soạn
của Thời Nay) chỉ là hai kư giả trẻ, mới gia nhập làng báo nên thường ngồi
yên ở một góc tṛ chuyện với nhau.
-
Sang Hoa kỳ muộn màng theo diện HO 23 vào năm 1994, Phương
Triều định cư ở Thành phố Saint Paul, Minnesota. Anh cộng tác với hầu hết
báo chí ở hải ngoại qua những bài viết như thơ, bút kư, truyện ngắn v.v...
Anh đă xuất bản ở trong nước được 3 Tập truyện:
-
- C̣n Nhớ C̣n Thương - Sông Hậu xuất bản tại Sàig̣n 1966
-
- Tiếng Hát Hoàng Hôn - Sông Hậu x.b, Sàig̣n 1969.
-
- Sầu Hương Phấn - Sông Hậu x.b, Sàig̣n 1972.
-
Và ở hải ngoại được 5 thi tập:
-
- Thơ Phương Triều do Lâm Tường Dũ ấn hành ở Nam California
1995 khi anh mới sang Hoa kỳ
-
- Trăm Bài Thơ Xuân - Lê Huỳnh xuất bản năm 2000 tại
Minnesotta
-
- Xóm Mộ - Lê Huỳnh xuất bản năm 2001 tại Minnesotta
-
- Giọt Sữa Đất - Lê Huỳnh xuất bản năm 2002 tại Minnesotta
-
- Xương Rồng Đen - Lê Huỳnh xuất bản năm 2004 tại Texas
-
- Các Tác Giả Viết Về Phương Triều - Lê Huỳnh xuất bản năm
2005 tại Texas
-
Hiện tại anh đang chuẩn bị loạt bút kư “Kỷ Niệm Văn Nghệ Sĩ
Kư Giả” được rất nhiều báo ở Hoa kỳ đăng tải và được độc giả say mê theo
dơi...
-
Anh được một số anh em đặt cho danh hiệu chưởng môn phái
“Không Động” v́ không muốn động đậy làm ǵ cả. Ngay khi ở trong tù tại
Miền Bắc, anh ở chung một đội với nhà văn Đỗ Hùng, tác giả quyển truyện sử
Mộng Bá Vương. Hai anh bị cán bộ quản giáo của VC kết án là “chây lười lao
động” đến độ ngày nào cũng bị đưa ra trước đội để chiếu TV (1). Có hôm cả
đội bị phân công đi vác củi trên rừng, Phương Triều chọn một cây nho nhỏ
cho nhẹ và nghĩ rằng anh sẽ về trước Đỗ Hùng; nhưng khi đến Trại, anh đă
thấy Đỗ Hùng ngồi cạnh một bó que (mấy cành nhỏ) trước anh. Phương Triều
hỏi:
-
- Củi của ông đó hả?
-
Đỗ Hùng thản nhiên trả lời: “Thế thôi!”
-
Tôi lên Minnesota 2 lần trong năm 2002, mỗi lần 1 tuần lễ;
lần nào tôi cũng ở nhà Phương Triều. Lần thứ nhất vào tháng 5 khi dự đám
cưới cháu Huy con trai anh chị Phương Triều. Lần thứ hai vào ngày 29 tháng
6 khi 2 vợ chồng người em kết nghĩa của tôi là Trịnh Minh Hoàng nhờ tôi
sang làm đại diện nhà gái trong Lễ Vu Quy của cháu Bích Hằng, con gái lớn
của Hoàng. Bên nhà trai lại là anh chị Đoàn Viết Hoạt; chú rể là cháu
Thiếu Khanh, con trai út của anh chị Đoàn Viết Hoạt. Trong đám cưới, tôi
đă gặp lại các bạn bè xưa như anh nhạc sĩ Cung Tiến, nhà văn Phan Nhật
Nam, nhà thơ MH.Hoài Linh Phương, nhà báo Huỳnh Sĩ Nghị v.v... Đêm trước
ngày đám cưới, khi tôi và Minh Hoàng đến nhà anh chị Chính, một sĩ quan
Không Quân, bất ngờ gặp vợ chồng anh chị Đào Vũ Anh Hùng ở đó. Tôi mới ghé
Dallas thăm anh chị Đào Vũ Anh Hùng cách đó vài tháng, nay lại gặp nhau ở
đây thật là “hữu duyên thiên lư năng tương ngộ”.
-
Lúc 1 giờ trưa ngày 3/1/03, Trà Nguyễn và tôi lái xe ra
phi trường đón chưởng môn “Không Động”. Gặp anh ở khu vực lấy hành lư, tay
bắt mặt mừng. Tôi nắm chặt tay anh hỏi han xem anh có khỏe không v́ tôi
biết anh mới khỏi bệnh sau chuyến đi Texas về được vài ngày, lại phải bay
sang Charlotte. Tôi giới thiệu Trà Nguyễn với Phương Triều. Đây là lần đầu
tiên hai người gặp nhau. Lấy hành lư xong, chúng tôi sửa soạn ra parking
để lấy xe; nhưng Phương Triều nói:
-
- Ông cho tôi hút điếu thuốc đă...
