Vũ Trọng Phụng,

Cuộc Đời & Tác Phẩm

                                                Vương Trùng Dương

 

                                                          Dòng Đời

      Vũ Trọng Phụng, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1912 tại làng Hảo (Bần Yên Nhân), huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Ông sinh năm Nhâm Tý nên thuở nhỏ đặt tên là Vũ Văn Tý.

Từ ấu thơ ông đã mồ côi cha, thân phụ ông làm nghề thợ Bạc, bị thương và qua đời vì tai nạn nghề nghiệp nên gia đình lâm vào hoàn cảnh vô cùng khốn đốn. Năm 1918, thân mẫu ông đem ba người con (Vũ Trọng Phụng và hai người chị) lên tá túc ở nhà Nguyễn Trọng Luật, họ hàng của bà, tại Cầu Gỗ, Hà Nội; bà nấu cơm tháng cho học sinh hầu độ nhật qua ngày. Để giải quyết hoàn cảnh khó khăn trong gia đình, hai người chị lên Bắc Ninh làm công việc dọn dẹp trong nhà thương. Năm 14 tuổi, Vũ Trọng Phụng mới đỗ bằng Tiểu Học. Ông thi vào Trường Sư Phạm nhưng bị trượt nên về nhà phụ mẹ và tự học thêm.

Năm 16 tuổi, ông xin vào làm thư ký đánh máy ở hãng buôn Godard nhưng chẳng được bao lâu thì bị đuổi việc. Ông thi đỗ vào chức Thư Ký ở nhà in Viễn Đông. Làm việc tại nơi đó, ông có cơ hội tiếp xúc với giới cầm bút, được hai năm thì bị đuổi nên năm 1929 ông viết phiếm trên tờ Hà Thành Ngọ Báo. Với bút hiệu Thiên Hư, ông bước vào làng văn qua Chống Nạn Lên Đường, đăng trên báo Hà Thành Ngọ Báo, ba năm sau  nhà xuất bản Tân Dân in thành sách nhưng không gây được sự chú ý của độc giả.

Qua bút hiệu Thiên Hư, theo Vũ Ngọc Phan trong tác phẩm Nhà Văn Hiện Đại: “Cái bút hiệu nầy chỉ thấy ông dùng để ký tập phóng sự Cạm Bẫy Người, đăng trên báo Nhật Tân, xuất bản tại Hà Nội (từ số 1 ra ngày 2 Aout 1933 đến số 14 ra ngày 1 Nouvembre 1933); đến khi nhà xuất bản Đời Nay in tập phóng sự này thành sách người ta lại thấy ông ký tên thật, nên hai chữ Thiên Hư không mấy người biết đến”.

Tuy sống trong hoàn cảnh nghèo nàn, Vũ Trọng Phụng được bà mẹ tần tảo nuôi cho ăn học hầu có cơ hội lập thân nhưng con đường học vấn chưa đến nơi đến chốn. Vũ Trọng Phụng tự mình tìm con đường bước vào văn đàn Việt Nam chưa đầy hai mươi tuổi, ông viết nhiều thể loại nhưng nổi tiếng trên hai lĩnh vực phóng sự và tiểu thuyết.

Trở thành nhà văn nổi tiếng, nhưng ngòi bút của Vũ Trọng Phụng không đủ nuôi gia đình. Ngày 18 tháng 10 năm 1939, Vũ Trọng Phụng mất trong cảnh túng quẫn vì bệnh lao phổi quá nặng, lúc mới 27 tuổi.

Vào tiền bán thế kỷ XX, báo chí bước vào giai đoạn phát triển, thể văn phóng sự rất ăn khách và hấp dẫn vì vậy có nhiều tên tuổi được chú ý nhờ bước vào lãnh vực nầy như Tam Lang Vũ Đình Chí, Trọng Lang, Ngô Tất Tố, Nguyễn Đình Lạp, Vũ Bằng... Trong số những cây bút ấy, nổi trội hẳn lên là Vũ Trọng Phụng. Vì thế công chúng đương thời đã tặng ông danh hiệu: “Ông vua phóng sự đất Bắc”.

Lối hành văn của ông rất tự nhiên, thoáng và ngôn ngữ diễn đạt mang hình tượng khi mô tả từng nhân vật. Qua từng tác phẩm, từng nhân vật đã để lại hình ảnh trong lòng người đọc nhớ mãi với khuôn mặt thời gian. Giữa thập niên 60, ở Sài Gòn, độc giả bắt gặp ở nhà văn Hoàng Hải Thủy khi đọc Vũ Nữ  Sài Gòn, Tây Đực Tây Cái.

Những tác phẩm chính:

- Phóng sự: Cạm Bẫy Người, đăng tải trên báo Nhật Tân từ số ra ngày 2-8-1933 đến số 14, ngày 1-11-1933, An Nam xuất bản cục năm 1934 - Kỹ Nghệ Lấy Tây, xuất hiện trên báo Nhật Tân từ số 69 ra ngày 5-12-1934, nhà xuất bản Phương Đông Hà Nội năm 1936 - Cơm Thầy Cơm Cô, trên Hà Nội báo từ  tháng 3-1936 đến tháng 5-1936 và Lục Xì đăng trên báo Tương Lai vào đầu năm 1937, NXB  Minh Phương Hà Nội 1937...

- Tiểu thuyết: Giông Tố, đăng trên Hà Nội báo từ số 1, ngày 2-1-1936 đến số 11, ngày 18-3-1936; số 18 ra ngày 6-5-1936 với tên mới Thị Mịch, NXB Tân Dân in thành sách với tên Giông Tố, năm 1937 – Số Đỏ, xuất hiên trên Hà Nội báo từ số 40 ra ngày 7-10-1936, NXB Lê Cường Hà Nội 1938 – Làm Đĩ, đăng tải trên tạp chí Sông Hương, Huế 1936, NXB Mai Linh Hà Nội 1939 – Lấy Nhau Vì Tình, NBX NXB Minh Phượng Hà Nội 1942 - Vỡ Đê, NXB Minh Phương Hà Nội 1957.

- Kịch: Không Một Tiếng Vang, NXB Đông tây Hà Nội 1931 – Giết Mẹ (dịch theo Lucrèce Borgia của Victor Hugo), Dịch Thuật Tùng Thư Hà Nội 1936

Ngoài ra, có nhiều truyện ngắn và tiểu thuyết đã đăng trên các báo nhưng chưa xuất bản như Quý Phái (tiểu thuyết), Trúng Số Độc Đắc, đăng tải trên Tiểu Thuyết Thứ Bảy từ số ra ngày 15-5-1938, và các truyện ngắn như: Đứa Trẻ Mồ Côi, Đôi Giày Của Lão Bá Lý, Cái Ghen Của Đàn Ông, Một Đồng Bạc... Và, tác phẩm cuối cùng còn viết dang dở Số Đen thì ông qua đời như sự tiên tri cho sự nghiệp cầm bút của ông.

Cuộc đời với bao thăng trầm, bất hạnh đưa đẫy Vũ Trọng Phụng bước vào làng văn, nghiệp báo với cái nhìn sâu sắc trong ngòi bút hóm hỉnh và có duyên dáng. Ông phác họa tiếng cười vừa dứt, tàng ẩn phía sau với cay đắng, chua chát! Ông mô tả bối cảnh xã hội trong giai đoạn thực dân Pháp cai trị với những khuôn mặt vong thân chạy theo thực dân và lớp người bất hạnh trong cuộc sống lầm than của chế độ để cam chịu cái “nghề” bị khinh miệt, cay đắng!

Ngòi bút phóng sự Vũ Trọng Phụng quan sát, đã sử dụng qua thuật kể bằng con mắt và tấm lòng của những người phu xe, của những người đi ở đợ, của những người đàn bà phải bán mình để nuôi thân... Nhà văn Vũ Ngọc Phan nhận xét: “Người ta sở dĩ ham đọc văn ông vì ngọn bút tả chân sủa ông. Ngọn bút ấy thật là s ắc sảo, nó tả như vẽ, chỉ vài ba nét người ta đã hình dung được những cảnh vật mà tác giả định tả với những màu sắc linh động vô cùng. Nếu chỉ đứng về mặt tả chân, đừng xen lẫn những ý kiến về luân lý, về giáo dục, có lẽ tiểu thuyết của Vũ Trọng Phụng sẽ là những tập văn rất giá trị...