-
-
Tiến Về Phương Nam.
-
-
Sáng ngày 7/1/03, tôi lái xe chở Phương Triều, Thảo Đường
Cư Sĩ và Trà Nguyễn rời Charlotte để tiến về Miền Nam xuống thành phố
Atlanta thăm Hà Văn Sơn và Đỗ Hùng. Đường xa lộ South 85 từ Charlotte đi
Atlanta dài khoảng 270 dặm, mất khoảng 3 giờ rưỡi lái xe; phải đi ngang
qua tiểu bang South Carolina. Liếc trong kính chiếu hậu, thấy Phương Triều
nhắm mắt tôi tưởng anh ngủ, nhưng được một đoạn đường th́ anh dúi vào tay
tôi một miếng giấy trên đó có mấy câu thơ anh viết cho tôi:
-
-
GỬI VŨ
UYÊN GIANG
-
Nghiêng vai trút nợ phong trần
-
Sao chân vấp lại mấy tầng oan khiên
-
Mưa nào qua ngọn biến thiên
-
Cho ta mọc lại tóc triền miên xanh?
-
-
Vội về cho kịp đi nhanh
-
Vội đi nên lại loanh quanh chẳng về!...
-
Phương
Triều (7/1/03)
-
-
Đọc xong, tôi cảm ơn anh Phương Triều và ghé vào Exit
Gasney để đổ xăng và kiếm cái ǵ dằn bụng. Phương Triều nói:
-
-Ông kiếm cái ǵ mềm mềm tôi mới ăn được.
-
Tôi nói:
-
-Anh yên chí, tôi cũng là dân Tây trong làng Hăng Rết với
anh nên bảo đảm thức ăn không cần răng cũng ăn được.
-
Khi rời nhà hàng BurgerKing, anh Phương Triều rất hoan hỉ
với cái Hamberger mềm mại. Chúng tôi lại lên đường...
-
Anh có thói quen đi ngủ sớm như gà lên chuồng, cứ 6 giờ
chiều là trùm mềm. Nhưng anh lại thức rất sớm, 1 giờ sáng đă thức dậy gơ
máy computer lóc cóc. Hôm ở nhà Trà Nguyễn, tôi nằm ngủ gần chiếc
computer; đến gần sáng chợt nghe tiếng gơ trên keyboard rào rào như mưa.
Tôi ngóc đầu dậy, thấy Phương Triều đang ngồi trên bàn máy đánh như gió.
Tôi phục quá. Chẳng bù với tôi và Trà Nguyễn chỉ chuyên trị 2 ngón tay trỏ
để đánh máy. Khi nh́n kỹ lại th́ thấy Phương Triều chỉ đánh có 1 ngón; mà
lại là ngón giữa mới chết người. Th́ ra nhà báo quen xài ngón giữa!
-
Sáng sớm ngày Thứ Sáu 9/1/03, tôi phải từ giă Phương Triều
và Trà Nguyễn để khởi hành đi Chicago sớm v́ trong đêm nhận được tin thân
phụ của tôi bị đau phải vào nhà thương. Tôi rất tiếc không thể tiễn anh
Phương Triều ra phi trường trở về Saint Paul, MN. Ḷng cứ áy náy hoài
không yên. Anh Phương Triều bịn rịn nắm lấy tay tôi chúc thượng lộ b́nh
an. Trà Nguyễn dặn ḍ lái xe cẩn thận, đừng để mông cho người ta hôn. Tôi
nghe thoáng cay trong mắt; quay lưng vội vă bước đi.
-
Trên đường độc hành, ḿnh tôi với con trâu già lầm lũi trên
lộ tŕnh dài hun hút. Suốt đoạn đường xa, tôi để cuốn tape Thơ Phương
Triều do Bích Huyền của Đài VOA thực hiện trong chương tŕnh Thơ Nhạc;
những bài thơ của thi tập Xóm Mộ nghe mà xót xa cho thân phận con người
dân Việt dưới ách bạo tàn của cộng sản VN sau ngày 30/4/1975. Qua Tập Thơ
Xóm Mộ, dù Phương Triều không nói thẳng lên những điều tố giác cộng sản là
nguyên nhân chính đưa dân tộc xuống đáy vực thẳm của đói nghèo, cùng khổ;
nhưng anh chính là một hoạ sĩ đă vẽ những bức tranh sinh động về đời sống
khốn khổ của người dân Miền Nam bằng thơ từ sau ngày đen tối ấy để cho
người đọc thấy rơ nguyên nhân v́ sao họ phải lầm than, cơ cực, đói rét,
khổ ải đến như vậy?
-
-
Vũ Uyên Giang
-
(1) Khi cả Đội ngồi sinh hoạt hằng đêm để kiểm điểm công
việc làm hằng ngày (một h́nh thức đấu tố của VC) th́ hai anh bị đứng nh́n
xuống đội cho đến khi sinh hoạt xong. Anh em thường gọi là "chiếu TV"
-
|
-
|
| |
|