... Tuy đời văn của ông ngắn ngủi (ông mất chưa đầy ba mươi tuổi) nhưng ông đã để lại một lối văn riêng, gây nên được nhiều đồ đệ, trong số đó có người gần được như thầy”.

Vũ Trọng Phụng đã đóng góp trong nền văn chương Việt Nam những tác phẩm để đời, thế nhưng sau khi phong trào Nhân Văn – Giai Phẩm bị trù dập, ông cũng bị liệt kê vào thành phần cầm bút đồi trụy! Năm 1957, tác phẩm Lấy Nhau Vì Tình vừa được nhà xuất bản Minh Phương ấn hành và tác phẩm Vỡ Đê, nhà xuất bản Minh Đức ấn hành thì bị dẹp bỏ!

Hơn ba mươi năm sau, tác phẩm Trúng Số Độc Đắc do nhà xuất bản Văn Học ấn hành năm 1990, từ đó tên tuổi của Vũ Trọng Phụng dần đà được hồi sinh. Nhiều tác phẩm của Vũ Trọng Phụng được độc giả ái mộ, những “ông quan văn nghệ” của thập niên 50 khi nhận thức “một thời lầm lạc” thì đã lẩm cẩm và ra người thiên cổ!

Suốt mười năm miệt mài với chữ nghĩa, Vũ Trọng Phụng đã cho đời hàng chục “đứa con tinh thần” rất tuyệt nhưng tiếc thay, đời quá oan nghiệt, bạc đãi, không nuôi dưỡng được cuộc sống nhà văn!

 

                                       Vũ Trọng Phụng – Kim Dung

                                     & Nhân Vật “Thời Lai Đồ Điếu”

                                                                                                               

     Năm 1945, nhà xuất bản Minh Đức ở Hải Phòng chuyển về ở phố Phan Bội Châu, Hà Nội, Tô Thủy Nguyễn Văn Kiện, một thời sinh hoạt văn học nghêä thuật, thư ký NXB, nên mời được những văn nghệ sĩ tên tuổi cộng tác với Minh Đức.

     Vào năm 1956, phong trào “Trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng” (Bách hoa tề phóng, bách gia tranh minh – Đời Nhà Hán ở Trung Hoa) như làn gió mới  được hình thành trong giới trí thức và văn nghệ sĩ ở Hà Nội. Giai Phẩm Xuân 1956 do Hoàng Cầm, Lê Đạt, Văn Cao cùng các văn nghệ sĩ muốn “cởi trói” thực hiện, do nhà xuất bản Minh Đức ấn hành. Ngày 20-9-1956, tờ Nhân Văn xuất hiện, NXB Minh Đức ấn hành... Báo Nhân Văn ra đến số 6, bị tịch thu tại nhà in. Trong tác phẩm Cát Bụi Chân Ai, Tô Hoài ghi lại: “Các đoàn thể tổ chức kiểm điểm và kỷ luật nội bộ những cán bộ tham gia viết và hoạt động cho báo Nhân Văn và tập san Giai Phẩm của nhà xuất bản Minh Đức”. Và, vụ án Nhân Văn – Giai Phẩm đã bị giới lãnh đạo văn nghệ thẳng tay đàn áp, trong đó có NBX Minh Đức.

Giữa thập niên 50, ngoài tác phẩm Lấy Nhau Vì Tình do nhà xuất bản Minh Phương ấn hành, nhà xuất bản Minh Đức ấn hành các tác phẩm của Vũ Trọng Phụng nhằm trợ giúp cho thân mẫu và hiền thê của Vũ Trọng Phụng đang sống trong hoàn cảnh khó khăn. Thế nhưng, sau vụ án Nhân Văn – Giai Phẩm, không khí ngột ngạt bao trùm trong giới văn nghệ sĩ, trí thức... tác phẩm của Vũ Trọng Phụng cũng bị kết án làm “băng hoại xã hội” nên đành mang số phận hẩm hiu, không được phép phổ biến.

Nhà văn Vũ Trọng Phụng đóng góp trên văn đàn Việt Nam với nhiều tác phẩm, trong đó, Giông Tố và Số Đỏ của ông đã tạo được tiếng vang trong thời kỳ tiền chiến.

Từ trước đến nay, trong văn chương, chỉ có Số Đỏ, nói đến tác phẩm người ta nghĩ đến nhân vật chính của tiểu thuyết là Xuân Tóc Đỏ, và có khi gọi nhân vật nầy thành tên tác phẩm.

Tác phẩm Số Đỏ là tiểu thuyết trào phúng với chân dung biếm họa qua ngòi bút diễn đạt rất tài tình của Vũ Trọng Phụng. Với cách viết sinh động, lối dẫn nhập rất lôi cuốn của Vũ Trọng Phụng, Xuân Tóc Đỏ thay hình đổi dạng từ đứa trẻ mồ côi, sống vất va vất vưởng trên lề đường Hà Nội với bao nghề hạ lưu... trở thành khuôn mặt “người hùng” của xã hội Việt Nam trong thập niên 30.

Tuổi thơ của Xuân đã phải phơi thân ra vỉa hè, bán lạc, chạy cờ rạp hát, quảng cáo cho bọn bán thuốc lậu, bắt trộm cá quanh hồ Hoàn Kiếm... nên tóc đen của cậu bé đã biến thành đỏ hoe, người ta gọi hắn là Xuân Tóc Đỏ. Sống lang thang trên đường phố, không được học hành nhưng va chạm, lăn lóc trong xã hội xô bồ, chụp giựt nên đời dạy đời, cậu bé rất tinh quái, thạo đời.

Cuộc đời Xuân Tóc Đỏ được thay hình đổi dạng khi nhặt bóng cho hội quán thể thao, được bà Phó Đoan, me Tây, đem lòng chiếu cố, giới thiệu cậu bé vào làm việc ở hiệu may Âu Hóa của vợ chồng Văn Minh, cháu của bà. Từ đó, Xuân Tóc Đỏ có cơ hội  biến đổi khi bà Phó Đoan phá khu vườn hoa để xây sân quần vợt. Xuân Tóc Đỏ trở thành huấn luyện viên quần vợt cho bà Phó Đoan và vợ chồng Văn Minh. Nhờ tài môi miếng, liếng thoắng qua nghề quảng cáo thuốc dạo nên được Văn Minh giới thiệu là “sinh viên trường Thuốc”. Dần đà Xuân Tóc Đỏ trở thành “Đốc tờ Xuân, nhà cải cách xã hội, triết gia, thi sĩ, giáo sư quần vợt, nhà quản lý...” gia nhập trong xã hội thượng lưu.

Con gái cụ cố Hồng, em gái của Văn Minh - cô Tuyết – đem lòng ngưỡng mộ Xuân Tóc Đỏ, ban đầu cô Tuyết lợi dụng dùng hắn như bức bình phong để chống lại cuộc hôn nhân do cha mẹ cưỡng ép nhưng rồi tự ý rủ rê Xuân Tóc Đỏ vào khách sạn Bồng Lai để dâng hiến cuộc đời. Bà Phó Đoan tuy đã “ăn nằm” sừng sỏ với Tây nhưng cũng “chịu đèn” và dùng hắn làm gia sư chăm sóc cậu quý tử để có cơ hội “gần gủi”.

Tuy vợ chồng Văn Minh biết rõ lai lịch đen tối của hắn nhưng đứng trước tình thế tiến thối lưỡng nan nên phải tìm cách đánh bóng hắn vì sợ mất thể diện nên tìm cách đưa hắn vào hội quán Tổng Cục Thể Thao trong cuộc tranh giải quần vợt khi vua Xiêm sang thăm Bắc Kỳ. Nhờ khôn lanh và tài vặt, hắn trở thành nhân vật đại diện cho Hà Thành trong trận chung kết trận đấu quần vợt giữa Xiêm-Việt. Hắn được lệnh nhường phần thắng để giữ hòa khí và làm vui lòng vua Xiêm vì vậy trở thành nguời hùng “xả thân cứu nước”. Xuân Tóc Đỏ được Phủ Toàn Quyền vinh danh với Bắc Dẩu Bội Tinh, Hội Khai Trí Tiến Đức được vinh dự mời hắn tham gia vào Hội. Hắn được cụ cố Hồng, nổi tiếng với câu “Biết rồi! Biết rồi!... khổ lắm nói mãi” tuyên bố gả cô Tuyết, trở thành chàng rể trong gia đình cụ cố Hồng danh giá.

Tác phẩm Số Đỏ dày  236 trang nhưng Vũ Trọng Phụng đã phác họa hình ảnh hư cấu nhân vật Xuân Tóc Đỏ qua từng mảnh đời trong xã hội tranh sáng tranh tối giữa “thực dân và phong kiến” tạo thành bức tranh hoạt kê trong giai đoạn đen tối của lịch sử đất nước.

 

Sau khi Số Đỏ xuất hiện trên Hà Nội báo năm 1936, nhà xuất bản Lê Cường ấn hành năm 1938, tác phẩm cũng bị “búa rìu của dư luận” về mặt luân lý nhưng phải thừa nhận văn tài của Vũ Trọng Phụng.

Ở hải ngoại, Số Đỏ được tiến sĩ sử học Peter Zinoman, giáo sư  Đại học Berkeley và vợ ông là Nguyễn Nguyệt Cầm, dịch sang tiếng Anh Dumb Luck, dày 199 trang, nhà xuất bản University of Michigan Press phát hành vào tháng 6-2002 tại Hoa Kỳ, nhân dịp kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Vũ Trọng Phụng.

Nhật báo Los Angeles Times, số ra ngày 7 tháng 12 năm 2003, trong tiêu đề When tradition and modernity knock heads đã giới thiệu tác phẩm Dumb Luck qua bản dịch của Peter Zinoman và Nguyễn Nguyệt Cầm.

Năm 1999, Peter Zinoman đã sao chụp được 20 tác phẩm báo chí của Vũ Trọng Phụng ở Thư Viện Quốc Gia Pháp, đa số trên các báo Tiểu Thuyết Thứ 7, Tiểu Thuyết Thứ 5, Đông Dương tạp chí... Peter Zinoman cho rằng Vũ Trọng Phụng là một nhà văn lớn, không kém nhà văn lớn nào của các nền văn học khác. Càng đọc văn ông, càng ngạc nhiên về tài năng trẻ trong sự sáng tạo. Ở tuổi ấy, nhà văn Pháp Balzac còn hầu như chưa viết được gì đáng kể... Và, Số Đỏ là tác phầm tuyệt vời.

Năm giữa thập niên 30, Vũ Trọng Phụng xây dựng nhân vật Xuân Tóc Đỏ, cuối thập niên 60, ở Hồng Kông, nhà văn Kim Dung xây dựng nhân vật Vi Tiểu Bảo trong tác phẩm Lộc Đỉnh Ký.

Lộc Đỉnh Ký qua ngòi bút dịch thuật của Hàn Giang Nhạn xuất hiện trên trang báo ở Sài Gòn trước năm 1975. Sau đó được in thành sách, gồm 21 cuốn, gần 3,800 trang.  Tác phẩm Lộc Đỉnh Ký đã được Kim Dung tóm lược trở lại, chuyển sang Anh ngữ, xuất bản tại Anh quốc vào giữa năm 2001.

Nhà văn Kim Dung lấy bối cảnh vào thời kỳ đầu nhà Mãn Thanh để xây dựng tiểu thuyết võ hiệp Lộc Đỉnh Ký với hình ảnh hư cấu Vi Tiểu Bảo (VTB) xuất hiện từ chương đầu đến chương cuối tác phẩm. Vi Tiểu Bảo có lẽ là nhân vật không giống ai trên cõi trần nhưng mỗi trường hợp, mỗi hành động, tâm tính lúc gian manh, ranh mãnh, điếm đàng, thương vay khóc mướn, giả nhân giả nghĩa, lúc trọng lời hứa, chí tình, xem nhẹ lợi danh... nó quanh quẩn đâu đây trong cuộc sống thường được nhắc tới qua câu chuyện, miệng thế gian, qua sách báo.

Bên bờ Tây Hồ, thị trấn Dương Châu, nơi chốn lầu xanh mang tên ký viện Lệ Xuân, kỷ nữ Vi Xuân Phương với nhiều năm trong nghề, sinh hạ cậu bé lấy tên Vi Tiểu Bảo, không biết gốc gác tác giả là người Hán, Mãn, Mông, Hồi, Tạng vì ngày đêm nàng tiếp mọi dòng giống. VTB lớn lên trong nhà thổ, cậu dốt đặc cán mai, tuy không biết chữ nghĩa nhưng rất tinh ranh, láu lá, miệng lưỡi dẻo quẹo, liếng thoắng, nói láo khỏi chê, đóng kịch tài tình với khóc, cười tự nhiên... và rành nghề đổ bác.

Năm VTB lên mười ba tuổi, tại lầu xanh Lệ Xuân bị bọn Thanh Bang quấy phá, mẹ cậu bé bị đánh đập, bọn Thanh Bang bị khách làng chơi Giang Dương đại đạo Mao Thập Bát tiêu diệt. Mao Thập Bát thuộc hào kiệt lỗ mãng trên chốn giang hồ, đang vượt ngục, bị truy nã nhưng vẫn tìm đến chốn lầu xanh để tìm lạc thú, xúi cho cậu bé vấy máu phạm tội rồi cùng nhau vào chốn bụi đời, kết nghĩa huynh đệ.

Vào chốn giang hồ, VTB làm đệ tử của Tổng đà chúa Trần Cận Nam nên được nắm vai trò Hương Chủ trong Thiên Địa Hội. Đây là tổ chức quy mô của người Hán qui tụ người yêu nước khắp nơi nhằm tạo thế lực rộng lớn để chờ ngày phục quốc. Thấy VTB khôn lanh, ba trời ba đất nhưng không phải loại phản bội nên Thiên Địa Hội tương kế tựu kế dàn dựng cho xâm nhập kinh thành.

Theo chân Mao Thập Bát đến tận Bắc Kinh, cả hai bị bắt vào chỗ trấn giữ của thái giám Hải Đại Phú được mệnh danh Hải Lão công, tay võ công thâm hậu trong triều, ở đây VTB làm mù mắt lão thái giám tinh quái nầy, giết Tiểu Quế Tử và giả Tiểu Quế Tử để làm thái giám trong cung đình. Từ chốn lầu xanh, vượt đường trường, đến kinh đô, xâm nhập vào hoàng cung, gây nợ máu, ân oán giang hồ, làm tiểu thái giám.

Bước vào hoàng cung, VTB trở thành nhân vật đặc biệt, tiểu thái giám bầu bạn với Tiểu Huyền Tử, hoàng đế Khang Hy nhà Đại Thanh, được nhà vua ban thưởng phẩm trật và thủ lãnh thái giám. Khang Hy cho nhập tịch người Mãn Châu theo dòng Hoàng Kỳ, được tín cẩn lên chùa Thanh Long trên Ngũ Đài Sơn hầu cận thái thượng hoàng. Thuận Trị nắm ngôi hoàng đế được 18 năm, thống trị đất nước rộng bao la nhưng bất trị đám thê thiếp hậu cung lăng nhăng nên chán ngán ngôi vị cao cả, tịnh tâm nơi cửa thiền, pháp danh Hành Si. VTB được lòng vua cha và vua con, gã láu cá như gươm lạc giữa rừng hoa, đôi mắt láo liêng, cái miệng láu lĩnh, tuy còn bé nhưng thấy gái đẹp như mèo thấy chuột, nhìn mê mệt cho thỏa mãn thú tính.

Gia nhập cung đình, gia nhập “tổ chức yêu nước nhằm lật đổ chính quyền”, VTB bị gái dụ dỗ trôi dạt ra đảo, Phương Di lừa gã gia nhập vào tà giáo Thần Long giáo ở Liêu Đông và không ngờ gã giữ cương vị Bạch Long sứ, chưởng môn sứ Bạch Long môn, ngôi vị cao quý trong Thần Long. Được vợ chồng Hồng An Thông giáo chủ giao phó công tác trở về hoàng cung để thu thập bộ sách Tứ Thập Nhị Chương Kinh, theo dõi Mao Đông Châu đệ tử Thần Long giáo cài vào làm cung nữ hầu cạnh hoàng thái hậu. Mao Đông Châu, con gái Mao Đông Long ở Bí Đảo, võ công cao cường với ngón đòn “Hóa Cốt Thiên Kim”, khống chế hoàng thái hậu, giả hoàng thái hậu, ăn ở với vua Khang Hy, sanh hạ được công chúa Kiến Ninh, giết thứ cung Đổng Ngạc Phi và hoàng tử Vinh Thân Vương, giết Hiếu Khang hoàng hậu. Kiến Ninh công chúa tuy mới thập tam nhưng có máu “sadism” thích hành hạ địch thủ trước khi hành lạc, Khang Hy muốn đẩy con gái nhỏ tinh ranh đi nên gã cho cho con Hán gian Ngô Tam Quế, Bình Tây Vương ở Vân Nam. Trên đường đi đến sảnh đường của biệt cung ở Ngũ Hoa, ngày trước là nơi Vĩnh Lịch hoàng đế triều Minh, để kết hôn với Ngô Ứng Hùng, Kiến Ninh gặp VTB rồi dùng mưu mẹo để mây mưa cùng gã suốt cuộc hành trình. Được Kiến Ninh, Ngô Tam Quế công tử cảm ơn, hậu tạ Vi Đô thống, Khâm Sai đại thần rối rít!.

Gia nhập vào Thần Long giáo, đệ tử được giáo chủ ban thưởng cho thuốc “Độc Long Địch Hoàn Cân” để khỏi phải chạy làng, mỗi năm phải uống thuốc giải, nếu không độc dược hành hạ thân thể, biến đổi cơ thể rất thảm khốc. VTB không thoát khỏi qui luật đó nhưng vốn bản tính ba trợn, chẳng có gì bận tâm, thí mạng cùi cho số phận. Gã lật tẩy ả Mao Đông Châu giả hoàng thái hậu, giáo chủ phải sai Hồng phu nhân cùng Phương Di, Mộc Kiếm Bình (một thời gã si mê) cùng nhị tôn giả để đi bắt sống nhưng gã chẳng sợ gì cả, bướng bỉnh khi lâm vào cuộc diện.

 Theo qui luật trong giới võ lâm, đệ tử chỉ trung thành với một sư phụ nhưng VTB, chính tà kết nạp, gã đều tham gia, mâm nào cũng có, mồ mả nào cũng rơi nước mắt... Kẻ thù không đợi trời chung với triều đình nhà Mãn Thanh là hậu duệ nhà Minh, danh xưng Bạch Y Ni Cửu Nạn, BTB xin được làm đệ tử. VTB gặp hai nàng áo lam và áo xanh nơi Ngũ Đài Sơn, mê mệt nàng áo xanh A Kha, bị nàng đánh dập mặt dập mày nhưng cảm thấy sung sướng vì được người đẹp “dập” thân xác. Khi gặp Bạch Y Ni với đệ tử là A Kha, VTB không ước mơ gì hơn là thọ giáo làm đệ tử.

VTB mê A Kha vô cùng tận, bị A Kha nguyền rủa, khinh miệt, đánh cho nhiều trận nên thân nhưng được gần và được thấy bóng dáng nàng, đủ sướng run người. A Kha có người tình nhân là Trịnh Khắc Sảng, con trai Trịnh Thành Công, thống lĩnh lực lượng chống đối ở ngoài đảo Đài Loan. Trong nhiều lần gặp gỡ tay ba, gã thấy A Kha khinh khi như cỏ rác và yêu mến Trịnh Khắc Sảng, gã bôi xấu tình địch, sắp xếp, dàn dựng để làm bể mặt tình địch cho A Kha chán ngán nhưng nàng vẫn yêu. Có nhiều cơ hội để giết tình địch với uy quyền trong tay nhưng VTB lại không hạ độc thủ, kể ra gã chưa đến nỗi nhẫn tâm cùng cực.

Tuy vậy, khi trở lại chốn cũ với cương vị Khâm Sai của nhà vua, gặp mẫu thân vẫn hành nghề ở lầu xanh Lệ Xuân, Vi Xuân Phương không biết tiểu nhi đã trở thành “nhân vật quan trọng” và gã cũng một lòng với mẫu thân. Gã cà chớn, ba trợn nhưng không làm đau lòng mẫu thân, hơn phường bất hiếu, bằng cấp, quyền trọng nhưng quên mất cội nguồn, không thờ cha kính mẹ.

Vi Tiểu Bảo dốt chữ nghĩa, lúc lộng ngôn, lúc thành thật không lấp liếm, kết bạn với Tăng Kết Hoạt Phật của Tây Tạng và khi lập bản tấu chương, gã vui vẽ cho biết: “Ngay ba chữ tên của đệ cũng chỉ viết được một chữ Tiểu (3 nét) là không đến nỗi sai lầm, chữ Vi thì không chắc, chữ Bảo tiểu đệ đã viết lui viết tới vẫn không đúng”.

   VTB giết thái giám nhưng không đền mạng, lần lượt đảm nhận Tổng Quản thái giám, Khâm Sai Đại Thần, Tư Lệnh mặt trận, Đại Sứ Đặc Mệnh toàn quyền, Đệ nhất Lộc Đỉnh Công, Phủ Viễn Đại Tướng Quân... đầy quyền cao chức trọng.

 Với gái, với cái miệng dẻo quẹo nên chiếm gọn những bảy vợ vào loại “thượng vàng”, võ nghệ tuyệt luân, sắc đẹp tuyệt vời như A Kha, Mộc Kiếm Bình, Tô Thuyên, Phương Di, Tăng Nhu, Song Nhi và Kiến Nương công chúa... đành ngậm ngùi ca bài “Tiếc thay cây quế giữa rừng – Để cho thằng Mán, thằng Mường nó leo”!

  Kim Dung xây dựng nhân vật Vi Tiểu Bảo thật độc đáo, khi xã hội tranh tối tranh sáng, xáo trộn, vàng thau lẫn lộn... cơ hội ngàn vàng cho “kẻ bần tiện” như diều gặp gió!

*

   Vào thế kỷ XV, Đặng Dung tiếp nối con đường quang phục quê hương của thân phụ, dấy binh chống quân Minh xâm lăng. Công cuộc thất bại, trên đường lưu đày sang Trung Hoa, vua tôi nhảy xuống sông tự vận. Đặng Dung làm bài thơ “Cảm Thuật”, thể thất ngôn bát cú để lưu lại hậu thế, trong đó có hai câu:

 “Thời lai đồ điếu thành công dị.

  Sự khứ anh hùng ẩm hận đa”

(Bần tiện gặp thời lên cũng dễ.

Anh hùng lỡ bước ngẫm càng cay)

                         (Trần Trọng Kim)

Nếu nhân vật Vi Tiểu Bảo trong tác phẩm Lộc Đỉnh Ký của Kim Dung xuất hiện trước nhân vật Xuân Tóc Đỏ trong tác phẩm Số Đỏ của Vũ Trọng Phụng thế nào cũng bị dư luận cho rằng Vũ Trọng Phụng “chôm” hình ảnh Vi Tiểu Bảo đề xây dựng chân dung Xuân Tóc Đỏ?. Kim Dung sinh năm 1924, nhỏ hơn Vũ Trọng Phụng tròn một con giáp. Chắc chắn Kim Dung không đọc Số Đỏ khi viết Lộc Đỉnh Ký; giờ đây, ông có thêm cô vợ Việt gốc Hoa, ông tìm hiểu văn học Việt Nam, qua bản dịch Dumb Luck, nếu ông đọc, có lẽ ông sẽ thán phục có người đi trước ông hơn ba thập niên, mới 24 tuổi đã tạo dựng nhân vật độc đáo mà ông sáng tạo lúc đã thành danh vào tuổi 45.

Hình ảnh dốt nát, láu cá, tinh ranh, điêu ngoa... gặp thời thế nhảy lên ngồi “mâm cao chức trọng” nó ám ảnh trong đầu óc giai cấp lãnh đạo nên tác phẩm của Vũ Trọng Phụng và Kim Dung trải qua vài thập niên không cho phổ biến?.

Giữa thập niên 90, tác phẩm của Vũ Trọng Phụng và Kim Dung được phổ biến ở Việt Nam và Trung Cộng, tên tuổi hai nhà văn được đánh bóng trở lại, xem như hiện tượng mới trong văn học Xã Hội Chủ Nghĩa.

                                       Vương Trùng Dương

 

Thư từ liên lạc:  vuongtrungduongonline@yahoo.com
Copyright © 2006 vuongtrungduong
Last modified: 01/02/07